શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 6.8.2

અથાતો ભસ્મન એવાભ્યવહરણસ્ય । દેવા વા એતદગ્રે ભસ્મોદવપંસ્તેઽબ્રુવન્યદિ વા ઇદમિત્થમેવ સદાત્માનમભિસંસ્કરિષ્યામહે મર્ત્યાઃ કુણપા અનપહતપાપ્માનો ભવિષ્યામો યદ્યુ પરાવપ્સ્યામો યદત્રાગ્નેયં બહિર્દ્ધા તદગ્નેઃ કરિષ્યામ ઉપ તજ્જાનીત યથેદં કરવામેતિ તેઽબ્રુવંશ્ચેતયધ્વમિતિ ચિતિમિચ્છતેતિ વાવ તદબ્રુવંસ્તદિચ્છત યથેદં કરવામેતિ -

તે ચેતયમાનાઃ । એતદપશ્યન્નપ એવૈનદભ્યવહરામાપો વા અસ્ય સર્વસ્ય પ્રતિષ્ઠા તદ્યત્રાસ્ય સર્વસ્ય પ્રતિષ્ઠા તદેનત્પ્રતિષ્ઠાપ્ય યદત્રાગ્નેયં તદદ્ભ્યોઽધિ જનયિષ્યામ ઇતિ તદપોઽભ્યવાહરંસ્તથૈવૈનદયમેતદપોઽભ્યવહરતિ -

આપો દેવીઃ । પ્રતિગૃભ્ણીત ભસ્મૈતત્સ્યોને કૃણુધ્વં સુરભા ઉ લોક ઇતિ જગ્ધં વા એતદ્યાતયામ ભવતિ તદેતદાહ સ્રભિષ્ઠ એનલ્લોકે કુરુધ્વમિતિ તસ્મૈ નમન્તાં જનય ઇત્યાપો વૈ જનયોઽદ્ભ્યો હીદં સર્વં જાયતે સુપત્નીરિત્યગ્નિના વા આપઃ સુપત્ન્યો માતેવ પુત્રં બિભૃતાપ્સ્વેનદિનિ યથા માતા પુત્રમુપસ્થે બિભૃયાદેવમેનદ્બિભૃતેત્યેતત્ -

અપ્સ્વગ્ને સધિષ્ટવેતિ । અપ્સ્વગ્ને યોનિષ્ટવેત્યેતત્સૌષધીરનુરુધ્યસ ઇત્યોષધીર્હ્યેષોઽનુરુધ્યતે ગર્ભે સઞ્જાયસે પુનરિતિ ગર્ભો હ્યેષ સઞ્જાયતે પુનર્ગર્ભો અસ્યોષધીનાં ગર્ભો વનસ્પતીનાં ગર્ભો વિશ્વસ્ય ભૂતસ્યાગ્ને ગર્ભો અપામસીતિ તદેનમસ્ય સર્વસ્ય ગર્ભં કરોતિ -

ત્રિભિરભ્યવહરતિ । ત્રિવૃદગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવૈનદેતદભ્યવહરત્યેકેનાગ્રેઽથ દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં વાગ્રેઽથૈકેન દ્વિસ્તુ કૃત્વોઽભ્યવહરતિ તદ્યે દ્વિપાદાઃ પશવસ્તૈરેવૈનદેતદભ્યવહરતિ -

અથાપાદત્તે । તદ્યદત્રાગ્નેયં તદેતદદ્ભ્યોઽધિ જનયત્યનયાઽનયા વૈ ભેષજં ક્રિયતેઽનયૈવૈનમેતત્સમ્ભરતિ પ્રસદ્ય ભસ્મના યોનિમપશ્ચ પૃથિવીમગ્ન ઇતિ પ્રસન્નો હ્યેષ ભસ્મના યોનિમપશ્ચ પૃથિવીં ચ ભવતિ સંસૃજ્ય માતૃભિષ્ટ્વં જ્યોતિષ્માન્પુનરાસદ ઇતિ સંગત્ય માતૃભિષ્ટ્વં જ્યોતિષ્માન્પુનરાસદ ઇત્યેતત્પુનરાસદ્ય સદનં પુનરૂર્જા સહ રય્યેત્યેતેન મા સર્વેણાભિનિવર્તસ્વેત્યેતત્ -

ચતુર્ભિરપાદત્તે । તદ્યે ચતુષ્પાદાઃ પશવસ્તૈરેવૈનમેતત્સમ્ભરત્યથો અન્નં વૈ પશવોઽન્નેનૈવૈનમેતત્સમ્ભરતિ ત્રિભિરભ્યવહરતિ તત્સપ્ત સપ્તચિતિકોઽગ્નિઃ સપ્તઽર્તવઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવત્તદ્ભવતિ -

અપાદાય ભસ્મનઃ પ્રત્યેત્ય । ઉખાયામોપ્યોપતિષ્ઠત એતદ્વા એતદયથાયથં કરોતિ યદગ્નિમપોઽભ્યવહરતિ તસ્મા એવૈતન્નિહ્નુતેઽહિંસાયા આગ્નેયીભ્યામગ્નય એવૈતન્નિહ્નુતે બુદ્ધવતીભ્યાં યથૈવાસ્યૈતદગ્નિર્વચો નિબોધેત્ -

બોધા મે અસ્ય વચસો યવિષ્ઠેતિ । બોધ મેઽસ્ય વચસો યવિષ્ઠેત્યેતન્મંહિષ્ઠસ્ય પ્રભૃતસ્ય સ્વધાવ ઇતિ ભૂયિષ્ઠસ્ય પ્રભૃતસ્ય સ્વધાવ ઇત્યેતત્પીયતિ ત્વો અનુ ત્વો ગૃણાતીતિ પીયત્યેકોઽન્વેકો ગૃણાતિ વન્દારુષ્ટે તન્વં વન્દે અગ્ન ઇતિ વન્દિતા તેઽહં તન્વં વન્દેઽગ્ન ઇત્યેતત્સ બોધિ સૂરિર્મઘવા વસુપતે વસુદાવન્ યુયોધ્યસ્મદ્દ્વેષાંસીતિ યથૈવાસ્માદ્દ્વેષાંસિ યુયાદેવમેતદાહ દ્વાભ્યામુપતિષ્ઠતે ગાયત્ર્યા ચ ત્રિષ્ટુભા ચ તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -

તાનિ નવ ભવન્તિ । નવ દિશો દિશોઽગ્નિર્નવ પ્રાણાઃ પ્રાણા અગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવત્તદ્ભવતિ -

અથ પ્રાયશ્ચિત્તી કરોતિ । સર્વેભ્યો વા એષ એતં કામેભ્ય આધત્તે તદ્યદેવાસ્યાત્ર કામાનાં વ્યવચ્છિદ્યતેઽગ્નાવપોઽભ્યવહ્રિયમાણે તદેવૈતત્સંતનોતિ સંદધાત્યુભે પ્રાયશ્ચિત્તી કરોતિ યે એવાગ્નાવનુગતે તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -

તાનિ દશ ભવન્તિ । દશાક્ષરા વિરાડ્વિરાડગ્નિર્દશ દિશો દિશોઽગ્નિર્દશ પ્રાણાઃ પ્રાણા અગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવત્તદ્ભવતિ -

ઇતિ માધ્યંદિનીયે શતપથબ્રાહ્મણે ઉખાસંભરણં નામ ષષ્ઠં કાણ્ડં સમાપ્તમ્॥