શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 6.4.2

અથ મૃત્પિણ્ડમભિમૃશતિ । પુરીષ્યોઽસીતિ પશવ્યોઽસીત્યેતદ્વિશ્વંભરા ઇત્યેષ હીદં સર્વં બિભર્ત્યથર્વા ત્વા પ્રથમો નિરમન્થદગ્ન ઇતિ પ્રાણો વા અથર્વા પ્રાણો વા એતમગ્રે નિરમન્થત્તદ્યોઽસાવગ્રેઽગ્નિરસૃજ્યત સોઽસીતિ તદાહ તમેવૈનમેતત્કરોતિ -

અથૈનં પરિગૃહ્ણાતિ । અભ્ર્યા ચ દક્ષિણતો હસ્તેન ચ હસ્તેનૈવોત્તરતસ્ત્વામગ્ને પુષ્કરાદધ્યથર્વા નિરમન્થતેત્યાપો વૈ પુષ્કરં પ્રાણોઽથર્વા પ્રાણો વા એતમગ્રેઽદ્ભ્યો નિરમન્થન્મૂર્ધ્નો વિશ્વસ્ય વાઘત ઇત્યસ્ય સર્વસ્ય મૂર્ધ્ન ઇત્યેતત્ -

તમુ ત્વા દધ્યઙ્ઙૃષિઃ । પુત્ર ઈધે અથર્વણ ઇતિ વાગ્વૈ દધ્યઙ્ઙાથર્વણઃ સ એનં તત ઐન્દ્ધ વૃત્રહણં પુરંદરમિતિ પાપ્મા વૈ વૃત્રઃ પાપ્મહનં પુરંદરમિત્યેતત્ -

તમુ ત્વા પાથ્યો વૃષા । સમીધે દસ્યુહન્તમમિતિ મનો વૈ પાથ્યો વૃષા સ એનં તત ઐન્દ્ધ ધનંજયં રણેરણ ઇતિ યથૈવ યજુસ્તથા બન્ધુઃ -

ગાયત્રીભિઃ । પ્રાણો ગાયત્રી પ્રાણમેવાસ્મિન્નેતદ્દધાતિ તિસૃભિસ્ત્રયો વૈ પ્રાણાઃ પ્રાણ ઉદાનો વ્યાનસ્તાનેવાસ્મિન્નેતદ્દધાતિ તાસાં નવપદાનિ નવ વૈ પ્રાણાઃ સપ્ત શીર્ષન્નવાઞ્ચો દ્વૌ તાનેવાસ્મિન્નેતદ્દધાતિ -

અથૈતે ત્રિષ્ટુભા ઉત્તરે ભવતઃ । આત્મા વૈ ત્રિષ્ટુબાત્માનમેવાસ્યૈતાભ્યાં સંસ્કરોતિ સીદ હોત સ્વ ઉ લોકે ચિકિત્વાનિત્યગ્નિર્વૈ હોતા તસ્યૈષ સ્વો લોકો યત્કૃષ્ણાજિનં ચિકિત્વાનિતિ વિદ્વાનિત્યેતત્સાદયા યજ્ઞં સુકૃતસ્ય યોનાવિતિ કૃષ્ણાજિનં વૈ સુકૃતસ્ય યોનિર્દેવાવીર્દેવાન્હવિષા યજાસીતિ દેવઃ સન્દેવાનવન્હવિષા યજાસીત્યેતદગ્ને બૃહદ્યજમાને વયો ધા ઇતિ યજમાનાયાશિષમાશાસ્તે -

નિ હોતા હોતૃષદને વિદાન ઇતિ । અગ્નિર્વૈ હોતા કૃષ્ણાજિનં હોતૃષદનં વિદાન ઇતિ વિદ્વાનિત્યેતત્ત્વેષો દીદિવાં અસદત્સુદક્ષ ઇતિ ત્વેષો દીપ્યમાનોઽસદત્સુદક્ષ ઇત્યેતદદબ્ધવ્રતપ્રમતિર્વસિષ્ઠ ઇત્યદબ્ધવ્રતપ્રમતિર્હ્યેષ વસિષ્ઠઃ સહસ્રમ્ભરઃ શુચિજિહ્વો અગ્નિરિતિ સર્વં વૈ સહસ્રં સર્વમ્ભરઃ શુચિજિહ્વોઽગ્નિરિત્યેતદ્દ્વાભ્યામાગ્નેયીભ્યાં ત્રિષ્ટુબ્ભ્યાં તસ્યોક્તો બન્ધુઃ -

અથૈષા બૃહત્યુત્તમા ભવતિ । બૃહતીં વા એષ સંચિતોઽભિસમ્પદ્યતે યાદૃગ્વૈયોનૌ રેતઃ સિચ્યતે તાદૃગ્જાયતે તદ્યદેતામત્ર બૃહતીં કરોતિ તસ્માદેષ સંચિતો બૃહતીમભિસમ્પદ્યતે -

સંસીદસ્વ મહાં અસીતિ । ઇદમેવૈતદ્રેતઃ સિક્તં સંસાદયતિ તસ્માદ્યોનૌ રેતઃ સિક્તં સંસીદતિ શોચસ્વ દેવવીતમ ઇતિ દીપ્યસ્વ દેવવીતમ ઇત્યેતદ્વિ ધૂમમગ્ને અરુષં મિયેધ્ય સૃજ પ્રશસ્ત દર્શતમિતિ યદા વા એષ સમિધ્યતેઽથૈષ ધૂમમરુષં વિસૃજતે દર્શતમિતિ દદૃશ ઇવ હ્યેષઃ -

તાઃ ષટ્સમ્પદ્યન્તે । ષદૃતવઃ સંવત્સરઃ સંવત્સરોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવત્તદ્ભવતિ યદ્વેવ સંવત્સરમભિસમ્પદ્યતે તદ્બૃહતીમભિસમ્પદ્યતે બૃહતી હિ સંવત્સરો દ્વાદશ પૌર્ણમાસ્યો દ્વાદશાષ્ટકા દ્વાદશામાવાસ્યાસ્તત્ષટ્ત્રિંશત્ષટ્ત્રિંશદક્ષરા બૃહતી તં દક્ષિણત ઉદઞ્ચમાહરતિ દક્ષિણતો વા ઉદગ્યોનૌ રેતઃ સિચ્યત એષો અસ્યૈતર્હિ યોનિરવિચ્છેદમાહરતિ રેતસોઽવિચ્છેદાય -