શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 6.4

બ્રાહ્મણમ્

૧ વિહિતં ખનનવિધિં પ્રશંસ્ય તત્ર મન્ત્રદ્વયં વિનિયુજ્ય તદ્વ્યાખ્યાનં, ખનનમન્ત્રગતદ્વિત્વસંખ્યાયા યજમાનાગ્ન્યાત્મના પ્રશંસનં, ખનનસાધનભૂતાયા અભ્રેર્વાગ્રૂપત્વાભિધાનં, સાર્થવાદમુત્તરપ્રદેશે પ્રાગ્ગ્રીવમુત્તરલોમ કૃષ્ણાજિનં તૂષ્ણીમાસ્તીર્ય તસ્મિન્કૃષ્ણાજિને સમન્ત્રકં પુષ્કરપર્ણમાસ્તીર્ય તસ્મિન્પુષ્કરપર્ણે મૃત્પિણ્ડસ્ય સમ્ભરણં પ્રદર્શ્ય પુષ્કરપર્ણાસ્તરણમન્ત્રાર્થં ચ પ્રદર્શ્ય તસ્યાન્તિમપાદેન પુષ્કરપર્ણસ્ય વિમાર્જનવિધાનમ્, એતયોઃ કૃષ્ણાજિનપુષ્કરપર્ણયોર્દ્વાભ્યાં મન્ત્રાભ્યાં યુગપદભિમર્શનવિધાનં તન્મંત્રવ્યાખ્યાનં ચ, અભિમર્શનમન્ત્રગતદ્વિત્વસંખ્યાયા યજમાનાગ્નિરૂપેણ પ્રશંસનં ચેત્યાદિ.
બ્રાહ્મણમ્

૨ મન્ત્રમન્ત્રાર્થસહિતં મૃત્પિણ્ડસ્યાભિમર્શનવિધાનં, સાભ્રિણા દક્ષિણહસ્તેન કેવલે નોત્તરહસ્તેન ચાસ્ય મૃત્પિણ્ડસ્ય " ત્વામગ્ને પુષ્કરા૦" ઇત્યાદિભિઃ ષણ્મન્ત્રૈઃ પરિગ્રહણવિધાનં, પરિગ્રહણમન્ત્રાણાં વ્યાખ્યાનં તત્પ્રસઙ્ગેન મન્ત્રગતગાયત્રીત્રિષ્ટુબ્બૃહતીછન્દસાં પ્રશંસનં ચ, પરિગ્રહણે વિનિયુક્તાનાં મન્ત્રાણાં સંખ્યાયાઃ સમ્ભૂય સંવત્સરાગ્ન્યાત્મના પ્રશંસનં, મૃત્પિણ્ડસ્ય દક્ષિણપ્રદેશાદુદઙ્મુખમાહરણસ્ય સાર્થવાદવિધાનં ચેત્યાદિ.
બ્રાહ્મણમ્

૩ શ્વભ્રેઽપામુપનિનયસ્ય મન્ત્રમન્ત્રાર્થસહિતં સાર્થવાદં વિધાનં, મન્ત્રમન્ત્રાર્થયુતં શ્વભ્રસ્ય વાયુના સાર્થવાદં સન્ધાનકરણવિધાનં, વષટ્કરણેનાહુતિઃ કાર્યેતિ કૃત્વા પ્રશંસનમ્, અનામિકયાઽઙ્ગુલ્યા પ્રાગાદિદિગ્ભિઃ પ્રદક્ષિણં શ્વભ્રસ્ય સાર્થવાદં સન્ધાનકરણવિધાનમ્ , આસ્તીર્ણયોઃ કૃષ્ણાજિન પુષ્કરપર્ણયોઃ સમન્ત્રકમન્તયોરુદ્ગ્રહણવિધાનં કૃષ્ણાજિનપુષ્કરપર્ણયોરન્તયોરુદ્ગૃહીતત્વાત્ત્રિવૃતા ત્ક્રેણ પરિવેષ્ટનરૂપસ્ય બન્ધનસ્ય મન્ત્રતત્તાપર્યસહિતં વિધાનં, મૃત્પિણ્ડમાદાયોત્થાનસ્ય મન્ત્રતદ્વ્યાખ્યાનસહિતં વિધાનમ્ , ઊર્ધ્વબાહોરધ્વર્યોર્મૃત્પિણ્ડસ્ય પ્રાઙ્મુખં સમન્ત્રકં પ્રગ્રહણવિધાનં, સ્તાવકબ્રાહ્મણાતિદેશસહિતં સાવધિં મૃત્પિણ્ડસ્યાધોનયનવિધાનં ચેત્યાદિ.
બ્રાહ્મણમ્

૪ મૃત્પિણ્ડસાહિત્યેન પશ્વભિમન્ત્રણવિધાનં, તત્રાશ્વરાસભાજાનામભિમન્ત્રણે ક્રમેણ મન્ત્રત્રયં વિનિયુજ્ય તદર્થવિવરણં, પશ્વભિમન્ત્રણમન્ત્રગતસંખ્યાયાઃ પ્રશંસનં ચ, અનુપસ્પર્શનપૂર્વકમશ્વાદિપશૂનામુપરિ મૃત્પિણ્ડસ્ય ધારણવિધાનં, તત્રાશ્વરાસભાજાનામુપરિપિણ્ડધારણે ક્રમેણ મન્ત્રત્રયં વિનિયુજ્ય તદર્થવિવરણં, પ્રસઙ્ગાન્મધ્યે સમન્ત્રકં મૃદાહરણવિધાનં ચ, અભિમન્ત્રણમન્ત્રાણાં ધારણમન્ત્રાણાં ચ સંખ્યાયાઃ સમ્ભૂય પ્રશંસનં, સકારણક્રમવિશિષ્ટં પશૂનામાવર્તનસ્ય વિધાનં, સમન્ત્રકમનદ્ધાપુરુષસ્યેક્ષણવિધાનં, સાર્થવાદમજસ્યોપરિ મૃત્પિણ્ડં ધારયત એવાધ્વર્યોરાગમનવિધાનમ્ , અજસકાશાન્મૃત્પિણ્ડસ્યોપાવહરણં વિધાય તત્ર મન્ત્રદ્વયં વિનિયુજ્ય તદર્થવિવરણં મન્ત્રગતસંખ્યાયાઃ પ્રશંસનં ચ, સ્તાવકબ્રાહ્મણાતિદેશસહિતં મૃત્પિણ્ડં દક્ષિણત ઉદઞ્ચમુપાવહૃત્યોદ્ધૃતાવોક્ષિતે સિકતોપકીર્ણે પરિશ્રિતે દેશે નિદધ્યાદિતિ વિધાનં પરિશ્રિતસ્ય પ્રયોજનાભિધાનં ચ, મૃત્પિણ્ડસ્ય વિમોચનં વિધાય તત્ર મન્ત્રં ચ વિનિયુજ્ય તદર્થવિવરણમ્ , અજલોમાન્યાદાય પ્રાગુદઙ્મુખાન્પશૂનુત્સૃજેદિતિ દિક્પ્રશંસનસહિતં વિધાનં ચેત્યાદિ.