શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 8.1.3

તદાહુઃ । કિં પ્રાણાઃ કિં પ્રાણભૃત ઇતિ પ્રાણા એવ પ્રાણા અઙ્ગાનિ પ્રાણભૃન્ત્યઙ્ગાનિ હિ પ્રાણાન્બિભ્રતિ પ્રાણાસ્ત્વેવ પ્રાણા અન્નં પ્રાણભૃદન્નં હિ પ્રાણાન્બિભર્તિ -

તદાહુઃ । કથમસ્યૈતાઃ સર્વાઃ પ્રાજાપત્યા ભવન્તીતિ યદેવ સર્વાસ્વાહ પ્રજાપતિગૃહીતયા ત્વયેત્યેવમુ હાસ્યૈતાઃ સર્વાઃ પ્રાજાપત્યા ભવન્તિ -

તદાહુઃ । યદ્ગ્રહાય ગૃહીતાય સ્તુવતેઽથ શંસત્યથ કસ્માત્પુરસ્તાદ્ગ્રહાણામૃચશ્ચ સામાનિ ચોપદધાતીતિ સંસ્થા વૈ કર્મણોઽન્વીક્ષિતવ્યઽર્ચા વૈ પ્રતિપદા ગ્રહો ગૃહ્યત ઋચિ સામ ગીયતે તદસ્યૈતદ્યત્પુરસ્તાદ્ગ્રહાણામૃચશ્ચ સામાનિ ચોપદધાત્યથ યદુપરિષ્ટાદ્ગ્રહાણાં સ્તુતશસ્ત્રે ભવતસ્તદ્વસ્યૈતદ્યદુપરિષ્ટાદ્ગ્રહાણાં સ્તોમાંશ્ચ પૃષ્ઠાનિ ચોપદધાતિ -

તદાહુઃ । યદેતત્ત્રયં સહ ક્રિયતે ગ્રહ સ્તોત્રં શસ્ત્રમથાત્ર ગ્રહં ચૈવ સ્તોત્રં ચોપદધાતિ કથમસ્યાત્રાપિ શસ્ત્રમુપહિતં યદ્વાવ સ્તોત્રં તચ્છસ્ત્રં યાસુ હ્યેવ સ્તુવતે તા ઉ એવાનુશંસત્યેવમુ હાસ્યાત્રાપિ શસ્ત્રમુપહિતં ભવતિ -

તદાહુઃ । યદ્યથા પિતુઃ પુત્રમેવં ત્રીણિ પ્રથમાન્યાહાથ કસ્માદૃક્સામયોઃ સંક્રામતીતિ સામ વા ઋચઃ પતિસ્તદ્યત્તત્રાપિ યથા પિતુઃ પુત્રમેવં બ્રૂયાદ્યથા પતિં સન્તં પુત્રં બ્રૂયાત્તાદૃક્તત્તસ્માદૃક્સામયોઃ સંક્રામતિ કસ્માદુ ત્રિઃ સંતનોતીતિ પિતરં પુત્રં પૌત્રં તાંસ્તત્સંતનોતિ તસ્માદુ તેભ્ય એક એવ દદાતિ -

તદ્યાઃ પુરસ્તાદુપદધાતિ । તાઃ પ્રાણભૃતોઽથ યાઃ પશ્ચાત્તાશ્ચક્ષુર્ભૃતસ્તા અપાનભૃતોઽથ યા દક્ષિણતસ્તા મનોભૃતસ્તા ઉ વ્યાનભૃતોઽથ યા ઉત્તરતસ્તાઃ શ્રોત્રભૃતસ્તા ઉદાનભૃતોઽથ યા મધ્યે તા વાગ્ભૃતસ્તા ઉ સમાનભૃતઃ -

તદુ હ ચરકાધ્વર્યવઃ । અન્યા એવાપાનભૃતો વ્યાનભૃત ઉદાનભૃતઃ સમાનભૃતશ્ચક્ષુર્ભૃતો મનોભૃતઃ શ્રોત્રભૃતો વાગ્ભૃત ઇત્યુપદધતિ ન તથા કુર્યાદત્યહૈવ રેચયન્ત્યત્રો એવૈતાનિ સર્વાણિ રૂપાણ્યુપધીયન્તે -

સ વૈ પુરસ્તાદુપધાય પશ્ચાદુપદધાતિ । પ્રાણો હાપાનો ભૂત્વાઙ્ગુલ્યગ્રેભ્ય ઇતિ સંચરત્યપાન ઉ હ પ્રાણો ભૂત્વાઙ્ગુલ્યગ્રેભ્ય ઇતિ સંચરતિ તદ્યત્પુરસ્તાદુપધાય પશ્ચાદુપદધાત્યેનાવેવૈતત્પ્રાણૌ સંતનોતિ સંદધાતિ તસ્માદેતૌ પ્રાણૌ સંતતૌ સંહિતૌ -

અથ દક્ષિણત ઉપધાયોત્તરત ઉપદધાતિ । વ્યાનો હોદાનો ભૂત્વાઙ્ગુલ્યગ્રેભ્ય ઇતિ સંચરત્યુદાન ઉ હ વ્યાનો ભૂત્વાઙ્ગુલ્યગ્રેભ્ય ઇતિ સંચરતિ તદ્યદ્દક્ષિણત ઉપધાયોત્તરત ઉપદધાત્યેતાવેવૈતત્પ્રાણૌ સંતનોતિ સંદધાતિ તસ્માદેતૌ પ્રાણૌ સંતતૌ સંહિતૌ -

અથ યા મધ્ય ઉપદધાતિ । સ પ્રાણસ્તા રેતઃસિચોર્વેલયોપદધાતિ પૃષ્ટયો વૈ રેતઃસિચૌ મધ્યમુ પૃષ્ટયો મધ્યત એવાસ્મિન્નેતત્પ્રાણં દધાતિ સર્વત ઉપદધાતિ સર્વત એવાસ્મિન્નેતત્પ્રાણં દધાત્યથો એવં હૈષ ગુદઃ પ્રાણઃ સમન્તં નાભિં પર્યક્નો અનૂચીશ્ચ તિરશ્ચીશ્ચોપદધાતિ તસ્માદિમેઽન્વઞ્ચશ્ચ તિર્યઞ્ચશ્ચાત્મન્પ્રાણાઃ સંસ્પૃષ્ટા ઉપદધાતિ પ્રાણાનેવૈતત્સંતનોતિ સંદધાતિ તસ્માદિમે પ્રાણાઃ સંતતાઃ સંહિતાઃ -