શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 8.7.4

અથ સ્વયમાતૃણ્ણાસુ સામાનિ ગાયતિ । ઇમે વૈ લોકાઃ સ્વયમાતૃણ્ણાસ્તા એતાઃ શર્કરાસ્તા દેવા ઉપધાયૈતાદૃશીરેવાપશ્યન્યથૈતાઃ શુષ્કાઃ શર્કરાઃ -

તેઽબ્રુવન્ । ઉપ તજ્જાનીત યથૈષુ લોકેષુ રસમુપજીવનં દધામેતિ તેઽબ્રુવંશ્ચેતયધ્વમિતિ ચિતિમિચ્છતેતિ વાવ તદબ્રુવંસ્તદિચ્છત યથૈષુ લોકેષુ રસમુપજીવનં દધામેતિ -

તે ચેતયમાનાઃ । એતાનિ સામાન્યપશ્યંસ્તાન્યગાયંસ્તૈરેષુ લોકેષુ રસમુપજીવનમદધુસ્તથૈવૈતદ્યજમાનો યદેતાનિ સામાનિ ગાયત્યેષ્વેવૈતલ્લોકેષુ રસમુપજીવનં દધાતિ -

સ્વયમાતૃણ્ણાસુ ગાયતિ । ઇમે વૈ લોકાઃ સ્વયમાતૃણ્ણા એષ્વેવૈતલ્લોકેષુ રસમુપજીવનં દધાતિ -

સ વૈ ભૂર્ભુવઃ સ્વરિતિ । એતાસુ વ્યાહૃતિષુ ગાયતિ ભૂરિતિ વા અયં લોકો ભુવ ઇત્યન્તરિક્ષલોકઃ સ્વરિત્યસૌ લોક એષ્વેવૈતલ્લોકેષુ રસમુપજીવનં દધાતિ -

તાનિ વૈ નાનાપ્રસ્તાવાનિ । સમાનનિધનાનિ તાનિ યન્નાનાપ્રસ્તાવાનિ નાનાહ્યપશ્યન્નથ યત્સમાનનિધનાન્યેકા હ્યેવ યજ્ઞસ્ય પ્રતિષ્ઠૈકં નિધનં સ્વર્ગ એવ લોકસ્તસ્માત્સ્વર્જ્યોતિર્નિધનાનિ -

અથૈનં હિરણ્યશકલૈઃ પ્રોક્ષતિ । અત્રૈષ સર્વોઽગ્નિઃ સંસ્કૃતસ્તસ્મિન્દેવા એતદમૃતં રૂપમુત્તમદધુસ્તથૈવાસ્મિન્નયમેતદમૃતં રૂપમુત્તમં દધાતિ -

યદ્વેવૈનં હિરણ્યશકલૈઃ પ્રોક્ષતિ । એતદ્વા અસ્મિન્નદોઽમૂં પુરસ્તાદ્રમ્યાં તનૂં મધ્યતો દધાતિ રુક્મં ચ પુરુષં ચાથૈનમેતત્સર્વમેવોપરિષ્ટાદ્રમ્યયા તન્વા પ્રચ્છાદયતિ -

દ્વાભ્યાંદ્વાભ્યાં શતાભ્યામ્ । દ્વિપાદ્યજમાનો યજમાનોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્મિન્નેતદમૃતં રૂપમુત્તમં દધાતિ પઞ્ચ કૃત્વઃ પઞ્ચચિતિકોઽગ્નિઃ પઞ્ચઽર્તવઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્મિન્નેતદમૃતં રૂપમુત્તમં દધાતિ સહસ્રેણ સર્વં વૈ સહસ્રં સર્વેણૈવાસ્મિન્નેતદમૃતં રૂપમુત્તમં દધાતિ -

પશ્ચાદગ્રે પ્રાઙ્તિષ્ઠન્ । અથોત્તરતો દક્ષિણાથ પુરસ્તાત્પ્રત્યઙ્ઙથ જઘનેન પરીત્ય દક્ષિણત ઉદઙ્તિષ્ઠંસ્તદ્દક્ષિણાવૃત્તદ્ધિ દેવત્રાથાનુપરીત્ય પશ્ચાત્પ્રાઙ્તિષ્ઠંસ્તથો હાસ્યૈતત્પ્રાગેવ કર્મ કૃતં ભવતિ -

સહસ્રસ્ય પ્રમાસિ । સહસ્રસ્ય પ્રતિમાસિ સહસ્રસ્યોન્માસિ સાહસ્રોઽસિ સહસ્રાય ત્વેતિ
સર્વં વૈ સહસ્રં સર્વમસિ સર્વસ્મૈ ત્વેત્યેતત્ -

અથાતશ્ચિતિપુરીષાણામેવ મીમાંસા । અયમેવ લોકઃ પ્રથમા ચિતિઃ પશવઃ પુરીષં યત્પ્રથમાં ચિતિં પુરીષેણ પ્રચ્છાદયતીમં તલ્લોકં પશુભિઃ પ્રચ્છાદયતિ -

અન્તરિક્ષમેવ દ્વિતીયા ચિતિઃ । વયાંસિ પુરીષં યદ્દ્વિતીયાં ચિતિં પુરીષેણ પ્રચ્છાદયત્યન્તરિક્ષં તદ્વયોભિઃ પ્રચ્છાદયતિ -

દ્યૌરેવ તૃતીયા ચિતિઃ । નક્ષત્રાણિ પુરીષં યત્તૃતીયાં ચિતિં પુરીષેણ પ્રચ્છાદયતિ દિવં તન્નક્ષત્રૈઃ પ્રચ્છાદયતિ -

યજ્ઞ એવ ચતુર્થી ચિતિઃ । દક્ષિણાઃ પુરીષં યચ્ચતુર્થી ચિતિં પુરીષેણ પ્રચ્છાદયતિ યજ્ઞં તદ્દક્ષિણાભિઃ પ્રચ્છાદયતિ -

યજમાન એવ પઞ્ચમી ચિતિઃ । પ્રજા પુરીષં યત્પઞ્ચમીં ચિતિં પુરીષેણ પ્રચ્છાદયતિ યજમાનં તત્પ્રજયા પ્રચ્છાદયતિ -

સ્વર્ગ એવ લોકઃ ષષ્ઠી ચિતિઃ । દેવાઃ પુરીષં યત્ષષ્ઠીં ચિતિં પુરીષેણ પ્રચ્છાદયતિ સ્વર્ગં તલ્લોકં દેવૈઃ પ્રચ્છાદયતિ -

અમૃતમેવ સપ્તમી ચિતિઃ તામુત્તમામુપદધાત્યમૃતં તદસ્ય સર્વસ્યોત્તમં દધાતિ તસ્માદસ્ય સર્વસ્યામૃતમુત્તમં તસ્માદ્દેવા અનન્તર્હિતાસ્તસ્માદુ તેઽમૃતા ઇત્યધિદેવતમ્ -

અથાધ્યાત્મમ્ । યૈવેયં પ્રતિષ્ઠા યશ્ચાયમવાઙ્પ્રાણસ્તત્પ્રથમા ચિતિર્માંસમ્પુરીષં યત્પ્રથમાં ચિતિં પુરીષેણ પ્રચ્છાદયત્યેતસ્ય તદાત્મનો માંસૈઃ સંચ્છાદયતીષ્ટકા ઉપધાયાસ્થીષ્ટકા અસ્થિ તન્માંસૈઃ સંચ્છાદયતિ નાધસ્તાત્સંચ્છાદયતિ તસ્માદિમે પ્રાણા અધસ્તાદસંચ્છન્ના ઉપરિષ્ટાત્તુ પ્રચ્છાદયત્યેતદસ્ય તદાત્મન ઉપરિષ્ટાન્માંસૈઃ સંચ્છાદયતિ તસ્માદસ્યૈતદાત્મન ઉપરિષ્ટાન્માંસૈઃ સંચ્છન્નં નાવકાશતે -

યદૂર્ધ્વં પ્રતિષ્ઠાયા અવાચીનં મધ્યાત્ । તદ્દ્વિતીયા ચિતિર્માંસં પુરીષં યદ્દ્વિતીયાં ચિતિં પુરીષેણ પ્રચ્છાદયત્યેતદસ્ય તદાત્મનો માંસૈઃ સંચ્છાદયતીષ્ટકા ઉપધાયાસ્થીષ્ટકા અસ્થિ તન્માંસૈઃ સંચ્છાદયતિ પુરીષ ઉપદધાતિ પુરીષેણ પ્રચ્છાદયત્યેતદસ્ય તદાત્મન ઉભયતો માંસૈઃ સંચ્છાદયતિ તસ્માદસ્યૈતદાત્મન ઉભયતો માંસૈઃ સંચ્છન્નં નાવકાશતે -

મધ્યમેવ તૃતીયા ચિતિઃ । યદૂર્ધ્વં મધ્યાદવાચીનં ગ્રીવાભ્યસ્તચ્ચતુર્થી ચિતિર્ગ્રીવા એવ પઞ્ચમી ચિતિઃ શિર એવ ષષ્ઠી ચિતિઃ પ્રાણા એવ સપ્તમી ચિતિસ્તામુત્તમામુપદધાતિ પ્રાણાંસ્તદસ્ય સર્વસ્યોત્તમાન્દધાતિ તસ્માદસ્ય સર્વસ્ય પ્રાણા ઉત્તમાઃ પુરીષ ઉપદધાતિ માંસં વૈ પુરીષં માંસેન તત્પ્રાણાન્પ્રતિષ્ઠાપયતિ નોપરિષ્ટાત્પ્રચ્છાદયતિ તસ્માદિમે પ્રાણા ઉપરિષ્ટાદસંચ્છન્નાઃ -