શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 6.6.4

અથ વિષ્ણુક્રમાન્ક્રાન્ત્વા । વાત્સપ્રેણોપસ્થાયાસ્તમિત આદિત્યે ભસ્મૈવ પ્રથમમુદ્વપત્યેતદ્વા એનમેતેનાન્નેન પ્રીણાત્યેતાભિઃ સમિદ્ભિસ્તસ્યાન્નસ્ય જગ્ધસ્યૈષ પાપ્મા સીદતિ ભસ્મ તેનૈનમેતદ્વ્યાવર્તયતિ તસ્મિન્નપહતપાપ્મન્વાચં વિસૃજતે વાચં વિસૃજ્ય સમિધમાદધાતિ રાત્ર્યા એવૈનમેતદન્નેન પ્રીણાતિ રાત્રીંરાત્રીમપ્રયાવં ભરન્ત ઇતિ તસ્યોક્તો બન્ધૂ રાત્ર્યા એવૈતામરિષ્ટિં સ્વસ્તિમાશાસ્તે તદ્યત્કિં ચાતી રાત્ર્યોપસમાદધાત્યાહુતિકૃતં હૈવાસ્મૈ તદુપસમાદધાતિ -

અથ પ્રાતરુદિત આદિત્યે । ભસ્મૈવ પ્રથમમુદ્વપત્યેતદ્વા એનમેતેનાન્નેન પ્રીણાત્યેતયા સમિધા યચ્ચ રાત્ર્યોપસમાદધાતિ તસ્યાન્નસ્ય જગ્ધસ્યૈષ પાપ્મા સીદતિ ભસ્મ તેનૈનમેતદ્વ્યાવર્તયતિ તસ્મિન્નપહતપાપ્મન્વાચં વિસૃજતે વાચં વિસૃજ્ય સમિધમાદધાત્યહ્ન એવૈનમેતદન્નેન પ્રીણાત્યહરહરપ્રયાવમ્ભરન્ત ઇતિ તસ્યોક્તો બન્ધુરહ્ન એવૈતામરિષ્ટિં સ્વસ્તિમાશાસ્તે તદ્યત્કિં ચાતોઽહ્નોપસમાદધાત્યાહુતિકૃતં હૈવાસ્મૈ તદુપસમાદધાતિ -

અહોરાત્રે વા ઽઅભિવર્તમાને સંવત્સરમાપ્નુતઃ સંવત્સરઽ ઇદં સર્વમાહ્નાયૈવૈતામરિષ્ટિં સ્વસ્તિમાશાસ્તે -

અથ યદાસ્મૈ વ્રતં પ્રયચ્છન્તિ । અથ વ્રતે ન્યજ્ય સમિધમાદધાતિ ન વ્રતે ન્યઞ્જ્યાદિત્યુ હૈક આહુરાહુતિં તજ્જુહુયાદનવકૢપ્તં વૈ તદ્યદ્દીક્ષિત આહુતિં જુહુયાદિતિ -

સ વૈ ન્યઞ્જ્યાદેવ । દેવો વા અસ્યૈષ આત્મા માનુષોઽયં સ યન્ન ન્યઞ્જ્યાન્ન હૈતં દૈવમાત્માનં પ્રીણીયાદથ યન્ન્યનક્તિ તથો હૈતં દૈવમાત્માનં પ્રીણાતિ સા યત્સમિત્તેન નાહુતિર્યદુ વ્રતે ન્યક્તા તેનાન્નમન્નં હિ વ્રતમ્ -

સ વૈ સમિધમાધાયાથ વ્રતયતિ । દૈવો વા અસ્યૈષ આત્મા માનુષોઽયં દેવા ઉ વાઅગ્રેઽથ મનુષ્યાસ્તસ્માત્સમિધમાધાયાથ વ્રતયતિ -

અન્નપતેઽન્નસ્ય નો દેહીતિ । અશનપતેઽશનસ્ય નો દેહીત્યેતદનમીવસ્ય શુષ્મિણ ઇત્યનશનાયસ્ય શુષ્મિણ ઇત્યેતત્પ્રપ્ર દાતારં તારિષ ઇતિ યજમાનો વૈ દાતા પ્ર યજમાનં તારિષ ઇત્યેતદૂર્જં નો ધેહિ દ્વિપદે ચતુષ્પદ ઇત્યાશિષમાશાસ્તે યદુ ભિન્નાયૈ પ્રાયશ્ચિત્તિમાહોત્તરસ્મિંસ્તદન્વાખ્યાન ઇતિ -

યદ્યેષોખા ભિદ્યેત । યાઽભિન્ના નવા સ્થાલ્યુરુબિલો સ્યાત્તસ્યામેનં પર્યાવપેદાર્ચ્છતિ વા એષોખા યા ભિદ્યતેઽનાર્તો વા ઇયં દેવતાનાર્તાયામિમમનાર્તં બિભરાણીતિ તત્રોખાયૈ કપાલં પુરસ્તાત્પ્રાસ્યતિ તથો હૈષ એતસ્યૈ યોનેર્ન ચ્યવતે -

અથ મૃદમાહૃત્ય । ઉખાં ચોપશયાં ચ પિષ્ટ્વા સંસૃજ્યોખાં કરોત્યેતયૈવાવૃતાઽનુપહરન્યજુસ્તૂષ્ણીમેવ પક્ત્વા પર્યાવપતિ કર્મણિરેવ તત્ર પ્રાયશ્ચિત્તિઃ પુનસ્તત્કપાલમુખાયામુપસમસ્યોખાં ચોપશયાં ચ પિષ્ટ્વા સંસૃજ્ય નિદધાતિ પ્રાયશ્ચિત્તિભ્યઃ -

અથ યદ્યેષ ઉખ્યોઽગ્નિરનુગચ્છેત્ । ગાર્હપત્યં વાવ સ ગચ્છતિ ગાર્હપત્યાદ્ધિ સ આહૃતો ભવતિ ગાર્હપત્યાદેવૈનં પ્રાઞ્ચમુદ્ધૃત્યોપસમાધાયોખાં પ્રવૃઞ્જ્યાદેતયૈવાવૃતાનુપહરન્યજુસ્તૂષ્ણીમેવ તાં યદાઽગ્નિરારોહતિ -

અથ પ્રાયશ્ચિત્તી કરોતિ । સર્વેભ્યો વા એષ એતં કામેભ્યો આધત્તે તદ્યદેવાસ્યાત્ર કામાનાં વ્યવચ્છિદ્યતેઽગ્નાવનુગતે તદેવૈતત્સંતનોતિ સંદધાત્યુભે પ્રાયશ્ચિત્તી કરોત્યધ્વરપ્રાયશ્ચિત્તિં ચાગ્નિપ્રાયશ્ચિત્તિં ચાધ્વરસ્ય પૂર્વામથાગ્નેસ્તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -

સ સમિધાઽઽજ્યસ્યોપહત્ય । આસીન આહુતિં જુહોતિ વિશ્વકર્મણે સ્વાહેત્યથોપોત્થાય સમિધમાદધાતિ પુનસ્ત્વાઽઽઽદિત્યા રુદ્રા વસવઃ સમિન્ધતાં પુનર્બ્રહ્માણો વસુનીથ યજ્ઞૈરિત્યેતાસ્ત્વા દેવતાઃ પુનઃ સમિન્ધતામિત્યેતદ્ઘૃતેન ત્વં તન્વં વર્ધયસ્વ સત્યાઃ સન્તુ યજમાનસ્ય કામા ઇતિ ઘૃતેનાહ ત્વં તન્વં વર્દ્ધયસ્વ યેભ્યઽ ઉ ત્વાં કામેભ્યો યજમાન આધત્ત તેઽસ્ય સર્વે સત્યાઃ સન્ત્વિત્યેતત્ -

અથ યદિ ગાર્હપત્યોઽનુગચ્છેત્ । અરણી વાવ સ ગચ્છત્યરણિભ્યાં હિ સ આહૃતો ભવત્યરણિભ્યામેવૈનં મથિત્વોપસમાધાય પ્રાયશ્ચિત્તી કરોતિ -

અથ યદિ પ્રસુત આહવનીયોઽનુગચ્છેત્ । ગાર્હપત્યં વાવ સ ગચ્છતિ ગાર્હપત્યાદ્ધિ સ આહૃતો ભવતિ ગાર્હપત્યાદેવૈનં પ્રાઞ્ચં સાંકાશિનેન હૃત્વોપસમાધાય પ્રાયશ્ચિત્તી કરોતિ યસ્તસ્મિન્કાલેઽધ્વરઃ સ્યાત્તામધ્વરપ્રાયશ્ચિત્તિં કુર્યાત્સમાન્યગ્નિપ્રાયશ્ચિત્તિઃ -

અથ યદ્યાગ્નીધ્રીયોઽનુગચ્છેત્ । ગાર્હપત્યં વાવ સ ગચ્છતિ ગાર્હપત્યાદ્ધિ સ આહૃતો ભવતિ ગાર્હપત્યાદેવૈનં પ્રાઞ્ચમુત્તરેણ સદો હૃત્વોપસમાધાય પ્રાયશ્ચિત્તી કરોત્યથ યદિ ગાર્હપત્યોઽનુગચ્છેત્તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -