શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 9.3.4

૯.૩.૪ વાજપ્રસવીયહોમઃ
અથાતો વાજપ્રસવીયં જુહોતિ । અન્નં વૈ વાજોઽન્નપ્રસવીયં હાસ્યૈતદન્નમેવાસ્મા એતેન પ્રસૌતિ -

એતદ્વા એનં દેવાઃ । એતેનાન્નેન પ્રીત્વૈતૈઃ કામૈરભિષિચ્યૈતયા વસોર્ધારયાથૈનમેતદ્ભૂય એવાપ્રીણંસ્તથૈવૈનમયમેતદેતેનાન્નેન પ્રીત્વૈતૈઃ કામૈરભિષિચ્યૈતયા વસોર્ધારયાઽથૈનમેતદ્ભૂય એવ પ્રીણાતિ -

યદ્વેવૈતદ્વાજપ્રસવીયં જુહોતિ । અભિષેક એવાસ્યૈષ એતદ્વા એનં દેવા એતેનાન્નેન પ્રીત્વૈતૈઃ કામૈરભિષિચ્યૈતયા વસોર્ધારયાઽથૈનમેતદ્ભૂય એવાભ્યષિઞ્ચંસ્તથૈવૈનમયમેતદેતેનાન્નેન પ્રીત્વૈતૈઃ કામૈરભિષિચ્યૈતયા વસોર્ધારયાઽથૈનમેતદ્ભૂય એવાભિષિઞ્ચતિ -

સર્વૌષધં ભવતિ । સર્વમેતદન્નં યત્સર્વૌષધં સર્વેણૈવૈનમેતદન્નેન પ્રીણાત્યથો સર્વેણૈવૈનમેતદન્નેનાભિષિઞ્ચતિ તેષામેકમન્નમુદ્ધરેત્તસ્ય નાશ્નીયાદ્યાવજ્જીવમૌદુમ્બરેણ ચમસેનૌદુમ્બરેણ સ્રુવેણ તયોરુક્તો બન્ધુશ્ચતુઃસ્રક્તી ભવતશ્ચતસ્રો વૈ દિશઃ સર્વાભ્ય એવૈનમેતદ્દિગ્ભ્યોઽન્નેન પ્રીણાત્યથો સર્વાભ્ય એવૈનમેતદ્દિગ્ભ્યોઽન્નેનાભિષિઞ્ચતિ -

યદ્વેવૈતદ્વાજપ્રસવીયં જુહોતિ । એતા હ દેવતાઃ સુતા એતેન સવેન યેનૈતત્સોષ્યમાણો ભવતિ તા એવૈતત્પ્રીણાતિ તા અસ્મા ઇષ્ટાઃ પ્રીતા એતં સવમનુમન્યન્તે તાભિરનુમતઃ સૂયતે યસ્મૈ વૈ રાજાનો રાજ્યમનુમન્યન્તે સ રાજા ભવતિ ન સ યસ્મૈ ન તદ્યદગ્નૌ જુહોતિ તદગ્નિમભિષિઞ્ચત્યથો યદેતાભ્યો દેવતાભ્યો જુહોતિ તદુ તાન્દેવાન્પ્રીણાતિ ય એતસ્ય સવસ્યેશતે -

અથ વા એતત્પાર્થાન્યપિ જુહોતિ । એતદ્વૈ દેવા અકામયન્તાત્રૈવ સર્વૈઃ સવૈઃ સૂયેમહીતિ તેઽત્રૈવ સર્વૈઃ સવૈરસૂયન્ત તથૈવૈતદ્યજમાનોઽત્રૈવ સર્વૈઃ સવૈઃ સૂયતે -

તદ્યાનિ પાર્થાનિ । તાનિ રાજસૂયસ્ય વાજપ્રસવીયં તદ્યત્તાનિ જુહોતિ તદ્રાજસૂયેન સૂયતેઽથ યાનિ ચતુર્દશોત્તરાણિ તતો યાનિ સપ્ત પૂર્વાણિ તાનિ વાજપેયસ્ય વાજપ્રસવીયં તદ્યત્તાનિ જુહોતિ તદ્વાજપેયેન સૂયતેઽથ યાનિ સપ્તોત્તરાણિ તાન્યગ્નેસ્તદ્યત્તાનિ જુહોતિ તદગ્નિસવેન સૂયતે -

સ વૈ રાજસૂયસ્ય પૂર્વાણિ જુહોતિ । અથ વાજપેયસ્ય રાજા વૈ રાજસૂયેનેષ્ટ્વા ભવતિ સમ્રાડ્વાજપેયેન રાજ્યમુ વા અગ્રેઽથ સામ્રાજ્યં તસ્માદ્વાજપેયેનેષ્ટ્વા ન રાજસૂયેન યજેત પ્રત્યવરોહઃ સ યથા સમ્રાટ્ સન્રાજા સ્યાત્તાદૃક્તત્ -

અગ્નેરુત્તમાનિ જુહોતિ । સર્વે હૈતે સવા યદગ્નિસવઃ સર્વં હૈતદગ્નિસવેન સુતો ભવતિ રાજા ચ સમ્રાટ્ચ તસ્માદગ્નેરુત્તમાનિ જુહોતિ -

૯.૩.૪.૧૦ અભિષેકઃ
અથૈનં કૃષ્ણાજિનેઽભિષિઞ્ચતિ । યજ્ઞો વૈ કૃષ્ણાજિનં યજ્ઞ એવૈનમેતદભિષિઞ્ચતિ લોમતશ્છન્દાંસિ વૈ લોમાનિ છન્દઃસ્વેવૈનમેતદભિષિઞ્ચત્યુત્તરતસ્તસ્યોપરિ બન્ધુઃ પ્રાચીનગ્રીવે તદ્ધિ દેવત્રા -

તં હૈકે દક્ષિણતોઽગ્નેરભિષિઞ્ચન્તિ । દક્ષિણતો વા અન્નસ્યોપચારસ્તદેનમન્નસ્યાર્ધાદભિષિઞ્ચામ ઇતિ ન તથા કુર્યાદેષા વૈ દિક્પિતૄણાં ક્ષિપ્રે હૈતાં દિશં પ્રૈતિ યં તથાભિષિઞ્ચન્તિ -

આહવનીય ઉ હૈકેઽભિષિઞ્ચન્તિ । સ્વર્ગો વૈ લોક આહવનીયસ્તદેનં સ્વર્ગે લોકેઽભિષિઞ્ચામ ઇતિ ન તથા કુર્યાદ્દૈવો વા અસ્યૈષ આત્મા માનુષોઽયમનેન હાસ્ય તે મર્ત્યેનાત્મનૈતં દૈવમાત્મનૈતં દૈવમાત્માનમનુપ્રસજન્તિ યં તથાઽભિષિઞ્ચન્તિ -

ઉત્તરત એવૈનભિષિઞ્ચેત્ । એષા હોભયેષાં દેવમનુષ્યાણાં દિગ્યદુદીચી પ્રાચી સ્વાયામેવૈનમેતદ્દિશ્યાયત્તં પ્રતિષ્ઠિતમભિષિઞ્ચતિ ન વૈ સ્વ આયતને પ્રતિષ્ઠિતો રિષ્યતિ -

આસીનં ભૂતમભિષિઞ્ચેત્ । આસ્ત ઇવ વૈ ભૂતસ્તિષ્ઠન્તં બુભૂષન્તં તિષ્ઠતીવ વૈ બુભૂષન્બસ્તાજિને પુષ્ટિકામમભિષિઞ્ચેત્કૃષ્ણાજિને બ્રહ્મવર્ચસકામમુભયોરુભયકામં તદુત્તરતઃ પુચ્છસ્યોત્તરલોમ પ્રાચીનગ્રીવમુપસ્તૃણાતિ -

આસ્પૃષ્ટં પરિશ્રિતઃ । તદ્યત્કૃષ્ણાજિનમાસ્પૃષ્ટં પરિશ્રિતો ભવતિ તથો હાસ્યૈષ દૈવ આત્મા કૃષ્ણાજિનેઽભિષિક્તો ભવત્યથ યદેનમન્વારબ્ધમગ્નિં તિષ્ઠન્તમભિષિઞ્ચતિ તથા હૈતસ્માદ્દૈવાદભિષેકાન્ન વ્યવચ્છિદ્યતે -

અગ્નૌ હુત્વાથૈનમભિષિઞ્ચતિ । દૈવો વા અસ્યૈષ આત્મા માનુષોઽયં દેવા ઉ વા અગ્રે ઽથ મનુષ્યાસ્તસ્માદગ્નૌ હુત્વાથૈનં તસ્યૈવ પરિશિષ્ટેનાભિષિઞ્ચત્યત્ર તં સ્રુવમનુપ્રાસ્યતિ -

અથૈનં દક્ષિણં બાહુમનુપર્યાવૃત્યાભિષિઞ્ચતિ । દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં સરસ્વત્યૈ વાચો યન્તુર્યન્ત્રેણાગ્નેઃ સામ્રાજ્યેનાભિષિઞ્ચામીતિ વાગ્વૈ સરસ્વતી તસ્યા ઇદં સર્વં યન્ત્રં સવિતૃપ્રસૂત એવૈનમેતદનેન સર્વેણ સરસ્વત્યૈ વાચો યન્તુર્યન્ત્રેણાગ્નેઃ સામ્રાજ્યેનાભિષિઞ્ચત્યત્ર તં ચમસમનુપ્રાસ્યતિ યદત્ર વિલિપ્તં તન્નેદ્બહિર્દ્ધાઽગ્નેરસદિતિ -

તં વૈ મધ્યે પાર્થાનામભિષિઞ્ચતિ । સંવત્સરો વૈ પાર્થાનિ સંવત્સરસ્યૈવૈનમેતન્મધ્યત આદધાતિ ષટ્પુરસ્તાજ્જુહોતિ ષડુપરિષ્ટાત્ષડ્વા ઋતવ ઋતુભિરેવૈનમેતતત્સુષુવાણમુભયતઃ પરિગૃહ્ણાતિ બૃહસ્પતિઃ પૂર્વેષામુત્તમો ભવતીન્દ્ર ઉત્તરેષાં પ્રથમો બ્રહ્મ વૈ બૃહસ્પતિઃ ક્ષત્રમિન્દ્રો બ્રહ્મણા ચૈવૈનમેતત્ક્ષત્રેણ ચ સુષુવાણમુભયતઃ પરિગૃહ્ણાતિ -