શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 6.6.3

અથ વૈકઙ્કતીમાદધાતિ । પ્રજાપતિર્યાં પ્રથમામાહુતિમજુહોત્સ હુત્વા યત્ર ન્યમૃષ્ટ તતો વિકઙ્કતઃ સમભવત્સૈષા પ્રથમાહુતિર્યદ્વિકઙ્કતસ્તામસ્મિન્નેતજ્જુહોતિ તયૈનમેતત્પ્રીણાતિ પરસ્યા અધિ સંવતોઽવરાં અભ્યાતર યત્રાહમસ્મિ તાં અવેતિ યથૈવ યજુસ્તથા બન્ધુઃ -

અથૌદુમ્બરીમાદધાતિ । દેવાશ્ચાસુરાશ્ચોભયે પ્રાજાપત્યા અસ્પર્ધન્ત તે હ સર્વઽએવ વનસ્પતયોઽસુરાનભ્યુપેયુરુદુમ્બરો હૈવ દેવાન્ન જહૌ તે દેવા અસુરાઞ્જિત્વા તેષાં વનસ્પતીનવૃઞ્જત -

તે હોચુઃ । હન્ત યૈષુ વનસ્પતિષૂર્ગ્યો રસ ઉદુમ્બરે તં દધામ તે યદ્યપક્રામેયુર્યાતયામા અપક્રામેયુર્યથા ધેનુર્દુગ્ધા યથાઽનડ્વાનૂહિવાનિતિ તદ્યૈષુ વનસ્પતિષૂર્ગ્યો રસ આસીદુદુમ્બરે તમદધુસ્તયૈતદૂર્જા સર્વાન્વનસ્પતીન્પ્રતિ પચ્યતે તસ્માત્સ સર્વદાર્દ્રઃ સર્વદા ક્ષીરી તદેતત્સર્વમન્નં યદુદુમ્બરઃ સર્વે વનસ્પતયઃ સર્વેણૈવૈનમેતદન્નેન પ્રીણાતિ સર્વૈર્વનસ્પતિભિઃ સમિન્દ્ધે -

પરમસ્યાઃ પરાવત ઇતિ । યા પરમા પરાવદિત્યેતદ્રોહિદશ્વ ઇહાગહીતિ રોહિતો હાગ્નેરશ્વઃ પુરીષ્યઃ પુરુપ્રિય ઇતિ પશવ્યો બહુપ્રિય ઇત્યેતદગ્ને ત્વં તરા મૃધ ઇત્યગ્ને ત્વં તર સર્વાન્પાપ્મન ઇત્યેતત્ -

અથાપરશુવૃક્ણમાદધાતિ । જાયત એષ એતદ્યચ્ચીયતે સ એષ સર્વાસ્મા અન્નાય જાયત એતદ્વેકમન્નં યદપરશુવૃક્ણં તેનૈનમેતત્પ્રીણાતિ યદગ્ને કાનિ કાનિ ચિદા તે દારૂણિ દધ્મસિ સર્વં તદસ્તુ તે ઘૃતં તજ્જુષસ્વ યવિષ્ઠ્યેતિ યથૈવ યજુસ્તથા બન્ધુસ્તદ્યત્કિં ચાપરશુવૃક્ણં તદસ્મા એતત્સ્વદયતિ તદસ્મા અન્નં કૃત્વાઽપિદધાતિ -

અથાધઃશયમાદધાતિ । જાયત એષ એતદ્યચ્ચીયતે સ એષ સર્વસ્મા અન્નાય જાયત એતદ્વેકમન્નં યદધઃશયં તેનૈનમેતત્પ્રીણાતિ યદત્ત્યુપજિહ્વિકા યદ્વમ્રો અતિસર્પતીત્યુપજિહ્વિકા વા હિ તદત્તિ વમ્રો વાતિસર્પતિ સર્વં તદસ્તુ તે ઘૃતં તજ્જુષસ્વ યવિષ્ઠ્યેતિ યથૈવ યજુસ્તથા બન્ધુસ્તદ્યત્કિં ચાધઃશયં તદસ્મા એતત્સ્વદયતિ તદસ્મા અન્નં કૃત્વાઽપિદધાતિ -

અથૈતા ઉત્તરાઃ પાલાશ્યો ભવન્તિ । બ્રહ્મ વૈ પલાશો બ્રહ્મણૈવૈનમેતત્સમિન્દ્ધે યદ્વેવ પાલાશ્યઃ સોમો વૈ પલાશ એષો હ પરમાહુતિર્યત્સોમાહુતિસ્તામસ્મિન્નેતજ્જુહીતિ તયૈનમેતત્પ્રીણાતિ -

અહરહરપ્રયાવં ભરન્ત ઇતિ । અહરહરપ્રમત્તા આહરન્ત ઇત્યેતદશ્વાયેવ તિષ્ઠતે ઘાસમસ્મા ઇતિ યથાશ્વાય તિષ્ઠતે ઘાસમિત્યેતદ્રાયસ્પોષેણ સમિષા મદન્ત ઇતિ રય્યા ચ પોષેણ ચ સમિષા મદન્ત ઇત્યેતદગ્ને મા તે પ્રતિવેશા રિષામેતિ યથૈવાસ્ય પ્રતિવેશો ન રિષ્યેદેવમેતદાહ -

નાભા પૃથિવ્યાઃ સમિધાને અગ્નાવિતિ । એષા હ નાભિઃ પૃથિવ્યૈ યત્રૈષ એતત્સમિધ્યતે રાયસ્પોષાય બૃહતે હવામહ ઇતિ રય્યૈ ચ પોષાય ચ બૃહતે હવામહ ઇત્યેતદિરમ્મદમિતીરયા હ્યેષ મત્તો બૃહદુક્થમિતિ બૃહદુક્થો હ્યેષ યજત્રમિતિ યજ્ઞિયમિત્યેતજ્જેતારમગ્નિં પૃતનાસુ સાસહિમિતિ જેતા હ્યગ્નિઃ પૃતના ઉ સાસહિઃ -

યાઃ સેના અભીત્વરીઃ । દંષ્ટ્રાભ્યાં મલિમ્લૂન્યે જનેષુ મલિમ્લવો યોઽઅસ્મભ્યમરાતીયાદ્યશ્ચ નો દ્વેષતે જનઃ નિન્દાદ્યો અસ્માન્ધિપ્સાચ્ચ સર્વં તં મસ્મસા કુર્વિતિ -

એતદ્વૈ દેવાઃ । યશ્ચૈનાનદ્વેડ્યં ચાદ્વિષુસ્તમસ્મા અન્નં કૃત્વાપ્યદધુસ્તેનૈનમપ્રીણન્નન્નમહૈતસ્યાભવદદહદુ દેવાનાં પાપ્માનં તથૈવૈતદ્યજમાનો યશ્ચૈનં દ્વેષ્ટિ યં ચ દ્વેષ્ટિ તમસ્મા અન્નં કૃત્વાઽપિદધાતિ તેનૈનં પ્રીણાત્યન્નમહૈતસ્ય ભવતિ દહત્યુ યજમાનસ્ય પાપ્માનમ્ -

તા એતા એકાદશાદધાતિ । અક્ષત્રિયસ્ય વાઽપુરોહિતસ્ય વાઽસર્વં વૈ તદ્યદેકાદશા સર્વં તદ્યદક્ષત્રિયો વાઽપુરોહિતો વા -

દ્વાદશ ક્ષત્રિયસ્ય વા પુરોહિતસ્ય વા । સર્વં વૈ તદ્યદ્દ્વાદશ સર્વં તદ્યત્ક્ષત્રિયો વા પુરોહિતો વા -

સ પુરોહિતસ્યાદધાતિ । સંશિતં મે બ્રહ્મ સંશિતં વીર્યં બલં સંશિતં ક્ષત્રં જિષ્ણુ યસ્યાહમસ્મિ પુરોહિત ઇતિ તદસ્ય બ્રહ્મ ચ ક્ષત્રં ચ સંશ્યતિ -

અથ ક્ષત્રિયસ્ય । ઉદેષાં બાહૂ અતિરમુદ્વર્ચો અથો બલં ક્ષિણોમિ બ્રહ્મણાઽમિત્રાનુન્નયામિ સ્વાં અહમિતિ યથૈવ ક્ષિણુયાદમિત્રાનુન્નયેત્સ્વાનેવમેતદાહોભે ત્વેવૈતે આદધ્યાદયં વા અગ્નિર્બ્રહ્મ ચ ક્ષત્રં ચેમમેવૈતદગ્નિમેતાભ્યામુભાભ્યાં સમિન્દ્ધે બ્રહ્મણા ચ ક્ષત્રેણ ચ -

તાસ્ત્રયોદશ સમ્પદ્યન્તે । ત્રયોદશ માસાઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવૈનમેતદન્નેન પ્રીણાતિ -

પ્રાદેશમાત્ર્યો ભવન્તિ । પ્રાદેશમાત્રો વૈ ગર્ભો વિષ્ણુરન્નમેતદાત્મસમ્મિતેનૈવૈનમેતદન્નેન પ્રીણાતિ યદુ વાઽઆત્મસમ્મિતમન્નં તદવતિ તન્ન હિનસ્તિ યદ્ભૂયો હિનસ્તિ તદ્યત્કનીયો ન તદવતિ તિષ્ઠન્નાદધાતિ તસ્યોપરિ બન્ધુઃ સ્વાહાકારેણ રેતો વા ઇદં સિક્તમયમગ્નિસ્તસ્મિન્યત્કાષ્ઠાન્યસ્વાહાકૃતાન્યભ્યાદધ્યાદ્ધિંસ્યાદ્ધૈનં તા યત્સમિધસ્તેન નાહુતયો યદુ સ્વાહાકારેણ તેનાન્નમન્નં હિ સ્વાહાકારસ્તથો હૈનં ન હિનસ્તિ -