શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 5.2.3

૫.૨.૩ અથ રાજસૂયયજ્ઞઃ
પૂર્ણાહુતિં જુહોતિ । સર્વં વૈ પૂર્ણં સર્વં પરિગૃહ્ય સૂયા ઇતિ તસ્યાં વરં દદાતિ સર્વં વૈ વરઃ સર્વં પરિગૃહ્ય સૂયા ઇતિ સ યદિ કામયેત જુહુયાદેતાં યદ્યુ કામયેતાપિ નાદ્રિયેત -

અથ શ્વો ભૂતે । અનુમત્યૈ હવિરષ્ટાકપાલં પુરોડાશં નિર્વપતિ સ યે જઘનેન શમ્યાં પિષ્યમાણાનામવશીયન્તે પિષ્ટાનિ વા તણ્ડુલા વા તાન્ત્સ્રુવે સાર્ધં સંવપત્યન્વાહાર્યપચનાદુલ્મુકમાદદતે તેન દક્ષિણા યન્તિ સ યત્ર સ્વકૃતં વેરિણં વિન્દતિ શ્વભ્રપ્રદરં વા -

તદગ્નિં સમાધાય જુહોતિ । એષ તે નિરૃતે ભાગસ્તં જુષસ્વ સ્વાહેતીયં વૈ નિરૃતિઃ સા યં પાપ્મના ગૃહ્ણાતિ તં નિરૃત્યા ગૃહ્ણાતિ તદ્યદેવાસ્યા અત્ર નૈરૃતં રૂપં તદેવૈતચ્છમયતિ તથો હૈનં સૂયમાનં નિરૃતિર્ન ગૃહ્ણાત્યથ યત્સ્વકૃતે વેરિણે જુહોતિ શ્વભ્રપ્રદરે વૈતદુ હ્યસ્યૈ નિરૃતિગૃહીતમ્ -

અથાપ્રતીક્ષં પુનરાયન્તિ । અથાનુમત્યા અષ્ટાકપાલેન પુરોડાશેન પ્રચરતીયં વા અનુમતિઃ સ યસ્તત્કર્મ શક્નોતિ કર્તું યચ્ચિકીર્ષતીયં હાસ્મૈ તદનુમન્યતે તદિમામેવૈતત્પ્રીણાત્યનયાઽનુમત્યાઽનુમતઃ સૂયા ઇતિ -

અથ યદષ્ટાકપાલો ભવતિ । અષ્ટાક્ષરા વૈ ગાયત્રી ગાયત્રી વા ઇયં પૃથિવ્યથ યત્સમાનસ્ય હવિષ ઉભયત્ર જુહોત્યેષા હ્યેવૈતદુભયં તસ્ય વાસો દક્ષિણા યદ્વૈ સવાસા અરણ્યં નોદાશંસતે નિધાય વૈ તદ્વાસોઽતિમુચ્યતે તથો હૈનં સૂયમાનમાસઙ્ગો ન વિન્દતિ -

અથ શ્વો ભૂતે । આગ્નાવૈષ્ણવમેકાદશકપાલં પુરોડાશં નિર્વપતિ તેન યથેષ્ટ્યૈવં યજતે તદ્યદેવાદઃ પ્રજાતમાગ્નાવૈષ્ણવં દીક્ષણીયં હવિસ્તદેવૈતદગ્નિર્વૈ સર્વા દેવતા અગ્નૌ હિ સર્વાભ્યો દેવતાભ્યો જુહ્વત્યગ્નિર્વૈ યજ્ઞસ્યાવરાર્ધ્યો વિષ્ણુઃ પરાર્ધ્યસ્તત્સર્વાશ્ચૈવૈતદ્દેવતાઃ પરિગૃહ્ય સર્વં ચ યજ્ઞં પરિગૃહ્ય સૂયા ઇતિ તસ્માદાગ્નાવૈષ્ણવ એકાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ તસ્ય હિરણ્યં દક્ષિણાગ્નેયો વા એષ યજ્ઞો ભવત્યગ્ને રેતો હિરણ્યં યો વૈ વિષ્ણુઃ સ યજ્ઞોઽગ્નિરુ વૈ યજ્ઞ એવ તદુ તદાગ્નેયમેવ તસ્માદ્ધિરણ્યં દક્ષિણા -

અથ શ્વો ભૂતે । અગ્નીષોમીયમેકાદશકપાલં પુરોડાશં નિર્વપતિ તેન યથેષ્ટ્યૈવં યજત એતેન વા ઇન્દ્રો વૃત્રમહન્નેતેનો એવ વ્યજયત યાઽસ્યેયં વિજિતિસ્તાં તથો એવૈષ એતેન પાપ્માનં દ્વિષન્તં ભ્રાતૃવ્યં હન્તિ તથો એવ વિજયતે વિજિતેઽભયેઽનાષ્ટ્રે સૂયા ઇતિ તસ્માદગ્નીષોમીય એકાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ તસ્યોત્સૃષ્ટો ગૌર્દક્ષિણોત્સર્જં વા અમું ચન્દ્રમસં ઘ્નન્તિ પૌર્ણમાસેનાહ ઘ્નન્ત્યામાવાસ્યેનોત્સૃજન્તિ તસ્માદુત્સૃષ્ટો ગૌર્દક્ષિણા -

અથ શ્વો ભૂતે । ઐન્દ્રાગ્નં દ્વાદશકપાલં પુરોડાશં નિર્વપતિ તેન યથેષ્ટ્યૈવં યજતે યત્ર વા ઇન્દ્રો વૃત્રમહંસ્તદસ્ય ભીતસ્યેન્દ્રિયં વીર્યમપચક્રામ સ એતેન હવિષેન્દ્રિયં વીર્યં પુનરાત્મન્નધત્ત તથો એવૈષ એતેન હવિષેન્દ્રિયં વીર્યમાત્મન્ધત્તે તેજો વા અગ્નિરિન્દ્રિયં વીર્યમિન્દ્ર ઉભે વીર્યે પરિગૃહ્ય સૂયા ઇતિ તસ્માદૈન્દ્રાગ્નો દ્વાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ તસ્યર્ષભોઽનડ્વાન્દક્ષિણા સ હિ વહેનાગ્નેય આણ્ડાભ્યામૈન્દ્રસ્તસ્માદૃષભોઽનડ્વાન્દક્ષિણા -

અથાગ્રયણેષ્ટ્યા યજતે । સર્વાન્વા એષ યજ્ઞક્રતૂનવરુન્દ્ધે સર્વા ઇષ્ટીરપિ દર્વિહોમાન્યો રાજસૂયેન યજતે દેવસૃષ્ટો વા એષેષ્ટિર્યદાગ્રયણેષ્ટિરનયા મેઽપીષ્ટમસદનયાપિ સૂયા ઇતિ તસ્માદાગ્રયણેષ્ટ્યા યજત ઓષધીર્વા એષ સૂયમાનોઽભિસૂયતે તદોષધીરેવૈતદનમીવા અકિલ્વિષાઃ કુરુતેઽનમીવા અકિલ્વિષા ઓષધીરભિસૂયા ઇતિ તસ્ય ગૌર્દક્ષિણા -

અથ ચાતુર્માસ્યૈર્યજતે । સર્વાન્વા એષ યજ્ઞક્રતૂનવરુન્દ્ધે સર્વા ઇષ્ટીરપિ દર્વિહોમાન્યો રાજસૂયેન યજતે દેવસૃષ્ટો વા એષ યજ્ઞક્રતુર્યચ્ચાતુર્માસ્યાન્યેભિર્મેઽપીષ્ટમસદેભિરપિ સૂયા ઇતિ તસ્માચ્ચાતુર્માસ્યૈર્યજતે -