શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.1.5

સૂત ઉવાચ ॥
અંતર્હિતે હરૌ વિપ્રા નારદો મુનિસત્તમઃ ॥
વિચચાર મહીં પશ્યઞ્છિવલિંગાનિ ભક્તિતઃ

પૃથિવ્યા અટનં કૃત્વા શિવરૂપાણ્યનેકશઃ ॥
દદર્શ પ્રીતિતો વિપ્રા ભુક્તિમુક્તિપ્રદાનિ સઃ

અથ તં વિચરંતં કૌ નારદં દિવ્યદર્શનમ્ ॥
જ્ઞાત્વા શંભુગણૌ તૌ તુ સુચિત્તમુપજગ્મતુઃ

શિરસા સુપ્રણમ્યાશુ ગણાવૂચતુરાદરાત્ ॥
ગૃહીત્વા ચરણૌ તસ્ય શાપોદ્ધારેચ્છયા ચ તૌ

શિવગણાવૂચતુઃ ॥
બ્રહ્મપુત્ર સુરર્ષે હિ શૃણુ પ્રીત્યા વયોર્વચઃ ॥
તવાપરાધકર્તારાવાવાં વિપ્રૌ ન વસ્તુતઃ

આવાં હરગણૌ વિપ્ર તવાગસ્કારિણૌ મુને ॥
સ્વયમ્બરે રાજપુત્ર્યા માયામોહિતચેતસા

ત્વયા દત્તશ્ચ નૌ શાપઃ પરેશપ્રેરિતેન હ ॥
જ્ઞાત્વા કુસમયં તત્ર મૌનમેવ હિ જીવનમ્

સ્વકર્મણઃ ફલં પ્રાપ્તં કસ્યાપિ ન હિ દૂષણમ્ ॥
સુપ્રસન્નો ભવ વિભો કુર્વનુગ્રહમદ્ય નૌ

સૂત ઉવાચ ॥
વચ આકર્ણ્ય ગણયોરિતિ ભક્ત્યુક્તમાદરાત્ ॥
પ્રત્યુવાચ મુનિઃ પ્રીત્યા પશ્ચાત્તાપમવાપ્ય સઃ

નારદ ઉવાચ ॥
શૃણુતં મે મહાદેવ ગણા માન્યતમૌ સતામ્ ॥
વચનં સુખદં મોહનિર્મુક્તં ચ યથાર્થકમ્॥! 2.1.5.૧૦॥
પુરા મમ મતિર્ભ્રષ્ટાસીચ્છિવેચ્છાવશાત્ યુવમ્ ॥
સર્વથા મોહમાપન્નશ્શપ્તવાન્વાં કુશેમુષિઃ

યદુક્તં તત્તથા ભાવિ તથાપિ શૃણુતાં ગણૌ ॥
શાપોદ્ધારમહં વચ્મિ ક્ષમથા મઘમદ્ય મે

વીર્યાન્મુનિવરસ્યાપ્ત્વા રાક્ષસેશત્વમાદિશમ્ ॥
સ્યાતાં વિભવસંયુક્તૌ બલિનો સુપ્રતાપિનૌ

સર્વબ્રહ્માંડરાજાનૌ શિવભક્તૌ જિતેન્દ્રિયૌ ॥
શિવાપરતનોર્મૃત્યું પ્રાપ્ય સ્વં પદમાપ્સ્યથઃ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય મુનેર્વાક્યં નારદસ્ય મહાત્મનઃ ॥
ઉભૌ હરગણૌ પ્રીતૌ સ્વં પદં જગ્મતુર્મુદા

નારદોઽપિ પરં પ્રીતો ધ્યાયઞ્છિવમનન્યધીઃ ॥
વિચચાર મહીં પશ્યઞ્છિવતીર્થાન્યભીક્ષ્ણશઃ

કાશીં પ્રાપ્યાથ સ મુનિઃ સર્વોપરિ વિરાજિતામ્ ॥
શિવપ્રિયાં શંભુસુખપ્રદાં શમ્ભુસ્વરૂપિણીમ્

દૃષ્ટ્વા કાશીં કૃતાઽર્થોભૂત્કાશીનાથં દદર્શ હ ॥
આનર્ચ પરમ પ્રીત્યા પરમાનન્દસંયુતઃ

સ મુદઃ સેવ્યતાં કાશીં કૃતાર્થો મુનિસત્તમઃ ॥
નમન્સંવર્ણયન્ભક્ત્યા સંસ્મરન્પ્રેમવિહ્વલઃ ॥

બ્રહ્મલોકં જગામાથ શિવસ્મરણસન્મતિઃ ॥
શિવતત્ત્વં વિશેષેણ જ્ઞાતુમિચ્છુસ્સ નારદઃ

નત્વા તત્ર વિધિં ભક્ત્યા સ્તુત્વા ચ વિવિધૈસ્તવૈઃ ॥
પપ્રચ્છ શિવત્તત્વં શિવસંભક્તમાનસઃ

નારદ ઉવાચ ॥
બ્રહ્મન્બ્રહ્મસ્વરૂપજ્ઞ પિતામહ જગત્પ્રભો ॥
ત્વત્પ્રસાદાન્મયા સર્વં વિષ્ણોર્માહાત્મ્યમુત્તમમ્

ભક્તિમાર્ગં જ્ઞાનમાર્ગં તપોમાર્ગં સુદુસ્તરમ્ ॥
દાનમાર્ગઞ્ચ તીર્થાનાં માર્ગં ચ શ્રુતવાનહમ્

ન જ્ઞાતં શિવતત્ત્વં ચ પૂજાવિધિમતઃ ક્રમાત્ ॥
ચરિત્રં વિવિધં તસ્ય નિવેદય મમ પ્રભો

નિર્ગુણોઽપિ શિવસ્તાત સગુણશ્શંકરઃ કથમ્ ॥
શિવતત્ત્વં ન જાનામિ મોહિતશ્શિવમાયયા

સૃષ્ટેઃ પૂર્વં કથં શંભુસ્સ્વરૂપેણ પ્રતિષ્ઠિતઃ ॥
સૃષ્ટિમધ્યે સ હિ કથં ક્રીડન્સંવર્તતે પ્રભુઃ

તદન્તે ચ કથં દેવસ્સ તિષ્ઠતિ મહેશ્વરઃ ॥
કથં પ્રસન્નતાં યાતિ શંકરો લોકશંકરઃ

સંતુષ્ટશ્ચ સ્વભક્તેભ્યઃ પરેભ્યશ્ચ મહેશ્વરઃ ॥
કિં ફલં યચ્છતિ વિધે તત્સર્વં કથયસ્વ મે

સદ્યઃ પ્રસન્નો ભગવાન્ભવતીત્યનુસંશ્રુતમ્ ॥
ભક્તપ્રયાસં સ મહાન્ન પશ્યતિ દયાપરઃ

બ્રહ્મા વિષ્ણુર્મહેશશ્ચ ત્રયો દેવાશ્શિવાંશજાઃ ॥
મહેશસ્તત્ર પૂર્ણાંશસ્સ્વયમેવ શિવઃ પરઃ

તસ્યાવિર્ભાવમાખ્યાહિ ચરિતાનિ વિશેષતઃ ॥
ઉમાવિર્ભાવમાખ્યાહિ તદ્વિવાહં તથા વિભો

તદ્ગાર્હસ્થ્યં વિશેષેણ તથા લીલાઃ પરા અપિ॥
એતત્સર્વં તથાન્યચ્ચ કથનીયં ત્વયાનઘ

તદુત્પત્તિં વિવાહં ચ શિવાયાસ્તુ વિશેષતઃ॥
પ્રબ્રૂહિ મે પ્રજાનાથ ગુહજન્મ તથૈવ ચ

બહુભ્યશ્ચ શ્રુતં પૂર્વં ન તૃપ્તોઽસ્મિ જગત્પ્રભો॥
અતસ્ત્વાં શરણં પ્રાપ્તઃ કૃપાં કુરુ મમોપરિ

ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય નારદસ્યાંગજસ્ય હિ॥
ઉવાચ વચનં તત્ર બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં પ્રથમખંડે સૃષ્ટ્યુપાખ્યાને નારદપ્રશ્નવર્ણનોનામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ