શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 6.7.2

તં તિષ્ઠન્પ્રતિમુઞ્ચતે । અસૌ વા આદિત્ય એષ રુક્મસ્તિષ્ઠતીવ વા અસાવાદિત્યોઽથો તિષ્ઠન્વૈ વીર્યવત્તર ઉદઙ્પ્રાઙ્તિષ્ઠંસ્તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -

દૃશાનો રુક્મ ઉર્વ્યા વ્યદ્યૌદિતિ । દૃશ્યમાનો હ્યેષ રુક્મ ઉર્વ્યા વિદ્યોતતે દુર્મર્ષમાયુઃ શ્રિયે રુચાન ઇતિ દુર્મરં વા એતસ્યાયુઃ શ્રિયો એષ રોચતેઽગ્નિરમૃતો અભવદ્વયોભિરિતિ સર્વૈર્વા એષ વયોભિરમૃતોઽભવદ્યદેનં દ્યૌરજનયદિતિ દ્યૌર્વા એતમજનયત્સુરેતા ઇતિ સુરેતા હ્યેષા યસ્યા એષ રેતઃ -

અથૈનમિણ્ડ્વાભ્યાં પરિગૃહ્ણાતિ । નક્તોષાસા સમનસા વિરૂપે ઇત્યહોરાત્રે વૈ નક્તોષાસા સમનસા વિરૂપે ધાપયેતે શિશુમેકં સમીચી ઇતિ યદ્વૈ કિઞ્ચાહોરાત્રયોસ્તેનૈતમેવ સમીચી ધાપયેતે દ્યાવાક્ષામા રુક્મો અન્તર્વિભાતીતિ હરન્નેતદ્યજુર્જપતીમે વૈ દ્યાવાપૃથિવી દ્યાવાક્ષામા તે એષ યન્નન્તરા વિભાતિ તસ્માદેતદ્ધરન્યજુર્જપતિ દેવા અગ્નિં ધારયન્દ્રવિણોદા ઇતિ પરિગૃહ્ય નિદધાતિ પ્રાણા વૈ દેવા દ્રવિણોદાસ્ત એતમગ્ર એવમધારયંસ્તૈરેવૈનમેતદ્ધારયતિ -

અથ શિક્યપાશં પ્રતિમુઞ્ચતે । વિશ્વા રૂપાણિ પ્રતિમુઞ્ચતે કવિરિત્યસૌ વા આદિત્યઃ કવિર્વિશ્વા રૂપા શિક્યં પ્રાસાવીદ્ભદ્રં દ્વિપદે ચતુષ્પદ ઇત્યુદ્યન્વા એષ દ્વિપદે ચતુષ્પદે ચ ભદ્રં પ્રસૌતિ વિ નાકમખ્યત્સવિતા વરેણ્ય ઇતિ સ્વર્ગો વૈ લોકો નાકસ્તમેષ ઉદ્યન્નેવાનુવિપશ્યત્યનુ પ્રયાણમુષસો વિરાજતીત્યુષા વા અગ્રે વ્યુચ્છતિ તસ્યા એષ વ્યુષ્ટિં વિરાજન્નનૂદેતિ -

અથૈનમતો વિકૃત્યા વિકરોતિ । ઇદમેવૈતદ્રેતઃ સિક્તં વિકરોતિ તસ્માદ્યૌનૌ રેતઃ સિક્તં વિક્રિયતે -

સુપર્ણોઽસિ ગરુત્માનિતિ । વીર્યં વૈ સુપર્ણો ગરુત્માન્વીર્યમેવૈનમેતદભિસંસ્કરોતિ ત્રિવૃત્તે શિર ઇતિ ત્રિવૃતમસ્ય સ્તોમં શિરઃ કરોતિ ગાયત્રં ચક્ષુરિતિ ગાયત્રં ચક્ષુઃ કરોતિ બૃહદ્રથન્તરે પક્ષાવિતિ બૃહદ્રથન્તરે પક્ષૌ કરોતિ સ્તોમ આત્મેતિ સ્તોમમાત્માનં કરોતિ પઞ્ચવિંશં છન્દાંસ્યઙ્ગાનીતિ છન્દાંસિ વા એતસ્યાઙ્ગાનિ યજૂંષિ નામેતિ યદેનમગ્નિરિત્યાચક્ષતે તદસ્ય યજૂંષિ નામ સામ તે તનૂર્વામદેવ્યમિત્યાત્મા વૈ તનૂરાત્મા તે તનૂર્વામદેવ્યમિત્યેતદ્યજ્ઞાયજ્ઞિયં પુચ્છમિતિ યજ્ઞાયજ્ઞિયં પુચ્છં કરોતિ ધિષ્ણ્યાઃ શફા ઇતિ ધિષ્ણ્યૈર્વા એષોઽસ્મિંલોકે પ્રતિષ્ઠિતઃ સુપર્ણોઽસિ ગરુત્માન્દિવં ગચ્છ સ્વઃ પતેતિ તદેનં સુપર્ણં ગરુત્મન્તં કૃત્વાહ દેવાન્ગચ્છ સ્વર્ગં લોકં પતેતિ -

તં વા એતમ્ । અત્ર પક્ષપુચ્છવન્તં વિકરોતિ યાદૃગ્વૈ યોનૌ રેતો વિક્રિયતે તાદૃગ્જાયતે તદ્યદેતમત્ર પક્ષપુચ્છવન્તં વિકરોતિ તસ્માદેષોઽમુત્ર પક્ષપુચ્છવાઞ્જાયતે -

તં હૈકે । એતયા વિકૃત્યાઽભિમન્ત્ર્યાન્યાં ચિતિં ચિન્વન્તિ દ્રોણચિતં વા રથચક્રચિતં વા કઙ્કચિતં વા પ્રૌગચિતં વોભયતઃ પ્રૌગં વા સમુહ્ય પુરીષં વા ન તથા કુર્યાદ્યથા પક્ષપુચ્છવન્તં ગર્ભં પરિવૃશ્ચેત્તાદૃક્તત્તસ્માદેનં સુપર્ણચિતમેવ ચિનુયાત્ -

તમેતયા વિકૃત્યા । ઇત ઊર્ધ્વં પ્રાઞ્ચં પ્રગૃહ્ણાત્યસૌ વા આદિત્ય એષોઽગ્નિરમું તદાદિત્યમિત ઊર્ધ્વં પ્રાઞ્ચં દધાતિ તસ્માદસાવાદિત્ય ઇત ઊર્ધ્વઃ પ્રાઙ્ધીયતે પરોબાહુ પ્રગૃહ્ણાતિ પરોબાહુ હ્યેષ ઇતોઽથૈનમુપાવહરતિ તમુપાવહૃત્યોપરિનાભિ ધારયતિ તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -

અથ વિષ્ણુક્રમાન્ક્રમતે । એતદ્વૈ દેવા વિષ્ણુર્ભૂત્વેમાંલ્લોકાનક્રમન્ત યદ્વિષ્ણુર્ભૂત્વાઽક્રમન્ત તસ્માદ્વિષ્ણુક્રમાસ્તથૈવૈતદ્યજમાનો વિષ્ણુર્ભૂત્વેમાંલ્લોકાન્ક્રમતે -

સ યઃ સ વિષ્ણુર્યજ્ઞઃ સઃ । સ યઃ સ યજ્ઞોઽયમેવ સ યોઽયમગ્નિરુખાયામેતમેવ તદ્દેવા આત્માનં કૃત્વેમાંલ્લોકાનક્રમન્ત તથૈવૈતદ્યજમાન એતમેવાત્માનં કૃત્વેમાંલ્લોકાન્ક્રમતે -

ઉદઙ્પ્રાઙ્તિષ્ઠન્ । એતદ્વૈ તત્પ્રજાપતિર્વિષ્ણુક્રમૈરુદઙ્પ્રાઙ્તિષ્ઠન્પ્રજા અસૃજત તથૈવૈતદ્યજમાનો વિષ્ણુક્રમૈરુદઙ્તિષ્ઠન્પ્રજાઃ સૃજતે -

વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસીતિ । વિષ્ણુર્હિ ભૂત્વા ક્રમતે સપત્નહેતિ સપત્નાન્હાત્ર હન્તિ ગાયત્રં ચ્છન્દ આરોહેતિ ગાયત્રં ચ્છન્દ આરોહતિ પૃથિવીમનુ વિક્રમસ્વેતિ પૃથિવીમનુ વિક્રમતે પ્રહરતિ પાદં ક્રમત ઊર્દ્ધ્વમગ્નિમુદ્ગૃહ્ણાત્યૂર્ધ્વો હિ રોહતિ -

વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસીતિ વિષ્ણુર્હિ ભૂત્વા ક્રમતેઽભિમાતિહેત્યભિમાતીર્હાત્ર હન્તિ ત્રૈષ્ટુભં છન્દ આરોહેતિ ત્રૈષ્ટુભં છન્દ આરોહત્યન્તરિક્ષમનુ વિક્રમસ્વેત્યન્તરિક્ષમનુ વિક્રમત પ્રહરતિ પાદં ક્રમત ઽઊર્દ્ધ્વમગ્નિમુદ્ગૃહ્ણાત્યૂર્ધ્વો હિ રોહતિ -

વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસીતિ । વિષ્ણુર્હિ ભૂત્વા ક્રમતેઽરાતીયતો હન્તેત્યરાતીયતો હાત્ર હન્તિ જાગતં છન્દ આરોહેતિ જાગતં છન્દ આરોહતિ દિવમનુ વિક્રમસ્વેતિ દિવમનુવિક્રમતે પ્રહરતિ પાદં ક્રમત ઊર્ધ્વમગ્નિમુદ્ગૃહ્ણાત્યૂર્ધ્વો હિ રોહતિ -

વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસીતિ । વિષ્ણુર્હિ ભૂત્વા ક્રમતે શત્રૂયતો હન્તેતિ શત્રૂયતો હાત્ર હન્ત્યાનુષ્ટુભં છન્દ આરોહેત્યાનુષ્ટુભં છન્દ આરોહતિ દિશોઽનુ વિક્રમસ્વેતિ સર્વા દિશોઽનુ વીક્ષતે ન પ્રહરતિ પાદં નેદિમાંલ્લોકાનતિપ્રણશ્યાનીત્યૂર્ધ્વમેવાગ્નિમુદ્ગૃહ્ણાતિ સં હ્યારોહતિ -