શતપથબ્રાહ્મણમ્ · શ્લોક 7.2-3

૭.૨.૩ દર્ભસ્તમ્બોપધાનમ્
અથ દર્ભસ્તમ્બમુપદધાતિ । એતદ્વૈ દેવા ઓષધીરુપાદધત તથૈવૈતદ્યજમાન ઓષધીરુપધત્તે -

યદ્વેવ દર્ભસ્તમ્બમુપદધાતિ । જાયત એષ એતદ્યચ્ચીયતે સ એષ સર્વસ્માઽઅન્નાય જાયત ઉભયમ્વેતદન્નં યદ્દર્ભા આપશ્ચ હ્યેતા ઓષધયશ્ચ યા વૈ વૃત્રાદ્બીભત્સમાના આપો ધન્વ દૃભન્ત્ય ઉદાયંસ્તે દર્ભા અભવન્યદ્દૃભન્ત્ય ઉદાયંસ્તસ્માદ્દર્ભાસ્તા હૈતાઃ શુદ્ધા મેધ્યા આપો વૃત્રાભિપ્રક્ષરિતા યદ્દર્ભા યદુ દર્ભાસ્તેનૌષધય ઉભયેનૈવૈન્મેતદન્નેન પ્રીણાતિ -

સીતાસમરે । વાગ્વૈ સીતાસમરઃ પ્રાણા વૈ સીતાસ્તાસામયં સમયો વાચિ વૈ પ્રાણેભ્યોઽન્નં ધીયતે મધ્યતો મધ્યત એવાસ્મિન્નેતદન્નં દધાતિ તૂષ્ણીમનિરુક્તં વૈ તદ્યત્તૂષ્ણીં સર્વં વા અનિરુક્તં સર્વેણૈવાસ્મિન્નેતદન્નં દધાતિ -

અથૈનમભિજુહોતિ । જાયત એષ એતદ્યચ્ચીયતે સ એષ સર્વસ્મા અન્નાય જાયતે સર્વસ્યોઽઅસ્યૈષ રસો યદાજ્યમપાં ચ હ્યેષ ઓષધીનાં ચ રસોઽસ્યૈવૈનમેતત્સર્વસ્ય રસેન પ્રીણાતિ યાવાનુ વૈ રસસ્તાવાનાત્માઽનેનૈવૈનમેતત્સર્વેણસ્ય પ્રીણાતિ પઞ્ચગૃહીતેન પઞ્ચચિતિકોઽગ્નિઃ પઞ્ચઽર્તવઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવૈનમેતદન્નેન પ્રીણાતિ -

યદ્વેવૈનમભિજુહોતિ । એતદ્વૈ યત્રૈતં પ્રાણા ઋષયોઽગ્રેઽગ્નિં સમસ્કુર્વંસ્તદસ્મિન્નેતં પુરસ્તાદ્ભાગમકુર્વત તસ્માત્પુરસ્તાદ્ભાગાસ્તદ્યદભિજુહોતિ ય એવાસ્મિંસ્તે પ્રાણા ઋષયઃ
પુરસ્તાદ્ભાગમકુર્વત તાનેવૈતત્પ્રીણાત્યાજ્યેન પઞ્ચગૃહીતેન તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -

યદ્વેવૈનમભિજુહોતિ । એતદ્વૈ યાન્યેતસ્મિન્નગ્નૌ રૂપાણ્યુપધાસ્યન્ભવતિ યાન્ત્સ્તોમાન્યાનિ પૃષ્ઠાનિ યાનિ છન્દાંસિ તેભ્ય એતં પુરસ્તાદ્ભાગં કરોતિ તાન્યેવૈતત્પ્રીણાત્યાજ્યેન પઞ્ચગૃહીતેન તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -

યદ્વેવૈનમભિજુહોતિ । એતદ્વૈ દેવા અબિભયુર્દીર્ઘં વા ઇદં કર્મ યદ્વૈ ન ઇમમિહ રક્ષાંસિ નાષ્ટ્રા ન હન્યુરિતિ ત એતામેતસ્ય કર્મણઃ પુરસ્તાત્સંસ્થામપશ્યંસ્તમત્રૈવ સર્વં સમસ્થાપયન્નત્રાચિન્વંસ્તથૈવૈનમયમેતદત્રૈવ સર્વં સંસ્થાપયત્યત્ર ચિનોતિ -

સજૂરબ્દ ઇતિ ચિતિઃ । અયવોભિરિતિ પુરીષં સજૂરુષા ઇતિ ચિતિરરુણીભિરિતિ પુરીષં
સજોષસાવશ્વિનેતિ ચિતિર્દંસોભિરિતિ પુરીષં સજૂઃ સૂર ઇતિ ચિતિરેતશેનેતિ પુરીષં સજૂર્વૈશ્વાનર ઇતિ ચિતિરિડયેતિ પુરીષં ઘૃતેનેતિ ચિતિઃ સ્વેતિ પુરીષં હેતિ ચિતિઃ -

ત્રયોદશૈતા વ્યાહૃતયો ભવન્તિ । ત્રયોદશ માસાઃ સંવત્સરસ્ત્રયોદશાગ્નેશ્ચિતિપુરીષાણિ યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવન્તમેવૈનમેતચ્ચિનોત્યાજ્યેન જુહોત્યગ્નિરેષ યદાજ્યમગ્નિમેવૈતચ્ચિનોતિ પઞ્ચગૃહીતેન પઞ્ચચિતિકોઽગ્નિઃ પઞ્ચઽર્તવઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવન્તમેવૈનમેતચ્ચિનોત્યૂર્ધ્વામુદ્ગૃહ્ણન્જુહોત્યૂર્ધ્વં તદગ્નિં ચિતિભિશ્ચિનોતિ -