શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 6.6.2

તાં તિષ્ઠન્પ્રવૃણક્તિ ઇમે વૈ લોકા ઉખા તિષ્ઠન્તીવ વા ઇમે લોકા અથો તિષ્ઠન્વૈ વીર્યવત્તમઃ -

ઉદઙ્પ્રાઙ્તિષ્ઠન્ । ઉદઙ્વૈ પ્રાઙ્તિષ્ઠન્પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત્ -

યદ્વેવોદઙ્પ્રાઙ્તિષ્ઠન્ । એષા હોભયેષાં દેવમનુષ્યાણાં દિગ્યદુદીચી પ્રાચી -

યદ્વેવોદઙ્પ્રાઙ્તિષ્ઠન્ । એતસ્યાં હ દિશિ સ્વર્ગસ્ય લોકસ્ય દ્વારં તસ્માદુદઙ્પ્રાઙ્તિષ્ઠન્નાહુતીર્જુહોત્યુદઙ્પ્રાઙ્તિષ્ઠન્દક્ષિણા નયતિ દ્વારૈવ તત્સ્વર્ગસ્ય લોકસ્ય વિત્તં પ્રપાદયતિ -

મા સુ ભિત્થા મા સુ રિષ ઇતિ । યથૈવ યજુસ્તથા બન્ધુરમ્બ ધૃષ્ણુ વીરયસ્વ સ્વિતિ યોષા વા ઉખાઽમ્બેતિ વૈ યોષાયા આમન્ત્રણં સ્વિવ વીરયસ્વાગ્નિશ્ચેદં કરિષ્યથ ઇત્યગ્નિશ્ચ હ્યેતત્કરિષ્યન્તૌ ભવતઃ -

દૃંહસ્વ દેવી પૃથિવી સ્વસ્તય ઇતિ । યથૈવ યજુસ્તથા બન્ધુરાસુરી માયા સ્વધયાકૃતાઽસીતિ પ્રાણો વા અસુસ્તસ્યૈષા માયા સ્વધયા કૃતા જુષ્ટં દેવેભ્ય ઇદમસ્તુ હવ્યમિતિ યા એવૈતસ્મિન્નગ્નાવાહુતીર્હોષ્યન્ભવતિ તા એતદાહાથો એષૈવ હવ્યમરિષ્ટા ત્વમુદિહિ યજ્ઞે અસ્મિન્નિતિ યથૈવારિષ્ટાઽનાર્તૈતસ્મિન્યજ્ઞ ઉદિયાદેવમેતદાહ -

દ્વાભ્યાં પ્રવૃણક્તિ । દ્વિપાદ્યજમાનો યજમાનોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવૈનામેતત્પ્રવૃણક્તિ ગાયત્ર્યા ચ ત્રિષ્ટુભા ચ પ્રાણો ગાયત્ર્યાત્મા ત્રિષ્ટુબેતાવાન્વૈ પશુર્યાવાન્પ્રાણશ્ચાત્મા ચ તદ્યાવાન્પશુસ્તાવતૈવૈનામેતત્પ્રવૃણક્ત્યથો અગ્નિર્વૈ ગાયત્રીન્દ્રસ્ત્રિષ્ટુબૈન્દ્રાગ્નોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવૈનામેતત્પ્રવૃણક્તીન્દ્રાગ્ની વૈ સર્વે દેવાઃ સર્વદેવત્યોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવૈનામેતત્પ્રવૃણક્તિ તયોઃ સપ્ત પદાનિ સપ્તચિતિકોઽગ્નિઃ સપ્તઽર્તવઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવત્તદ્ભવતિ -

તાં યદાગ્નિઃ સંતપતિ । અથૈનામર્ચિરારોહતિ યોષા વા ઉખા વૃષાઽગ્નિસ્તસ્માદ્યદા વૃષા યોષાં સંતપત્યથાસ્યાં રેતો દધાતિ -

તદ્ધૈકે । યદિ ચિરમર્ચિરારોહત્યઙ્ગારાનેવાવપન્ત્યુભયેનૈષોઽગ્નિરિતિ ન તથા કુર્યાદસ્થન્વાન્વાવ પશુર્જાયતેઽથ તં નાગ્ર ઽએવાસ્થન્વન્તમિવ ન્યૃષન્તિ રેતઽઇવૈવ દધતિ રેત ઉ એતદનસ્થિકં યદર્ચિસ્તસ્માદેનામર્ચિરેવારોહેત્ -

તાં યદાર્ચિરારોહતિ । અથાસ્મિન્ત્સમિધમાદધાતિ રેતો વા એનામેતદાપદ્યત એષોઽગ્નિસ્તસ્મિન્નેતાં રેતસિ સમ્ભૂતિં દધાતિ -

સા કાર્મુકી સ્યાત્ । દેવાશ્ચાસુરાશ્ચોભયે પ્રાજાપત્યા અસ્પર્દ્ધન્ત તે દેવા અગ્નિમનીકં કૃત્વાઽસુરાનભ્યાયંસ્તસ્યાર્ચિષઃ પ્રગૃહીતસ્યાસુરા અગ્રં પ્રાવૃશ્ચંસ્તદસ્યાં પ્રત્યતિષ્ઠત્સ કૃમુકોઽભવત્તસ્માત્સ સ્વાદૂ રસો હિ તસ્માદુ લોહિતોઽર્ચિર્હિ સ એષોઽગ્નિરેવ યત્કૃમુકોઽગ્નિમેવાસ્મિન્નેતત્સમ્ભૂતિં દધાતિ -

પ્રાદેશમાત્રી ભવતિ । પ્રાદેશમાત્રો વૈ ગર્ભો વિષ્ણુરાત્મસમ્મિતામેવાસ્મિન્નેતત્સમ્ભૂતિં દધાતિ -

ઘૃતે ન્યુત્તા ભવતિ । અગ્નિર્યસ્યૈ યોનેરસૃજ્યત તસ્યૈ ઘૃતમુલ્બમાસીત્તસ્માત્તત્પ્રત્યુદ્દીપ્યત ઽઆત્મા હ્યસ્યૈષ તસ્માત્તસ્ય ન ભસ્મ ભવત્યાત્મૈવ તદાત્માનમપ્યેતિ ન વા ઉલ્બં ગર્ભં હિનસ્ત્યહિંસાયાઽ ઉલ્બાદ્વૈ જાયમાનો જાયત ઉલ્બાજ્જાયમાનો જાયાતા ઇતિ -

તામાદધાતિ । દ્ર્વન્નઃ સર્પિરાસુતિરિતિ દાર્વન્નઃ સર્પિરશન ઇત્યેતત્પ્રત્નો હોતાવરેણ્ય ઇતિ સનાતનો હોતા વરેણ્ય ઇત્યેતત્સહસસ્પુત્રો અદ્ભુત ઇતિ બલં વૈ સહો બલસ્ય પુત્રો ઽદ્ભુત ઇત્યેતત્તિષ્ઠન્નાદધાતિ સ્વાહાકારેણ તસ્યોપરિ બન્ધુઃ -

તદ્વા આત્મૈવોખા । યોનિર્મુઞ્જાઃ શણા જરાયૂલ્બં ઘૃતં ગર્ભઃ સમિત્ -

બાહ્યોખા ભવતિ । અન્તરે મુઞ્જા બાહ્યો હ્યાત્માઽન્તરા યોનિર્બાહ્યે મુઞ્જા ભવન્ત્યન્તરે શણા બાહ્યા હિ યોનિરન્તરં જરાયુ બાહ્યે શણા ભવન્ત્યન્તરં ઘૃતં બાહ્યં હિ જરાય્વન્તરમુલ્બં બાહ્યં ઘૃતં ભવત્યન્તરા સમિદ્બાહ્યં હ્યુલ્બમન્તરો ગર્ભ એતેભ્યો વૈ જાયમાનો જાયતે તેભ્ય એવૈનમેતજ્જનયતિ -