શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 5.2.2

બાર્હસ્પત્યેન ચરુણા પ્રચરતિ । તસ્યાનિષ્ટ એવ સ્વિષ્ટકૃદ્ભવત્યથાસ્મા અન્નં સમ્ભરત્યન્નં વા એષ ઉજ્જયતિ યો વાજપેયેન યજતેઽન્નપેયં હ વૈ નામૈતદ્યદ્વાજપેયં તદ્યદેવૈતદન્નમુદજૈષીત્તદેવાસ્મા એતત્સમ્ભરતિ -

ઔદુમ્બરે પાત્રે । અન્નં વા ઊર્ગુદુમ્બર ઊર્જોઽન્નાદ્યસ્યાવરુદ્ધ્યૈ તસ્માદૌદુમ્બરે પાત્રે સોઽપ એવ પ્રથમાઃ સમ્ભરત્યથ પયોઽથ યથોપસ્મારમન્નાનિ -

તદ્ધૈકે । સપ્તદશાન્નાનિ સમ્ભરન્તિ સપ્તદશઃ પ્રજાપતિરિતિ વદન્તસ્તદુ તથા ન કુર્યાત્પ્રજાપતેર્ન્વેવ સર્વમન્નમનવરુદ્ધં ક ઉ તસ્મૈ મનુષ્યો યઃ સર્વમન્નમવરુન્ધીત તસ્માદુ સર્વમેવાન્નં યથોપસ્મારં સમ્ભરન્નેકમન્નં ન સમ્ભરેત્ -

સ યન્ન સમ્ભરતિ । તસ્યોદ્બ્રુવીત તસ્ય નાશ્નીયાદ્યાવજ્જીવં તથા નાન્તમેતિ તથા જ્યોગ્જીવતિ સ એતસ્ય સર્વસ્યાન્નાદ્યસ્ય સમ્ભૃતસ્ય સ્રુવેણોપઘાતં વાજપ્રસવીયાનિ જુહોતિ તદ્યાભ્ય એવૈતદ્દેવતાભ્યો જુહોતિ તા અસ્મૈ પ્રસુવન્તિ તાભિઃ પ્રસૂત ઉજ્જયતિ તસ્માદ્વાજપ્રસવીયાનિ જુહોતિ -

સ જુહોતિ । વાજસ્યેમં પ્રસવઃ સુષુવેઽગ્રે સોમં રાજાનમોષધીષ્વપ્સુ ॥ તા અસ્મભ્યં મધુમતીર્ભવન્તુ વયં રાષ્ટ્રે જાગૃયામ પુરોહિતાઃ સ્વાહા -

વાજસ્યેમામ્ । પ્રસવઃ શિશ્રિયે દિવમિમા ચ વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રાટ્। અદિત્સન્તં દાપયતિ પ્રજાનન્ત્સ નો રયિં સર્વવીરં નિયચ્છતુ સ્વાહા -

વાજસ્ય નુ । પ્રસવ આબભૂવેમા ચ વિશ્વા ભુવનાનિ સર્વતઃ॥ સનેમિ રાજા પરિયાતિ વિદ્વાન્પ્રજાં પુષ્ટિં વર્ધયમાનો અસ્મે સ્વાહા -

સોમં રાજાનમવસેઽગ્નિમન્વારભામહે । આદિત્યાન્વિષ્ણું સૂર્યં બ્રહ્માણં ચ બૃહસ્પતિં સ્વાહા -

અર્યમણં બૃહસ્પતિમ્ । ઇન્દ્રં દાનાય ચોદય વાચં વિષ્ણું સરસ્વતીં સવિતારં ચ વાજિનં સ્વાહા -

અગ્ને અચ્છા । વદેહ નઃ પ્રતિ નઃ સુમના ભવ। પ્ર નો યચ્છ સહસ્રજિત્ત્વં હિ ધનદા
અસિ સ્વાહા -

પ્ર નઃ । યચ્છત્વર્યમા પ્ર પૂષા પ્ર બૃહસ્પતિઃ પ્ર વાગ્દેવી દદાતુ નઃ સ્વાહેતિ -

અથૈનં પરિશિષ્ટેનાભિષિઞ્ચતિ ।અન્નાદ્યેનૈવૈનમેતદભિષિઞ્ચત્યન્નાદ્યમેવાસ્મિન્નેતદ્દધાતિ તસ્માદેનમ્પરિશિષ્ટેનાભિષિઞ્ચતિ -

સોઽભિષિઞ્ચતિ । દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામિતિ દેવહસ્તૈરેવૈનમેતદભિષિઞ્ચતિ સરસ્વત્યૈ વાચો યન્તુર્યન્ત્રિયે દધામીતિ વાગ્વૈ સરસ્વતી તદેનં વાચ એવ યન્તુર્યન્ત્રિયે દધાતિ -

તદુ હૈક આહુઃ । વિશ્વેષાં ત્વા દેવાનાં યન્તુર્યન્ત્રિયે દધામીતિ સર્વં વૈ વિશ્વેદેવાસ્તદેનં સર્વસ્યૈવ યન્તુર્યન્ત્રિયે દધાતિ તદુ તથા ન બ્રૂયાત્સરસ્વત્યૈ ત્વા વાચો યન્તુર્યન્ત્રિયે દધામીત્યેવ બ્રૂયાદ્વાગ્વૈ સરસ્વતી તદેનં વાચ એવ યન્તુર્યન્ત્રિયે દધાતિ બૃહસ્પતેષ્ટ્વા સામ્રાજ્યેનાભિષિઞ્ચામ્યસાવિતિ નામ ગૃહ્ણાતિ તદ્બૃહસ્પતેરેવૈનમેતત્સાયુજ્યં સલોકતાં ગમયતિ -

અથાહ । સમ્રાડયમસૌ સમ્રાડયમસાવિતિ નિવેદિતમેવૈનમેતત્સન્તં દેવેભ્યો નિવેદયત્યયં મહાવીર્યો યોઽભ્યષેચીત્યયં યુષ્માકૈકોઽભૂત્તં ગોપાયતેત્યેવૈતદાહ ત્રિષ્કૃત્વ આહ ત્રિવૃદ્ધિ યજ્ઞઃ -

અથોજ્જિતીઃ । જુહોતિ વા વાચયતિ વા યદિ જુહોતિ યદિ વાચયતિ સમાન એવ બન્ધુઃ -

સ વાચયતિ । અગ્નિરેકાક્ષરેણ પ્રાણમુદજયત્તમુજ્જેષં પ્રજાપતિઃ સપ્તદશાક્ષરેણ સપ્તદશં સ્તોમમુદજયત્તમુજ્જેષમિતિ તદ્યદેવૈતાભિરેતાદેવતા ઉદજયંસ્તદેવૈષ એતાભિરુજ્જયતિ સપ્તદશ ભવન્તિ સપ્તદશો વૈ પ્રજાપતિસ્તત્પ્રજાપતિમુજ્જયતિ -

અથાહાગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતેઽનુબ્રૂહીતિ । તદ્યદન્તરેણાહુતી એતત્કર્મ ક્રિયત એષ વૈ પ્રજાપતિર્ય એષ યજ્ઞસ્તાયતે યસ્માદિમાઃ પ્રજાઃ પ્રજાતા એતમ્વેવાપ્યેતર્હ્યનુ પ્રજાયન્તે તન્મધ્યત એવૈતત્પ્રજાપતિમુજ્જયતિ તસ્માદન્તરેણાહુતી એતત્કર્મ ક્રિયત આશ્રાવ્યાહાગ્નિં સ્વિષ્ટકૃતં યજેતિ વષટ્કૃતે જુહોતિ -

અથેડામાદધાતિ । ઉપહૂતાયામિડાયામપ ઉપસ્પૃશ્ય માહેન્દ્રં ગ્રહં ગૃહ્ણાતિ માહેન્દ્રં ગ્રહં ગૃહીત્વા સ્તોત્રમુપાકરોતિ તં સ્તોત્રાય પ્રમીવતિ સ ઉપાવરોહતિ સોઽન્તે સ્તોત્રસ્ય ભવત્યન્તે શસ્ત્રસ્ય -

તદ્ધૈકે । એતત્કૃત્વાથૈતત્કુર્વન્તિ તદુ તથા ન કુર્યાદાત્મા વૈ સ્તોત્રં પ્રજા શસ્ત્રમેતસ્માદ્ધ સ યજમાનં પ્રણાશયતિ સ જિહ્મ એતિ સ હ્વલતિ તસ્માદેતદેવ કૃત્વાઽથૈતત્કુર્યાત્ -

અથેડામાદધાતિ । ઉપહૂતાયામિડાયામપ ઉપસ્પૃશ્ય માહેન્દ્રં ગ્રહં ગૃહ્ણાતિ માહેન્દ્રં ગ્રહં ગૃહીત્વા સ્તોત્રમુપાકરોતિ તં સ્તોત્રાય પ્રમીવતિ સ ઉપાવરોહતિ સોઽન્તે સ્તોત્રસ્ય ભવત્યન્તે શસ્ત્રસ્ય -