શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 9.3.3

અથૈતાન્યજ્ઞક્રતૂઞ્જુહોતિ । અગ્નિશ્ચ મે ઘર્મશ્ચ મ ઇત્યેતૈરેવૈનમેતદ્યજ્ઞક્રતુભિઃ પ્રીણાત્યથો એતૈરેવૈનમેતદ્યજ્ઞક્રતુભિરભિષિઞ્ચતિ -

અથાયુજ સ્તોમાઞ્જુહોતિ । એતદ્વૈ દેવાઃ સર્વાન્કામાનાપ્ત્વાઽયુગ્ભિ સ્તોમૈઃ સ્વર્ગં લોકમાયંસ્તથૈવૈતદ્યજમાનઃ સર્વાન્કામાનાપ્ત્વાઽયુગ્ભિ સ્તોમૈઃ સ્વર્ગં લોકમેતિ -

તદ્વૈ ત્રયસ્ત્રિંશાદિતિ । અન્તો વૈ ત્રયસ્ત્રિંશોઽયુજાં સ્તોમાનામન્તત એવ તદ્દેવાઃ સ્વર્ગં લોકમાયંસ્તથૈવૈતદ્યજમાનોઽન્તત એવ સ્વર્ગં લોકમેતિ -

અથ યુગ્મતો જુહોતિ । એતદ્વૈ છન્દાંસ્યબ્રુવન્યાતયામા વા અયુજ સ્તોમા યુગ્મભિર્વયં સ્તોમૈઃ સ્વર્ગં લોકમયામેતિ તાનિ યુગ્મભિ સ્તોમૈઃ સ્વર્ગં લોકમાયંસ્તથૈવૈતદ્યજમાનો યુગ્મભિ સ્તોમૈઃ સ્વર્ગં લોકમેતિ -

તદ્વા અષ્ટાચત્વરિંશાદિતિ । અન્તો વા અષ્ટાચત્વારિંશો યુગ્મતાં સ્તોમાનામન્તત એવ તચ્છન્દાંસિ સ્વર્ગં લોકમાયંસ્તથૈવૈતદ્યજમાનોઽન્તત એવ સ્વર્ગં લોકમેતિ -

સ આહ । એકા ચ મે તિસ્રશ્ચ મે ચતસ્રશ્ચ મેઽષ્ટૌ ચ મ ઇતિ યથા વૃક્ષં રોહન્નુત્તરામુત્તરાં શાખાં સમાલમ્ભં રોહેત્તાદૃક્તદ્યદ્વેવ સ્તોમાઞ્જુહોત્યન્નં વૈ સ્તોમા અન્નેનૈવૈનમેતદભિષિઞ્ચતિ -

અથ વયાંસિ જુહોતિ । પશવો વૈ વયાંસિ પશુભિરેવૈનમેતદન્નેન પ્રીણાત્યથો પશુભિરેવૈનમેતદન્નેનાભિષિઞ્ચતિ -

અથ નામગ્રાહં જુહોતિ । એતદ્વૈ દેવાઃ સર્વાન્કામાનાપ્ત્વાઽથૈતમેવ પ્રત્યક્ષમપ્રીણંસ્તથૈવૈતદ્યજમાનઃ સર્વાન્કામાનાપ્ત્વાથૈતમેવ પ્રત્યક્ષં પ્રીણાતિ વાજાય સ્વાહા પ્રસવાય સ્વાહેતિ નામાન્યસ્યૈતાનિ નામગ્રાહમેવૈનમેતત્પ્રીણાતિ -

ત્રયોદશૈતાનિ નામાનિ ભવન્તિ । ત્રયોદશ માસાઃ સંવત્સરસ્ત્રયોદશાગ્નેશ્ચિતિપુરીષાણિ યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવૈનમેતત્પ્રીણાતિ યદ્વેવ નામગ્રાહં જુહોતિ નામગ્રાહમેવૈનમેતદભિષિઞ્ચતિ -

અથાહ । ઇયં તે રાણ્મિત્રાય યન્તાસિ યમન ઊર્જે ત્વા વૃષ્ટ્યૈ ત્વા પ્રજાનાં ત્વાઽઽધિપત્યાયેત્યન્નં વા ઊર્ગન્નં વૃષ્ટિરન્નેનૈવૈનમેતત્પ્રીણાતિ -

યદ્વેવાહ । ઇયં તે રાણ્મિત્રાય યન્તાઽસિ યમન ઊર્જે ત્વા વૃષ્ટ્યૈ ત્વા પ્રજાનાં ત્વાઽઽધિપત્યાયેતીદં તે રાજ્યમભિષિક્તોઽસીત્યેતન્મિત્રસ્ય ત્વં યન્તાઽસિ યમન ઊર્જે ચનોઽસિ વૃષ્ટ્યૈ ચ નોઽસિ પ્રજાનાં ચ ન આધિપત્યાયાસીત્યુપબ્રુવત એવૈનમેતદેતસ્મૈ નઃ સર્વસ્મા અસ્યેતસ્મૈ ત્વા સર્વસ્મા અભ્યષિચામહીતિ તસ્માદુ હેદં માનુષં રાજાનમભિષિક્તમુપબ્રુવતે -

અથ કલ્પાઞ્જુહોતિ । પ્રાણા વૈ કલ્પાઃ પ્રાણાનેવાસ્મિન્નેતદ્દધાત્યાયુર્યજ્ઞેન કલ્પતાં પ્રાણો યજ્ઞેન કલ્પતામિત્યેતાનેવાસ્મિન્નેતત્કૢપ્તાન્પ્રાણાન્દધાતિ -

દ્વાદશ કલ્પાઞ્જુહોતિ । દ્વાદશ માસાઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્મિન્નેતત્કૢપ્તાન્પ્રાણાન્દધાતિ યદ્વેવ કલ્પાઞ્જુહોતિ પ્રાણા વૈ કલ્પા અમૃતમુ વૈ પ્રાણા અમૃતેનૈવૈનમેતદભિષિઞ્ચતિ -

અથાહ સ્તોમશ્ચ યજુશ્ચ ઋક્ચ સામ સ બૃહચ્ચ રથન્તરં ચેતિ ત્રયી હૈષા વિદ્યાન્નં વૈ ત્રયી વિદ્યાન્નેનૈવૈનમેતત્પ્રીણાત્યથો અન્નેનૈવૈનમેતદભિષિઞ્ચતિ સ્વર્દેવા અગન્મામૃતાઽ અભૂમેતિ સ્વર્હિ ગચ્છત્યમૃતો હિ ભવતિ પ્રજાપતેઃ પ્રજા અભૂમેતિ પ્રજાપતેર્હિ પ્રજા ભવતિ વેટ્સ્વાહેતિ વષટ્કારો હૈષ પરોઽક્ષં યદ્વેટ્કારો વષટ્કારેણ વા વૈ સ્વાહાકારેણ વા દેવેભ્યોઽન્નં પ્રદીયતે તદેનમેતાભ્યામુભાભ્યાં પ્રીણાતિ વષટ્કારેણ ચ સ્વાહાકારેણ ચાથો એતાભ્યામેવૈનમેતદુભાભ્યામભિષિઞ્ચત્યત્ર તાં સ્રુચમનુપ્રાસ્યતિ યદત્રાજ્યલિપ્તં તન્નેદ્બહિર્દ્ધાગ્નેરસદિતિ -

તસ્યૈ વા એતસ્યૈ વસોર્ધારાયૈ । દ્યૌરેવાત્માભ્રમૂધો વિદ્યુત્સ્તનો ધારૈવ ધારા દિવોઽધિ ગામાગચ્છતિ -

તસ્યૈ ગૌરેવાત્મા । ઊધ એવોધ સ્તન સ્તનો ધારૈવ ધારા ગોરધિ યજમાનમ્ -

તસ્યૈ યજમાન એવાત્મા । બાહુરૂધઃ સ્રુક્સ્તનો ધારૈવ ધારા યજમાનાદધિ દેવાન્દેવેભ્યોઽધિ ગાં ગોરધિ યજમાનં તદેતદનન્તમક્ષય્યં દેવાનામન્નં પરિપ્લવતે સ યો હૈતદેવં વેદૈવં હૈવાસ્યૈતદનન્તમક્ષય્યમન્નં ભવત્યથાતઃ સમ્પદેવ -

તદાહુઃ । કથમમસ્યૈષા વસોર્ધારા સંવત્સરમગ્નિમાપ્નોતિ કથં સંવત્સરેણાગ્નિના સમ્પદ્યત ઇતિ ષષ્ટિશ્ચ હ વૈ ત્રાણિ ચ શતાન્યેષા વસોર્ધારાથ ષડથ પઞ્ચત્રિંશત્તતો યાનિ ષષ્ટિશ્ચ ત્રીણિ ચ શતાનિ તાવન્તિ સંવત્સરસ્યાહાનિ તત્સંવત્સરસ્યાહાન્યાપ્નોત્યથ યાનિ ષટ્ષડ્વા ઋતવસ્તદૃતૂનાં રાત્રીરાપ્નોતિ તદુભયાનિ સંવત્સરસ્યાહોરાત્રાણ્યાપ્નોત્યથ યાનિ પઞ્ચત્રિંશત્સ ત્રયોદશો માસઃ સ આત્મા ત્રિંશદાત્મા પ્રતિષ્ઠા દ્વે પ્રાણા દ્વે શિર એવ પઞ્ચત્રિંશમેતાવાન્વૈ સંવત્સર એવમુ હાસ્યૈષા વસોર્ધારા સંવત્સરમગ્નિમાપ્નોત્યેવં સંવત્સરેણાગ્નિના સમ્પદ્યત એતાવત્ય ઉ વૈ શાણ્ડિલેઽગ્નૌ મધ્યતો યજુષ્મત્ય ઇષ્ટકા ઉપધીયન્તેઽગ્નયો હૈતે પૃથગ્યદેતા ઇષ્ટકા એવમુ હાસ્યૈતેઽગ્નયઃ પૃથગ્વસોર્ધારયાભિહુતા ભવન્તિ -

તદાહુઃ । કથમસ્યૈષા વસોર્ધારા મહદુક્થમાપ્નોતિ કથં મહતોક્થેન સમ્પદ્યત ઇત્યેતસ્યા એવ વસોર્ધારાયૈ યાનિ નવ પ્રથમાનિ યજૂંષિ તત્ત્રિવૃચ્છિરોઽથ યાન્યષ્ટાચત્વારિંશત્તૌ ચતુર્વિંશૌ પક્ષાવથ યાનિ પઞ્ચવિંશતિઃ સ પઞ્ચવિંશ આત્માથ યાન્યેકવિંશતિસ્તદેકવિંશં પુચ્છમથ યાનિ ત્રયસ્ત્રિંશત્સ વશોઽથ યા અશીતયઃ સૈવાશીતીનામાપ્તિરશીતિભિર્હિ મહદુક્થમાખ્યાયતેઽથ યદૂર્ધ્વમશીતિભ્યો યદેવાદો મહત ઉક્થસ્યોર્ધ્વમશીતિભ્ય એતદસ્ય તદેવમુ હાસ્યૈષા વસોર્ધારા મહદુક્થમાપ્નોત્યેવં મહતોક્થેન સમ્પદ્યતે -