શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 5.5.1

૫.૫.૧ પઞ્ચબિલાખ્યશ્ચરુહોમાઃ
આગ્નેયોઽષ્ટાકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ । તં પૂર્વાર્ધ આસાદયત્યૈન્દ્ર ઽએકાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ સૌમ્યો વા ચરુસ્તં દક્ષિણાર્ધ ઽઆસાદયતિ વૈશ્વદેવશ્ચરુર્ભવતિ તં પશ્ચાર્ધ ઽઆસાદયતિ મૈત્રાવરુણી પયસ્યા ભવતિ તામુત્તરાર્ધ આસાદયતિ બાર્હસ્પત્યશ્ચરુર્ભવતિ તં મધ્ય આસાદયત્યેષ ચરુઃ પઞ્ચબિલસ્તદ્યત્પઞ્ચ હવીંષિ ભવન્તિ તેષાં પઞ્ચ બિલાનિ તસ્માચ્ચરુઃ પઞ્ચબિલો નામ -

તદ્યદેતેન રાજસૂયયાજી યજતે । યદેવૈનં દિશઃ સમારોહયતિ યદૃતૂન્યત્સ્તોમાન્યચ્છન્દાંસિ તસ્માદેવૈનમેતેન નિષ્ક્રીણાતિ સ યદ્ધૈતેન રાજસૂયયાજી ન યજેતોદ્વા હ માદ્યેત્પ્ર વા પતેત્તસ્માદ્વા એતેન રાજસૂયયાજી યજતે -

સ યદાગ્નેયેનાષ્ટાકપાલેન પુરોડાશેન પ્રચરતિ । યદેવૈનં પ્રાચીં દિશં સમારોહયતિ યદૃતૂન્યત્સ્તોમાન્યચ્છન્દાંસિ તસ્માદેવૈનમેતેન નિષ્ક્રીણાતિ સંસ્રવં બાર્હસ્પત્યે ચરાવવનયતિ -

અથ યદૈન્દ્રેણૈકાદશકપાલેન પુરોડાશેન પ્રચરતિ । સૌમ્યેન વા ચરુણા યદેવૈનં દક્ષિણાં દિશં સમારોહયતિ યદૃતૂન્યત્સ્તોમાન્યચ્છન્દાંસિ તસ્માદેવૈનમેતેન નિષ્ક્રીણાતિ સંસ્રવં બાર્હસ્પત્યે ચરાવવનયતિ -

અથ યદ્વૈશ્વદેવેન ચરુણા પ્રચરતિ । યદેવૈનં પ્રતીચીં દિશં સમારોહયતિ યદૃતૂન્યત્સ્તોમાન્યચ્છન્દાંસિ તસ્માદેવૈનમેતેન નિષ્ક્રીણાતિ સંસ્રવં બાર્હસ્પત્યે ચરાવવનયતિ -

અથ યન્મૈત્રાવરુણ્યા પયસ્યાયા પ્રચરતિ । યદેવૈનમુદીચીં દિશં સમારોહયતિયદૃતૂન્યત્સ્તોમાન્યચ્છન્દાંસિ તસ્માદેવૈનમેતેન નિષ્ક્રીણાતિ સંસ્રવં બાર્હસ્પત્યે ચરાવવનયતિ તદ્યત્સંસ્રવાન્બાર્હસ્પત્યે ચરાવવનયતિ સર્વત એવાસ્મિન્નેતદન્નાદ્યં દધાતિ તસ્માદુ દિશોદિશ એવ રાજ્ઞેઽન્નાદ્યમભિહ્રિયતે -

અથ યદ્બાર્હસ્પત્યેન ચરુણા પ્રચરતિ । યદેવૈનમૂર્ધ્વાં દિશં સમારોહયતિ યદૃતૂન્યત્સ્તોમાન્યચ્છન્દાંસિ તસ્માદેવૈનમેતેન નિષ્ક્રીણાતિ -

સ ય એષ આગ્નેયોઽષ્ટાકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ । તસ્ય હિરણ્યં દક્ષિણાગ્નેયો વા એષ યજ્ઞો ભવત્યગ્ને રેતો હિરણ્યં તસ્માદ્ધિરણ્યં દક્ષિણા તદગ્નીધે દદાત્યગ્નિર્વા એષ નિદાનેન યદાગ્નીધ્રસ્તસ્માત્તદગ્નીધે દદાતિ -

અથ ય એષ ઐન્દ્ર એકાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ । તસ્યર્ષભો દક્ષિણા સ હ્યૈન્દ્રો યદૃષભો યદ્યુ સૌમ્યશ્ચરુર્ભવતિ તસ્ય બભ્રુર્ગૌર્દ્દક્ષિણા સ હિ સૌમ્યો યદ્બભ્રુસ્તં બ્રહ્મણે દદાતિ બ્રહ્મા હિ યજ્ઞં દક્ષિણતોઽભિગોપાયતિ તસ્માત્તં બ્રહ્મણે દદાતિ -

અથ ય એષ વૈશ્વદેવશ્ચરુર્ભવતિ । તસ્ય પૃષન્ગૌર્દક્ષિણા ભૂમા વા એતદ્રૂપાણાં યત્પૃષતો ગોર્વિશો વૈ વિશ્વે દેવા ભૂમા વૈ વિટ્તસ્માત્પૃષન્ગૌર્દક્ષિણા તં હોત્રે દદાતિ હોતા હિ ભૂમા તસ્માત્તં હોત્રે દદાતિ -

અથ યૈષા મૈત્રાવરુણી પયસ્યા ભવતિ । તસ્યૈ વશા દક્ષિણા સા હિ મૈત્રાવરુણી યદ્વશા યદિ વશાં ન વિન્દેદપિ યૈવ કા ચાપ્રવીતા સ્યાત્સર્વા હ્યેવ વશાઽપ્રવીતા તામધ્વર્યુભ્યાં દદાતિ પ્રાણોદાનૌ વા અધ્વર્યૂ પ્રાણોદાનૌ મિત્રાવરુણૌ તસ્માત્તામધ્વર્યુભ્યાં દદાતિ -

અથ ય એષ બાર્હસ્પત્યશ્ચરુર્ભવતિ । તસ્ય શિતિપૃષ્ઠો ગૌર્દક્ષિણૈષા વા ઊર્ધ્વા બૃહસ્પતેર્દિક્તદેષ ઉપરિષ્ટાદર્યમ્ણઃ પન્થાસ્તસ્માચ્છિતિપૃષ્ઠો બાર્હસ્પત્યસ્ય દક્ષિણા તં બ્રહ્મણે દદાતિ બૃહસ્પતિર્વૈ દેવાનાં બ્રહ્મૈષ વા એતસ્ય બ્રહ્મા ભવતિ તસ્માત્તં બ્રહ્મણે દદાતિ સ હૈતેનાપિ વિષ્ઠાવ્રાજ્યન્નાદ્યકામો યજેત તદસ્મિન્ત્સર્વતોઽન્નાદ્યં દધાતિ સ હાન્નાદ એવ ભવતિ -