શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 6.5.4

અથૈનમસ્યાં ખનતિ । એતદ્વૈ દેવા અબિભયુર્યદ્વૈ ન ઇમમિહ રક્ષાંસિ નાષ્ટ્રા ન હન્યુરિતિ તસ્મા ઇમામેવાત્માનમકુર્વન્ગુપ્ત્યા આત્માત્માનં ગોપ્સ્યતીતિ -

તં વા અદિત્યા ખનતિ । ઇયં વા અદિતિર્નો વા આત્માત્માનં હિનસ્ત્યહિંસાયૈ યદન્યયા દેવતયા ખનેદ્ધિંસ્યાદ્ધૈનમ્ -

અદિતિષ્ટ્વા દેવી વિશ્વદેવ્યાવતી । પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે અઙ્ગિરસ્વત્ખનત્વવટેત્યવટો હૈષ દેવત્રાઽત્ર સા વૈણવ્યભ્રિરુત્સીદતિ ચતુઃસ્રક્તિરેષ કૂપો ભવતિ ચતસ્રો વૈ દિશઃ સર્વાભ્ય એવૈનમેતદ્દિગ્ભ્યઃ ખનત્યથ પચનમવધાયાષાઢામવદધાતિ તૂષ્ણીમેવ તાં હિ પૂર્વાં કરોતિ -

અથોખામવદધાતિ । દેવાનાં ત્વા પત્નીર્દેવીર્વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થેઽઅઙ્ગિરસ્વદ્દધતૂખ ઇતિ દેવાનાં હૈતામગ્રે પત્નીર્દેવીર્વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થેઽઙ્ગિરસ્વદ્દધુસ્તાભિરેવૈનામેતદ્દધાતિ તા હ તા ઓષધય એવૌષધયો વૈ દેવાનાં પત્ન્ય ઓષધિભિર્હીદં સર્વં હિતમોષધિભિરેવૈનામેતદ્દધાત્યથ વિશ્વજ્યોતિષોઽવદધાતિ તૂષ્ણીમેવાથ પચનમવધાયાભીન્દ્ધે -

ધિષણાસ્ત્વા દેવીઃ । વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે અઙ્ગિરસ્વદભીન્ધતામુખ ઇતિ ધિષણા હૈતામગ્રે દેવીર્વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થેઽઙ્ગિરસ્વદભીધિરે તાભિરેવૈનામેતદભીન્દ્ધે સા હ સા વાગેવ વાગ્વૈ ધિષણા વાચા હીદં સર્વમિદ્ધં વાચૈવૈનામેતદભીન્દ્ધેઽથૈતાનિ ત્રીણિ યજૂંષીક્ષમાણ એવ જપતિ -

વરૂત્રીષ્ટ્વા દેવીઃ । વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થ અઙ્ગિરસ્વચ્છ્રપયન્તૂખ ઇતિ વરૂત્રીર્હૈતામગ્રે દેવીર્વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થેઽઙ્ગિરસ્વચ્છ્રપયાંચક્રુસ્તાભિરેવૈનામેતચ્છ્રપયતિ તાનિ હ તાન્યહોરાત્રાણ્યેવાહોરાત્રાણિ વૈ વરૂત્રયોઽહોરાત્રૈર્હીદં સર્વં વૃતમહોરાત્રૈરેવૈનામેતચ્છ્રપયતિ -

ગ્નાસ્ત્વા દેવીઃ । વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે અઙ્ગિરસ્વત્પચન્તૂખ ઇતિ ગ્ના હૈતામગ્રે દેવીર્વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થેઽઙ્ગિરસ્વત્પેચુસ્તાભિરવૈનામેતત્પચતિ તાનિ હ તાનિ ચ્છન્દાંસ્યેવ છન્દાંસિ વૈ ગ્નાશ્છન્દોભિર્હિ સ્વર્ગં લોકં ગચ્છન્તિ ચ્છન્દોભિરેવૈનામેતત્પચતિ -

જનયસ્ત્વાચ્છિન્નપત્રા દેવીઃ । વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે અઙ્ગિરસ્વત્પચન્તૂખ ઇતિ જનયો હૈતામગ્રેઽચ્છિન્નપત્રા દેવીર્વિશ્વદેવ્યાવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે અઙ્ગિરસ્વત્પેચુસ્તાભિરેવૈનામેતત્પચતિ તાનિ હ તાનિ નક્ષત્રાણ્યેવ નક્ષત્રાણિ વૈ જનયો યે હિ જનાઃ પુણ્યકૃતઃ સ્વર્ગં લોકં યન્તિ તેષામેતાનિ જ્યોતીંષિ નક્ષત્રૈરેવૈનામેતત્પચતિ
-

સ વૈ ખનત્યેકેન । અવદધાત્યેકેનાભીન્દ્ધ એકેન શ્રપયત્યેકેન દ્વાભ્યાં પચતિ તસ્માદ્દ્વિઃ સંવત્સરસ્યાન્નં પચ્યતે તાનિ ષટ્સમ્પદ્યન્તે ષદૃતવઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવત્તદ્ભવતિ -

અથ મિત્રસ્ય ચર્ષણીધૃત ઇતિ । મૈત્રેણ યજુષોપન્યાચરતિ યાવત્કિયચ્ચોપન્યાચરતિ ન વૈ મિત્રં કં ચન હિનસ્તિ ન મિત્રં કશ્ચન હિનસ્તિ તથો હૈષ એતાં ન હિનસ્તિ નો એતમેષા તાં દિવૈવોપવપેદ્દિવોદ્વપેદહર્હ્યાગ્નેયમ્ -

તાં સાવિત્રેણ યજુષોદ્વપતિ । સવિતા વૈ પ્રસવિતા સવિતૃપ્રસૂત એવૈનામેતદુદ્વપતિ દેવસ્ત્વા સવિતોદ્વપતુ સુપાણિઃ સ્વઙ્ગુરિઃ સુબાહુરુત શક્ત્યેતિ સર્વમુ હ્યેતત્સવિતા -

અથૈનાં પર્યાવર્તયતિ । અવ્યથમાના પૃથિવ્યામાશા દિશ આપૃણેત્યવ્યથમાના ત્વં પૃથિવ્યામાશા દિશો રસેનાપૂરયેત્યેતત્ -

અથૈનામુદ્યચ્છતિ । ઉત્થાય બૃહતી ભવેત્યુત્થાય હીમે લોકા બૃહન્ત ઉદુ તિષ્ઠ ધ્રુવા ત્વમિત્યુદુ તિષ્ઠ સ્થિરા ત્વં પ્રતિષ્ઠિતેત્યેતત્ -

તાં પરિગૃહ્ય નિદધાતિ । મિત્રૈતાં ત ઉખાં પરિદદામ્યભિત્ત્યા એષા મા ભેદીત્યયં વૈ વાયુર્મિત્રો યોઽયં પવતે તસ્મા એવૈનામેતત્પરિદદાતિ ગુપ્ત્યૈ તે હેમે લોકા મિત્રગુપ્તાસ્તસ્માદેષાં લોકાનાં ન કિં ચન મીયતે -

અથૈનામાચ્છૃણત્તિ । સ્થેમ્ને ન્વેવાથો કર્મણઃ પ્રકૃતતાયૈ યદ્વેવાચ્છૃણત્તિ શિર એતદ્યજ્ઞસ્ય યદુખા પ્રાણઃ પયઃ શીર્ષંસ્તત્પ્રાણં દધાત્યથો યોષા વા ઉખા યોષાયાં તત્પયો દધાતિ તસ્માદ્યોષાયાં પયઃ -

અજાયૈ પયસાઽઽચ્છૃણત્તિ । પ્રજાપતેર્વૈ શોકાદજા સમભવન્પ્રજાપતિરગ્નિર્નો વા આત્માત્માનં હિનસ્ત્યહિંસાયૈ યદ્વેવાજાયા અજા હ સર્વા ઓષધીરત્તિસર્વાસામેવૈનામેતદોષધીનાં રસેનાઽઽચ્છૃણત્તિ -

વસવસ્ત્વાઽઽચ્છૃન્દન્તુ । ગાયત્રેણ ચ્છન્દસાઽઙ્ગિરસ્વદ્રુદ્રાસ્ત્વાઽઽચ્છૃન્દન્તુ ત્રૈષ્ટુભેન ચ્છન્દસાઽઙ્ગિરસ્વદાદિત્યાસ્ત્વાઽઽચ્છૃન્દન્તુ જાગતેન ચ્છન્દસાઽઙ્ગિરસ્વદ્વિશ્વે ત્વા દેવા વૈશ્વાનરાઽ આચ્છૃન્દન્ત્વાનુષ્ટુભેન ચ્છન્દસાઽઙ્ગિરસ્વદિત્યેતાભિરેવૈનામેતદ્દેવતાભિરાચ્છૃણત્તિ સ વૈ યાભિરેવ દેવતાભિઃ કરોતિ તાભિર્ધૂપયતિ તાભિરાચ્છૃણત્તિ યો વાવ કર્મ કરોતિ સ એવં તસ્યોપચારં વેદ તસ્માદ્યાભિરેવ દેવતાભિઃ કરોતિ તાભિર્ધૂપયતિ તાભિરાચ્છૃણત્તિ -