શિવ પુરાણ · અધ્યાય 1.23

ઋષય ઊચુઃ ।
સૂત સૂત મહાભાગ વ્યાસશિષ્ય નમોસ્તુ તે ।
તદેવ વ્યાસતો બ્રૂહિ ભસ્મમાહાત્મ્યમુત્તમમ્

તથા રુદ્રા ક્ષમાહાત્મ્યં નામ માહાત્મ્યમુત્તમમ્ ।
ત્રિતયં બ્રૂહિ સુપ્રીત્યા મમાનંદયચેતસમ્

સૂત ઉવાચ ।
સાધુપૃષ્ટં ભવદ્ભિશ્ચ લોકાનાં હિતકારકમ્ ।
ભવંતો વૈ મહાધન્યાઃ પવિત્રાઃ કુલભૂષણાઃ

યેષાં ચૈવ શિવઃ સાક્ષાદ્દૈવતં પરમં શુભમ્ ।
સદા શિવકથા લોકે વલ્લભા ભવતાં સદા

તે ધન્યાશ્ચ કૃતાર્થાશ્ચ સફલં દેહધારણમ્ ।
ઉદ્ધૃતઞ્ચ કુલં તેષાં યે શિવં સમુપાસતે

મુખે યસ્ય શિવનામ સદાશિવશિવેતિ ચ ।
પાપાનિ ન સ્પૃશંત્યેવ ખદિરાંગારંકયથા

શ્રીશિવાય નમસ્તુભ્યં મુખં વ્યાહરતે યદા ।
તન્મુખં પાવનં તીર્થં સર્વપાપવિનાશનમ્

તન્મુખઞ્ચ તથા યો વૈ પશ્યતિપ્રીતિમાન્નરઃ ।
તીર્થજન્યં ફલં તસ્ય ભવતીતિ સુનિશ્ચિતમ્

યત્ર ત્રયં સદા તિષ્ઠેદેતચ્છુભતરં દ્વિજા ।
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ વેણીસ્નાનફલંલભેત્

શિવનામવિભૂતિશ્ચ તથા રુદ્રા ક્ષ એવ ચ ।
એતત્ત્રયં મહાપુણ્યં ત્રિવેણીસદૃશં સ્મૃતમ્

એતત્ત્રયં શરીરે ચ યસ્ય તિષ્ઠતિ નિત્યશઃ ।
તસ્યૈવ દર્શનં લોકે દુર્લભં પાપહારકમ્

તદ્દર્શનં યથા વેણી નોભયોરંતરં મનાક્ ।
એવં યોનવિજાનાતિ સપાપિષ્ઠો ન સંશયઃ

વિભૂતિર્યસ્ય નો ભાલે નાંગે રુદ્રા ક્ષધારણમ્ ।
નાસ્યે શિવમયી વાણી તં ત્યજેદધમં યથા

શૈવં નામ યથા ગંગા વિભૂતિર્યમુના મતા ।
રુદ્રા ક્ષં વિધિના પ્રોક્તા સર્વપાપાવિનાશિની

શરીરે ચ ત્રયં યસ્ય તત્ફલં ચૈકતઃ સ્થિતમ્ ।
એકતો વેણિકાયાશ્ચ સ્નાનજંતુફલં બુધૈઃ

તદેવં તુલિતં પૂર્વં બ્રહ્મણાહિતકારિણા ।
સમાનં ચૈવ તજ્જાતં તસ્માદ્ધાર્યં સદા બુધૈઃ

તદ્દિનં હિ સમારભ્ય બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદિભિઃ સરૈઃ ।
ધાર્યતે ત્રિતયં તચ્ચ દર્શનાત્પાપહારકમ્

ઋષ્ય ઊચુઃ ।
ઈદૃશં હિ ફલં પ્રોક્તં નામાદિત્રિતયોદ્ભવમ્ ।
તન્માહાત્મ્યં વિશેષેણ વક્તુમર્હસિ સુવ્રત

સૂત ઉવાચ ।
ઋષયો હિ મહાપ્રાજ્ઞાઃ સચ્છૈવા જ્ઞાનિનાં વરાઃ ।
તન્માહાત્મ્યં હિ સદ્ભક્ત્યા શૃણુતાદરતો દ્વિજાઃ

સુગૂઢમપિ શાસ્ત્રેષુ પુરાણેષુ શ્રુતિષ્વપિ ।
ભવત્સ્નેહાન્મયા વિપ્રાઃ પ્રકાશઃ ક્રિયતેઽધુના

કસ્તત્ત્રિતયમાહાત્મ્યં સંજાનાતિ દ્વિજોત્તમાઃ ।
મહેશ્વરં વિના સર્વં બ્રહ્માણ્ડે સદસત્પરમ્

વચ્મ્યહં નામ માહાત્મ્યં યથાભક્તિ સમાસતઃ ।
શૃણુત પ્રીતિતો વિપ્રાઃ સર્વપાપહરં પરમ્

શિવેતિ નામદાવાગ્નેર્મહાપાતકપર્વતાઃ ।
ભસ્મીભવંત્યનાયાસાત્સત્યંસત્યં ન સંશયઃ

પાપમૂલાનિ દુઃખાનિ વિવિધાન્યપિ શૌનક ।
શિવનામૈકનશ્યાનિ નાન્યનશ્યાનિ સર્વથા

સ વૈદિકઃ સ પુણ્યાત્મા સ ધન્યસ્સ બુધો મતઃ ।
શિવનામજપાસક્તો યો નિત્યં ભુવિ માનવ

ભવંતિ વિવિધા ધર્માસ્તેષાં સદ્યઃ ફલોન્મુખાઃ ।
યેષાં ભવતિ વિશ્વાસઃ શિવનામજપે મુને

પાતકાનિ વિનશ્યંતિ યાવંતિ શિવનામતઃ ।
ભુવિ તાવંતિ પાપાનિ ક્રિયંતે ન નરૈર્મુને

બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનાં રાશીનપ્રમિતાન્મુને ।
શિવનામ દ્રુતં પ્રોક્તં નાશયત્યખિલાન્નરૈઃ

શિવનામતરીં પ્રાપ્ય સંસારાબ્ધિં તરંતિ યે ।
સંસારમૂલપાપાનિ તાનિ નશ્યંત્યસંશયમ્

સંસારમૂલભૂતાનાં પાતકાનાં મહામુને ।
શિવનામકુઠારેણ વિનાશો જાયતે ધ્રુવમ્

શિવનામામૃતં પેયં પાપદાવાનલાર્દિતૈઃ ।
પાપદાવાગ્નિતપ્તાનાં શાંતિસ્તેન વિના ન હિ

શિવેતિ નામપીયૂષવર્ષધારાપરિપ્લુતાઃ ।
સંસારદવમધ્યેપિ ન શોચંતિ કદાચન

શિવનામ્નિ મહદ્ભક્તિર્જાતા યેષાં મહાત્મનામ્ ।
તદ્વિધાનાં તુ સહસા મુક્તિર્ભવતિ સર્વથા

અનેકજન્મભિર્યેન તપસ્તપ્તં મુનીશ્વર ।
શિવનામ્નિ ભવેદ્ભક્તિઃ સર્વપાપાપહારિણી

યસ્યા સાધારણં શંભુનામ્નિ ભક્તિરખંડિતા ।
તસ્યૈવ મોક્ષઃ સુલભો નાન્યસ્યેતિ મતિર્મમ

કૃત્વાપ્યનેકપાપાનિ શિવનામજપાદરઃ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો ભવત્યેવ ન સંશયઃ

ભવંતિ ભસ્મસાદ્વૃક્ષા દવદગ્ધા યથા વને ।
તથા તાવંતિ દગ્ધાનિ પાપાનિ શિવનામતઃ

યો નિત્યં ભસ્મપૂતાંગઃ શિવનામજપાદરઃ ।
સંતરત્યેવ સંસારં સઘોરમપિ શૌનક

બ્રહ્મસ્વહરણં કૃત્વા હત્વાપિ બ્રાહ્મણાન્બહૂન્ ।
ન લિપ્યતે નરઃ પાપૈઃ શિવનામજપાદરઃ

વિલોક્ય વેદાનખિલાઞ્છિવનામજપઃ પરમ્ ।
સંસારતારણોપાય ઇતિ પૂર્વૈર્વિનિશ્ચિતઃ

કિં બહૂક્ત્યા મુનિશ્રેષ્ઠાઃ શ્લોકેનૈકેન વચ્મ્યહમ્ ।
શિવનામ્નો મહિમાનં સર્વપાપાપહારિણમ્

પાપાનાં હરણે શંભોર્નામઃ શક્તિર્હિ પાવની ।
શક્નોતિ પાતકં તાવત્કર્તું નાપિ નરઃ ક્વચિત્

શિવનામપ્રભાવેણ લેભે સદ્ગતિમુત્તમામ્ ।
ઇન્દ્ર દ્યુમ્નનૃપઃ પૂર્વં મહાપાપઃ પુરામુને

તથા કાચિદ્દ્વિજાયોષા સૌ મુને બહુપાપિની ।
શિવનામપ્રભાવેણ લેભે સદ્ગતિમુત્તમામ્

ઇત્યુક્તં વો દ્વિજશ્રેષ્ઠા નામમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ।
શૃણુધ્વં ભસ્મમાહાત્મ્યં સર્વપાવનપાવનમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં સાધ્યસાધનખંડેશિવનમમાહાત્મ્યવર્ણનોનામત્રયોવિંશોઽધ્યાયઃ