શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.2.15

બ્રહ્મોવાચ ॥
અથૈકદા પિતુઃ પાર્શ્વે તિષ્ઠંતીં તાં સતીમહમ્ ॥
ત્વયા સહ મુનેદ્રાક્ષં સારભૂતાં ત્રિલોકકે

પિત્રા નમસ્કૃતં વીક્ષ્ય સત્કૃતં ત્વાં ચ માં સતી ॥
પ્રણનામ મુદા ભક્ત્યા લોકલીલાનુસારિણી

પ્રણામાંતે સતીં વીક્ષ્ય દક્ષદત્તશુભાસને ॥
સ્થિતોહં નારદ ત્વં ચ વિનતામહમાગદમ્

ત્વામેવ યઃ કામયતે યન્તુ કામયસે સતિ ॥
તમાપ્નુહિ પતિં દેવં સર્વજ્ઞં જગદીશ્વરમ્

યો નાન્યાં જગૃહે નાપિ ગૃહ્ણાતિ ન ગ્રહીષ્યતિ ॥
જાયાં સ તે પતિર્ભૂયાદનન્યસદૃશશ્શુભે

ઇત્યુક્ત્વા સુચિરં તાં વૈ સ્થિત્વા દક્ષાલયે પુનઃ॥
વિસૃષ્ટૌ તેન સંયાતૌ સ્વસ્થાનં તૌ ચ નારદ

દક્ષોભવચ્ચ સુપ્રીતઃ તદાકર્ણ્ય ગતજ્વરઃ ॥
આદદે તનયાં સ્વાં તાં મત્વા હિ પરમેશ્વરીમ્

ઇત્થં વિહારૈ રુચિરૈઃ કૌમારૈર્ભક્તવત્સલા ॥
જહાવવસ્થાં કૌમારીં સ્વેચ્છાધૃતનરાકૃતિઃ

બાલ્યં વ્યતીત્ય સા પ્રાપ કિઞ્ચિદ્યૌવનતાં સતી ।૯।
અતીવ તપસાંગેન સર્વાંગેષુ મનોહરા

દક્ષસ્તાં વીક્ષ્ય લોકેશઃ પ્રોદ્ભિન્નાંતર્વયસ્થિતામ્ ॥
ચિંતયામાસ ભર્ગાય કથં દાસ્ય ઇમાં સુતામ્ ॥ 2.2.15.૧ ૦॥
અથ સાપિ સ્વયં ભર્ગં પ્રાપ્તુમૈચ્છત્તદાન્વહમ્ ॥
પિતુર્મનોગતિં જ્ઞાત્વા માતુર્નિકટમાગમત્

પપ્રચ્છાજ્ઞાં તપોહેતોશ્શંકરસ્ય વિનીતધીઃ ॥
માતુશ્શિવાથ વૈરિણ્યાસ્સા સખી પરમેશ્વરી

તતસ્સતી મહેશાનં પતિં પ્રાપ્તું દૃઢવ્રતા ॥
સા તમારાધયામાસ ગૃહે માતુરનુજ્ઞયા ॥ ૧ ૩॥
આશ્વિને માસિ નન્દાયાં તિથાવાનર્ચ ભક્તિતઃ ॥
ગુડૌદનૈસ્સલવણૈર્હરં નત્વા નિનાય તમ્

કાર્તિકસ્ય ચતુર્દશ્યામપૂપૈઃ પાયસૈરપિ ॥
સમાકીર્ણૈસ્સમારાધ્ય સસ્માર પરમેશ્વરમ્

માર્ગશીર્ષેઽસિતાષ્ટમ્યાં સતિલૈસ્સયવૌદનૈઃ ॥
પૂજયિત્વા હરં કીલૈર્નિનાય દિવસાન્ સતી

પૌષે તુ શુક્લસપ્તમ્યાં કૃત્વા જાગરણં નિશિ ॥
અપૂજયચ્છિવં પ્રાતઃ કૃશરાન્નેન સા સતી

માઘે તુ પૌર્ણમાસ્યાં સ કૃત્વા જાગરણં નિશિ ॥
આર્દ્રવસ્ત્રા નદીતીરેઽકરોચ્છંકરપૂજનમ્

તપસ્યસિતભૂતાયાં કૃત્વા જાગરણં નિશિ॥।
વિશેષતસ્સમાનર્ચ શૈલૂષૈસ્સર્વયામસુ

ચૈત્રે શુક્લચતુર્દશ્યાં પલાશૈર્દમનૈશ્શિવમ્ ॥
અપૂજયદ્દિવારાત્રૌ સંસ્મરન્ સા નિનાય તમ્

રાધશુક્લતૃતીયાયાં તિલાહારયવૌદનૈઃ॥
પૂજયિત્વા સતી રુદ્રં નવ્યૈર્માસં નિનાય તમ્

જ્યેષ્ઠસ્ય પૂર્ણિમાયાં વૈ રાત્રૈ સંપૂજ્ય શંકરમ્ ॥
વસનૈર્બૃહતીપુષ્પૈર્નિરાહારા નિનાય તમ્

આષાઢસ્ય ચતુર્દશ્યાં શુક્લાયાં કૃષ્ણવાસસા।
બૃહતીકુસુમૈઃ પૂજા રુદ્રસ્યાકારિ વૈ તયા

શ્રાવણસ્ય સિતાષ્ટમ્યાં ચતુર્દશ્યાં ચ સા શિવમ્॥
યજ્ઞોપવીતૈર્વાસોભિઃ પવિત્રૈરપ્યપૂજયત્

ભાદ્રે કૃષ્ણત્રયોદશ્યાં પુષ્પૈર્નાનાવિધૈઃ ફલૈઃ ॥
સંપૂજ્ય ચ ચતુર્દશ્યાં ચકાર જલભો જનમ્

નાનાવિધૈઃ ફલૈઃ પુષ્પૈસ્સસ્યૈસ્તત્કાલસંભવૈઃ ॥
ચક્રે સુનિયતાહારા જપન્માસે શિવાર્ચનમ્

સર્વમાસે સર્વદિને શિવાર્ચનરતા સતી॥
દૃઢવ્રતાભવદ્દેવી સ્વેચ્છાધૃતનરાકૃતિઃ

ઇત્થં નંદાવ્રતં કૃત્સ્નં સમાપ્ય સુસમાહિતા ॥
દધ્યૌ શિવં સતી પ્રેમ્ણા નિશ્ચલાભૂદનન્યધીઃ

એતસ્મિન્નંતરે દેવા મુનયશ્ચાખિલા મુને ॥
વિષ્ણું માં ચ પુરસ્કૃત્ય યયુર્દ્રષ્ટું સતીતપઃ ॥

દૃષ્ટાગત્ય સતી દેવૈર્મૂર્તા સિદ્ધિરિવાપરા ॥
શિવધ્યાનમહામગ્ના સિદ્ધાવસ્થાં ગતા તદા

ચક્રુઃ સર્વે સુરાસ્સત્યે મુદા સાંજલયો નતિમ્ ॥
મુનયશ્ચ નતસ્કંધા વિષ્ણ્વાદ્યાઃ પ્રીતમાનસાઃ

અથ સર્વે સુપ્રસન્ના વિષ્ણ્વાદ્યાશ્ચ સુરર્ષયઃ ॥
પ્રશશંસુસ્તપસ્તસ્યાસ્સત્યાસ્તસ્માત્સવિસ્મયાઃ

તતઃ પ્રણમ્ય તાં દેવીં પુનસ્તે મુનયસ્સુરાઃ ॥
જગ્મુર્ગિરિવરં સદ્યઃ કૈલાસં શિવવલ્લભમ્

સાવિત્રીસહિતશ્ચાહં સહ લક્ષ્મ્યા મુદાન્વિતઃ ॥
વાસુદેવોપિ ભગવાઞ્જગામાથ હરાંતિકમ્

ગત્વા તત્ર પ્રભું દૃષ્ટ્વા સુપ્રણમ્ય સુસંભ્રમાઃ॥
તુષ્ટુવુર્વિવિધૈઃ સ્તોત્રૈઃ કરૌ બદ્ધ્વા વિનમ્રકાઃ

દેવા ઊચુઃ ॥
નમો ભગવતે તુભ્યં યત એતચ્ચરાચરમ્ ॥
પુરુષાય મહેશાય પરેશાય મહાત્મને

આદિબીજાય સર્વેષાં ચિદ્રૂપાય પરાય ચ ॥
બ્રહ્મણે નિર્વિકારાય પ્રકૃતેઃ પુરુષસ્ય ચ

ય ઇદં પ્રતિપંચ્યેદં યેનેદં વિચકાસ્તિ હિ ॥
યસ્માદિદં યતશ્ચેદં યસ્યેદં ત્વં ચ યત્નતઃ

યોસ્માત્પરસ્માચ્ચ પરો નિર્વિકારી મહાપ્રભુઃ ॥
ઈક્ષતે યસ્સ્વાત્મનીદં તં નતાઃ સ્મ સ્વયંભુવમ્

અવિદ્ધદૃક્ પરઃ સાક્ષી સર્વાત્મા ઽનેકરૂપધૃક્ ॥
આત્મભૂતઃ પરબ્રહ્મ તપંતં શરણં ગતાઃ

ન યસ્ય દેવા ઋષયઃ સિદ્ધાશ્ચ ન વિદુઃ પદમ્ ॥
કઃ પુનર્જંતુરપરો જ્ઞાતુમર્હતિ વેદિતુમ્

દિદૃક્ષવો યસ્ય પદં મુક્તસંગાસ્સુસાધવઃ ॥
ચરિતં સુગતિર્નસ્ત્વં સલોકવ્રતમવ્રણમ્

ત્વજ્જન્માદિવિકારા નો વિદ્યંતે કેપિ દુઃખદા ॥
તથાપિ માયયા ત્વં હિ ગૃહ્ણાસિ કૃપયા ચ તાન્

તસ્મૈ નમઃ પરેશાય તુભ્યમાશ્ચર્યકર્મણે ॥
નમો ગિરાં વિદૂરાય બ્રહ્મણે પરમાત્મને

અરૂપાયોરુરૂપાય પરાયાનંતશક્તયે ॥
ત્રિલોકપતયે સર્વસાક્ષિણે સર્વગાય ચ

નમ આત્મપ્રદીપાય નિર્વાણસુખસંપદે ॥
જ્ઞાનાત્મને નમસ્તેઽસ્તુ વ્યાપકાયેશ્વરાય ચ

નૈષ્કર્મ્યેણ સુલભ્યાય કૈવલ્યપતયે નમઃ ॥
પુરુષાય પરેશાય નમસ્તે સર્વદાય ચ

ક્ષેત્રજ્ઞાયાત્મરૂપાય સર્વપ્રત્યયહેતવે

સર્વાધ્યક્ષાય મહતે મૂલપ્રકૃતયે નમઃ ॥
પુરુષાય પરેશાય નમસ્તે સર્વદાય ચ

ત્રિનેત્રાયેષુવક્ત્રાય સદાભાસાય તે નમઃ ॥
સર્વેન્દ્રિયગુણદ્રષ્ટ્રે નિષ્કારણ નમોસ્તુ તે

ત્રિલોકકારણાયાથાપવર્ગાય નમોનમઃ ॥
અપવર્ગપ્રદાયાશુ શરણાગતતારિણે

સર્વામ્નાયાગમાનાં ચોદધયે પરમેષ્ઠિને ॥
પરાયણાય ભક્તાનાં ગુણાનાં ચ નમોસ્તુ તે

નમો ગુણારણિચ્છન્ન ચિદૂષ્માય મહેશ્વર ॥
મૂઢદુષ્પ્રાપ્તરૂપાય જ્ઞાનિહૃદ્વાસિને સદા

પશુપાશવિમોક્ષાય ભક્તસન્મુક્તિદાય ચ ॥
સ્વપ્રકાશાય નિત્યાયાઽવ્યયાયાજસ્રસંવિદે

પ્રત્યગ્દ્રષ્ટ્રૈઽવિકારાય પરમૈશ્વર્ય ધારિણે ॥
યં ભજન્તિ ચતુર્વર્ગે કામયંતીષ્ટસદ્ગતિમ્ ॥
સોઽભૂદકરુણસ્ત્વં નઃ પ્રસન્નો ભવ તે નમઃ

એકાંતિનઃ કંચનાર્થં ભક્તા વાંછંતિ યસ્ય ન ॥
કેવલં ચરિતં તે તે ગાયંતિ પરમંગલમ્

અક્ષરં પરમં બ્રહ્મતમવ્યક્તાકૃતિં વિભુમ્ ॥
અધ્યાત્મયોગગમ્યં ત્વાં પરિપૂર્ણં સ્તુમો વયમ્

અતીંદ્રિયમનાધારં સર્વાધારમહેતુકમ્ ॥
અનંતમાદ્યં સૂક્ષ્મં ત્વાં પ્રણમામોઽખિલેશ્વરમ્

હર્યાદયોઽખિલા દેવાસ્તથા લોકાશ્ચરાચરાઃ ॥
નામરૂપવિભેદેન ફલ્ગ્વ્યા ચ કલયા કૃતાઃ

યથાર્ચિષોગ્નેસ્સવિતુર્યાંતિ નિર્યાંતિ વાસકૃત્ ॥
ગભસ્તયસ્તથાયં વૈ પ્રવાહો ગૌણ ઉચ્યતે

ન ત્વં દેવો ઽસુરો મર્ત્યો ન તિર્યઙ્ ન દ્વિજઃ પ્રભો ॥
ન સ્ત્રી ન ષંઢો ન પુમાન્સદસન્ન ચ કિંચન

નિષેધશેષસ્સર્વં ત્વં વિશ્વકૃદ્વિશ્વ પાલકઃ ॥
વિશ્વલયકૃદ્વિશ્વાત્મા પ્રણતાસ્સ્મસ્તમીશ્વરમ્

યોગરંધિતકર્માણો યં પ્રપશ્યન્તિ યોગિનઃ ॥
યોગસંભાવિતે ચિત્તે યોગેશં ત્વાં નતા વયમ્

નમોસ્તુ તેઽસહ્યવેગ શક્તિત્રય ત્રયીમય ॥
નમઃ પ્રસન્નપાલાય નમસ્તે ભૂરિશક્તયે

કદિંદ્રિયાણાં દુર્ગેશાનવાપ્ય પરવર્ત્મને ॥
ભક્તોદ્ધારરતાયાથ નમસ્તે ગૂઢવર્ચસે

યચ્છક્ત્યાહં ધિયાત્માનં હંત વેદ ન મૂઢધી ॥
તં દુરત્યયમાહાત્મ્યં ત્વાં નતઃ સ્મો મહાપ્રભુમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ સ્તુત્વા મહાદેવં સર્વે વિષ્ણ્વાદિકાસ્સુરાઃ ॥
તૂષ્ણીમાસન્પ્રભોરગ્રે સદ્ભક્તિનતકંધરાઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં દ્વિતીયે સતીખંડે નંદાવ્રતવિધાનશિવસ્તુતિ વર્ણનં નામ પંચદશોઽધ્યાયઃ