શતપથબ્રાહ્મણમ્ · શ્લોક 7.2-4

૭.૨.૨
અથ પ્રાયણીયં નિર્વપતિ । તસ્ય હવિષ્કૃતા વાચં વિસૃજતે વાચં વિસૃજ્ય સ્તમ્બયજુર્હરતિ સ્તમ્બયજુર્હૃત્વા પૂર્વેણ પરિગ્રહેણ પરિગૃહ્ય લિખિત્વાઽઽહ હર ત્રિરિતિ હરતિ ત્રિરાગ્નીધ્રઃ - ૭.૨.૨.
પ્રત્યેત્ય પ્રાયણીયેન પ્રચરતિ । પ્રાયણીયેન પ્રચર્ય સીરં યુનક્ત્યેતદ્વા એનં દેવાઃ સંસ્કરિષ્યન્તઃ પુરસ્તાદન્નેન સમાર્ધયંસ્તથૈવૈનમયમેતત્સંસ્કરિષ્યન્પુરસ્તાદન્નેન સમર્ધયતિ સીરમ્ભવતિ સેરં હૈતદ્યત્સીરમિરામેવાસ્મિન્નેતદ્દધાતિ - ૭.૨.૨.
ઔદુમ્બરં ભવતિ । ઊર્ગ્વૈ રસ ઉદુમ્બર ઊર્જૈવૈનમેતદ્રસેન સમર્ધયતિ મૌઞ્જં પરિસીર્યં ત્રિવૃત્તસ્યોક્તો બન્ધુઃ - ૭.૨.૨.
સોઽગ્નેર્દક્ષિણાં શ્રોણિમ્ । જઘનેન તિષ્ઠન્નુત્તરસ્યાંસસ્ય પુરસ્તાદ્યુજ્યમાનમભિમન્ત્રયતે સીરા યુઞ્જન્તિ કવયો યુગા વિતન્વતે પૃથગિતિ યે વિદ્વાંસસ્તે કવયસ્તે સીરં ચ યુઞ્જન્તિ યુગાનિ ચ વિતન્વતે પૃથગ્ધીરા દેવેષુ સુમ્નયેતિ યજ્ઞો વૈ સુમ્નં ધીરા દેવેષુ યજ્ઞં તન્વાના ઇત્યેતત્ - ૭.૨.૨.
યુનક્ત સીરા વિ યુગા તનુધ્વમિતિ । યુઞ્જન્તિ હિ સીરં વિ યુગાનિ તન્વન્તિ કૃતે યોનૌ વપતેહ બીજમિતિ બીજાય વા એષા યોનિષ્ક્રિયતે યત્સીતા યથા હ વા અયોનૌ રેતઃ સિઞ્ચેદેવં તદ્યદકૃષ્ટે વપતિ ગિરા ચ શ્રુષ્ટિઃ સભરા અસન્ન ઇતિ વાગ્વૈ ગીરન્નં
શ્રુષ્ટિર્નેદીય ઇત્સૃણ્યઃ પક્વમેયાદિતિ યદા વા અન્નં પચ્યતેઽથ તત્સૃણ્યોપચરન્તિ દ્વાભ્યાં યુનક્તિ ગાયત્ર્યા ચ ત્રિષ્ટુભા ચ તસ્યોક્તો બન્ધુઃ - ૭.૨.૨.
સ દક્ષિણમેવાગ્રે યુનક્તિ । અથ સવ્યમેવં દેવત્રેતરથા માનુષે ષડ્ગવમ્ભવતિ દ્વાદશગવં વા ચતુર્વિંશતિગવં વા સંવત્સરમેવાભિસમ્પદમ્ - ૭.૨.૨.
અથૈનં વિકૃષતિ । અન્નં વૈ કૃષિરેતદ્વા અસ્મિન્દેવાઃ સંસ્કરિષ્યન્તઃ પુરસ્તાદન્નમદધુસ્તથૈવાસ્મિન્નયમેતત્સંસ્કરિષ્યન્પુરસ્તાદન્નં દધાતિ - ૭.૨.૨.
સ વા આત્માનમેવ વિકૃષતિ । ન પક્ષપુચ્છાન્યાત્મંસ્તદન્નં દધાતિ યદુ વા આત્મન્નન્નં ધીયતે તદાત્માનમવતિ તત્પક્ષપુચ્છાન્યથ યત્પક્ષપુચ્છેષુ નૈવ તદાત્માનમવતિ ન પક્ષપુચ્છાનિ - ૭.૨.૨.
સ દક્ષિણાર્દ્ધેનાગ્નેઃ । અન્તરેણ પરિશ્રિતઃ પ્રાચીં પ્રથમાં સીતાં કૃષતિ શુનં સુફાલા વિકૃષન્તુ ભૂમિં શુનં કીનાશા અભિયન્તુ વાહૈરિતિ શુનં શુનમિતિ યદ્વૈ સમૃદ્ધં તચ્છુનં સમર્ધયત્યેવૈનામેતત્ - ૭.૨.૨.
અથ જઘનાર્ધેનોદીચીમ્ । ઘૃતેન સીતા મધુના સમજ્યતામિતિ યથૈવ યજુસ્તથા બન્ધુર્વિશ્વૈર્દેવૈરનુમતા મરુદ્ભિરિતિ વિશ્વે ચ વૈ દેવા મરુતશ્ચ વર્ષસ્યેશત ઊર્જસ્વતી પયસા પિન્વમાનેતિ રસો વૈ પય ઊર્જસ્વતી રસેનાન્નેન પિન્વમાનેત્યેતદસ્માન્ત્સીતે પયસાઽભ્યાવવૃત્સ્વેત્યસ્માન્ત્સીતે રસેનાભ્યાવવૃત્સ્વેત્યેતત્ - ૭.૨.૨.
અથોત્તરાર્ધેન પ્રાચીં । લાઙ્ગલં પવીરવદિતિ લાઙ્ગલં રયિમદિત્યેતત્સુશેવં સોમપિત્સર્વિત્યન્નં વૈ સોમસ્તદુદ્વપતિ ગામવિં પ્રફર્વ્યં ચ પીવરીં પ્રસ્થાવદ્રથવાહણમિત્યેતદ્ધિ સર્વં સીતોદ્વપતિ - ૭.૨.૨.
અથ પૂર્વાર્ધેન દક્ષિણામ્ । કામં કામદુઘે ધુક્ષ્વ મિત્રાય વરુણાય ચ ઇન્દ્રાયાશ્વિભ્યાં પૂષ્ણે પ્રજાભ્ય ઓષધીભ્ય ઇતિ સર્વદેવત્યા વૈ કૃષિરેતાભ્યો દેવતાભ્યઃ સર્વાન્કામાન્ધુક્ષ્વેત્યેતદિત્યગ્રે કૃષત્યથેતિ અથેત્યથેતિ તદ્દક્ષિણાવૃત્તદ્ધિ દેવત્રા - ૭.૨.૨.
ચતસ્રઃ સીતા યજુષા કૃષતિ । તદ્યચ્ચતસૃષુ દિક્ષ્વન્નં તદસ્મિન્નેતદ્દધાતિ તદ્વૈ યજુષાઽદ્ધા વૈ તદ્યદ્યજુરદ્ધો તદ્યદિમા દિશઃ - ૭.૨.૨.
અથાત્માનં વિકૃષતિ । તદ્યદેવ સંવત્સરેઽન્નં તદસ્મિન્નેતદ્દધાતિ તૂષ્ણીમનિરુક્તં વૈ તદ્યત્તૂષ્ણીં સર્વં વા અનિરુક્તં સર્વેણૈવાસ્મિન્નેતદન્નં દધાતીત્યગ્રે કૃષત્યથેતિ અથેત્યથેતિ તદ્દક્ષિણાવૃત્તદ્ધિ દેવત્રા - ૭.૨.૨.
તિસ્રસ્તિસ્રઃ સીતાઃ કૃષતિ । ત્રિવૃદગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્મિન્નેતદન્નં દધાતિ - ૭.૨.૨.
દ્વાદશ સીતાસ્તૂષ્ણીં કૃષતિ । દ્વાદશ માસાઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્મિન્નેતદન્નં દધાતિ - ૭.૨.૨.
તા ઉભય્યઃ ષોડશ સમ્પદ્યન્તે । ષોડશકલઃ પ્રજાપતિઃ પ્રજાપતિરગ્નિરાત્મંસમ્મિતમેવાસ્મિન્નેતદન્નં દધાતિ યદુ વા આત્મસમ્મિતમન્નં તદવતિ તન્ન હિનસ્તિ યદ્ભૂયો હિનસ્તિ તદ્યત્કનીયો ન તદવતિ - ૭.૨.૨.
યદ્વેવૈનં વિકૃષતિ । એતદ્વા અસ્મિન્દેવાઃ સંસ્કરિષ્યન્તઃ પુરસ્તાત્પ્રાણાનદધુસ્તથૈવાસ્મિન્નયમેતત્સંસ્કરિષ્યન્પુરસ્તાત્પ્રાણાન્દધાતિ લેખા ભવન્તિ લેખાસુ હીમે પ્રાણાઃ - ૭.૨.૨.
ચતસ્રઃ સીતા યજુષા કૃષતિ । તદ્ય ઇમે શીર્ષંશ્ચત્વારો નિરુક્તાઃ પ્રાણાસ્તાનસ્મિન્નેતદ્દધાતિ તદ્વૈ યજુષાઽદ્ધા વૈ તદ્યદ્યજુરદ્ધો તદ્યદિમે શીર્ષન્પ્રાણાઃ - ૭.૨.૨.
યદ્વેવાત્માનં વિકૃષતિ । ય એવેમેઽન્તરાત્મન્પ્રાણાસ્તાનસ્મિન્નેતદ્દધાતિ તૂષ્ણીં કો હિ તદ્વેદ યાવન્ત ઇમેઽન્તરાત્મન્પ્રાણાઃ - ૭.૨.૨.
અથૈનાન્વિમુઞ્ચતિ । આપ્ત્વા તં કામં યસ્મૈ કામાયૈનાન્યુઙ્ક્તે વિમુચ્યધ્વમઘ્ન્યા ઇત્યઘ્ન્યા હૈતે દેવત્રા દેવયાના ઇતિ દૈવં હ્યેભિઃ કર્મ કરોત્યગન્મ તમસસ્પારમસ્યેત્યશનાયા વૈ તમોઽગન્માસ્યા અશનાયાયૈ પારમિત્યેતજ્જ્યોતિરાપામેતિ જ્યોતિર્હ્યાપ્નોતિ યો દેવાન્યો યજ્ઞમથૈનાનુદીચઃ પ્રાચઃ પ્રસૃજતિ તસ્યોક્તો બન્ધુસ્તાનધ્વર્યવે દદાતિ સ હિ તૈઃ કરોતિ તાંસ્તુ દક્ષિણાનાં કાલેઽનુદિશેત્ - ૭.૨.૨.