શિવ પુરાણ · અધ્યાય 1.22

ઋષયઃ ઊચુઃ ।
અગ્રાહ્યં શિવનૈવેદ્યમિતિ પૂર્વં શ્રુતં વચઃ ।
બ્રૂહિ તન્નિર્ણયં બિલ્વમાહાત્મ્યમપિ સન્મુને

સૂત ઉવાચ ।
શૃણુધ્વં મુનયઃ સર્વે સાવધાનતયાધુના ।
સર્વં વદામિ સંપ્રીત્યા ધન્યા યૂયં શિવવ્રતાઃ

શિવભક્તઃ શુચિઃ શુદ્ધઃ સદ્વ્રતીદૃઢનિશ્ચયઃ ।
ભક્ષયેચ્છિવનૈવેદ્યં ત્યજેદગ્રાહ્યભાવનામ્

દૃષ્ટ્વાપિ શિવનૈવેદ્યે યાંતિ પાપાનિ દૂરતઃ ।
ભક્તે તુ શિવનૈવેદ્યે પુણ્યાન્યા યાંતિ કોટિશઃ

અલં યાગસહસ્રેણાપ્યલં યાગાર્બુદૈરપિ ।
ભક્ષિતે શિવનૈવેદ્યે શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

યદ્ગૃહે શિવનૈવેદ્યપ્રચારોપિ પ્રજાયતે ।
તદ્ગૃહં પાવનં સર્વમન્યપાવનકારણમ્

આગતં શિવનૈવેદ્યં ગૃહીત્વા શિરસા મુદા ।
ભક્ષણીયં પ્રયત્નેન શિવસ્મરણપૂર્વકમ્

આગતં શિવનૈવેદ્યમન્યદા ગ્રાહ્યમિત્યપિ ।
વિલંબે પાપસંબંધો ભવત્યેવ હિ માનવે

ન યસ્ય શિવનૈવેદ્યગ્રહણેચ્છા પ્રજાયતે ।
સ પાપિષ્ઠો ગરિષ્ઠઃ સ્યાન્નરકં યાત્યપિ ધ્રુવમ્

હૃદયે ચન્દ્ર કાન્તે ચ સ્વર્ણરૂપ્યાદિનિર્મિતે ।
શિવદીક્ષાવતા ભક્તેનેદં ભક્ષ્યમિતીર્ય્યતે

શિવદીક્ષાન્વિતો ભક્તો મહાપ્રસાદસંજ્ઞકમ્ ।
સર્વેષામપિ લિંગાનાં નૈવેદ્યં ભક્ષયેચ્છુભમ્

અન્યદીક્ષાયુજાં નૄણાં શિવભક્તિરતાત્મનામ્ ।
શૃણુધ્વં નિર્ણયં પ્રીત્યા શિવનૈવેદ્યભક્ષણે

શાલગ્રામોદ્ભવે લિંગે રસલિંગે તથા દ્વિજાઃ ।
પાષાણે રાજતે સ્વર્ણે સુરસિદ્ધપ્રતિષ્ઠિતે

કાશ્મીરે સ્ફાટિકે રાત્ને જ્યોતિર્લિંગેષુ સર્વશઃ ।
ચાન્દ્રાયણસમં પ્રોક્તં શંભોર્નૈવેદ્યભક્ષણમ્

બ્રહ્મહાપિ શુચિર્ભૂત્વા નિર્માલ્યં યસ્તુ ધારયેત્ ।
ભક્ષયિત્વા દ્રુતં તસ્ય સર્વપાપં પ્રણશ્યતિ

ચંડાધિકારો યત્રાસ્તિ તદ્ભોક્તવ્યં ન માનવૈઃ ।
ચંડાધિકારો નો યત્ર ભોક્તવ્યં તચ્ચ ભક્તિતઃ

બાણલિંગે ચ લૌહે ચ સિદ્ધે લિંગે સ્વયંભુવિ ।
પ્રતિમાસુ ચ સર્વાસુ ન ચંડોધિકૃતો ભવેત્

સ્નાપયિત્વા વિધાનેન યો લિંગસ્નાપનોદકમ્ ।
ત્રિઃપિબેત્ત્રિવિધં પાપં તસ્યેહાશુ વિનશ્યતિ

અગ્રાહ્યં શિવનૈવેદ્યં પત્રં પુષ્પં ફલં જલમ્ ।
શાલગ્રામશિલાસંગાત્સર્વં યાતિ પવિત્રિતામ્

લિંગોપરિ ચ યદ્દ્રવ્યં તદગ્રાહ્યં મુનીશ્વરાઃ ।
સુપવિત્રં ચ તજ્જ્ઞેયં યલ્લિંગસ્પર્શબાહ્યતઃ

નૈવેદ્યનિર્ણયઃ પ્રોક્તં ઇત્થં વો મુનિસત્તમાઃ ।
શૃણુધ્વં બિલ્વમાહાત્મ્યં સાવધાનતયાઽદરાત્

મહાદેવસ્વરૂપોયં બિલ્વો દેવૈરપિ સ્તુતિઃ ।
યથાકથંચિદેતસ્ય મહિમા જ્ઞાયતે કથમ્

પુણ્યતીર્થાનિ યાવંતિ લોકેષુ પ્રથિતાન્યપિ ।
તાનિ સર્વાણિ તીર્થાનિબિલ્વમૂલેવ સંતિ હિ

બિલ્વમૂલે મહાદેવં લિંગરૂપિણમવ્યયમ્ ।
યઃ પૂજયતિ પુણ્યાત્મા સ શિવં પ્રાપ્નુયાદ્ધ્રુવમ્

બિલ્વમૂલે જલૈર્યસ્તુ મૂર્દ્ધાનમભિષિંચતિ ।
સ સર્વતીર્થસ્નાતઃ સ્યાત્સ એવ ભુવિ પાવનઃ

એતસ્ય બિલ્વમૂલસ્યાથાલવાલમનુત્તમમ્ ।
જલાકુલં મહાદેવો દૃષ્ટ્વા તુષ્ટોભવત્યલમ્

પૂજયેદ્બિલ્વમૂલં યો ગંધપુષ્પાદિભિર્નરઃ ।
શિવલોકમવાપ્નોતિ સંતતિર્વર્દ્ધતે સુખમ્

બિલ્વમૂલે દીપમાલાં યઃ કલ્પયતિ સાદરમ્ ।
સ તત્ત્વજ્ઞાનસંપન્નો મહેશાંતર્ગતો ભવેત્

બિલ્વશાખાં સમાદાય હસ્તેન નવપલ્લવમ્ ।
ગૃહીત્વા પૂજયેદ્બિલ્વં સ ચ પાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

બિલ્વમૂલે શિવરતં ભોજયેદ્યસ્તુ ભક્તિતઃ ।
એકં વા કોટિગુણિતં તસ્ય પુણ્યં પ્રજાયતે

બિલ્વમૂલે ક્ષીરમુક્તમન્નમાજ્યેન સંયુતમ્ ।
યો દદ્યાચ્છિવભક્તાય સ દરિદ્રો ન જાયતે

સાંગોપાંગમિતિ પ્રોક્તં શિવલિંગપ્રપૂજનમ્ ।
પ્રવૃત્તાનાં નિવૃત્તાનાં ભેદતો દ્વિવિધં દ્વિજાઃ

પ્રવૃત્તાનાં પીઠપૂજાં સર્વપૂજાં સમાચરેત્

અભિષેકાન્તે નૈવેદ્યં શાલ્યન્નેન સમાચરેત્ ।
પૂજાન્તે સ્થાપયેલ્લિંગં પુટે શુદ્ધે પૃથગ્ગૃહે

કરપૂજાનિવૃત્તાનાં સ્વભોજ્યં તુ નિવેદયેત્ ।
નિવૃત્તાનાં પરં સૂક્ષ્મં લિંગમેવ વિશિષ્યતે

વિભૂત્યભ્યર્ચનં કુર્યાદ્વિભૂતિં ચ નિવેદયેત્ ।
પૂજાં કૃત્વા તથા લિંગં શિરસાધારયેત્સદા

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં સાધ્યસાધનખણ્ડે શિવનૈવેદ્યવર્ણનોનામદ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ