શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 5.1.1

૫.૧.૧ વાજપેયયજ્ઞઃ
દેવાશ્ચ વા અસુરાશ્ચ । ઉભયે પ્રાજાપત્યાઃ પસ્પૃધિરે તતોઽસુરા અતિમાનેનૈવ કસ્મિન્નુ વયં જુહુયામેતિ સ્વેષ્વેવાસ્યેષુ જુહ્વતશ્ચેરુસ્તેઽતિમાનેનૈવ પરાબભૂવુસ્તસ્માન્નાતિમન્યેત પરાભવસ્ય હૈતન્મુખં યદતિમાનઃ -

અથ દેવાઃ । અન્યોઽન્યસ્મિન્નેવ જુહ્વતશ્ચેરુસ્તેભ્યઃ પ્રજાપતિરાત્માનં પ્રદદૌ યજ્ઞો હૈષામાસ યજ્ઞો હિ દેવાનામન્નમ્ -

તે હોચુઃ । કસ્ય ન ઇદં ભવિષ્યતીતિ તે મમ મમેત્યેવ ન સમ્પાદયાં ચક્રુસ્તે હાસમ્પાદ્યોચુરાજિમેવાસ્મિન્નજામહૈ સ યો ન ઉજ્જેષ્યતિ તસ્ય ન ઇદં ભવિષ્યતીતિ તથેતિ તસ્મિન્નાજિમાજન્ત -

સ બૃહસ્પતિઃ । સવિતારમેવ પ્રસવાયોપાધાવત્સવિતા વૈ દેવાનાં પ્રસવિતેદં મે પ્રસુવ ત્વત્પ્રસૂત ઇદમુજ્જયાનીતિ તદસ્મૈ સવિતા પ્રસવિતા પ્રાસુવત્તત્સવિતૃપ્રસૂત ઉદજયત્સ ઇદં સર્વમભવત્સ ઇદં સર્વમુદજયત્પ્રજાપતિં હ્યુદજયત્સર્વમુ હ્યેવેદં પ્રજાપતિસ્તેનેષ્ટ્વૈતામેવોર્ધ્વાં દિશમુદક્રામત્તસ્માદ્યશ્ચ વેદ યશ્ચ નૈષોર્ધ્વા બૃહસ્પતેર્દિગિત્યેવાહુઃ -

તદ્યે હ સ્મ પુરા વાજપેયેન યજન્તે । એતાં હ સ્મૈવોર્ધ્વા દિશમુત્ક્રામન્તિ તત ઔપાવિનૈવ જાનશ્રુતેયેન પ્રત્યવરૂઢં તતોઽર્વાચીનં પ્રત્યવરોહન્તિ -

તેનેન્દ્રોઽયજત । સ ઇદં સર્વમભવત્સ ઇદં સર્વમુદજયત્પ્રજાપતિં હ્યુદજયત્સર્વમુ હ્યેવેદં પ્રજાપતિસ્તેનેષ્ટ્વૈતામેવોર્ધ્વાં દિશમુદક્રામત્ -

તદ્યે હ સ્મ પુરા વાજપેયેન યજન્તે । એતાં હ સ્મૈવોર્ધ્વાં દિશમુત્ક્રામન્તિ તત ઔપાવિનૈવ જાનશ્રુતેયેન પ્રત્યવરૂઢં તતોઽર્વાચીનં પ્રત્યવરોહન્તિ -

સ યો વાજપેયેન યજતે । સ ઇદં સર્વં ભવતિ સ ઇદં સર્વમુજ્જયતિ પ્રજાપતિં હ્યુજ્જયતિ સર્વમુ હ્યેવેદં પ્રજાપતિઃ -

તદાહુઃ । ન વાજપેયેન યજેત સર્વં વા એષ ઇદમુજ્જયતિ યો વાજપેયેન યજતે પ્રજાપતિં હ્યુજ્જયતિ સર્વમુ હ્યેવેદં પ્રજાપતિઃ સ ઇહ ન કિં ચન પરિશિનષ્ટિ તસ્યેશ્વરઃ પ્રજા પાપીયસી ભવિતોરિતિ -

તદુ વૈ યજેતૈવ । ય એવમેતં યજ્ઞં કૢપ્તં વિદ્યુરૃક્તો યજુષ્ટઃ સામતો યે પ્રજજ્ઞયસ્ત એનં યાજયેયુરેષા હ ત્વેતસ્ય યજ્ઞસ્ય સમૃદ્ધિર્યદેનં વિદ્વાંસો યાજયન્તિ તસ્માદુ યજેતૈવ -

સ વા એષ બ્રાહ્મણસ્યૈવ યજ્ઞઃ । યદેનેન બૃહસ્પતિરયજત બ્રહ્મ હિ બૃહસ્પતિર્બ્રહ્મ હિ બ્રાહ્મણોઽથો રાજન્યસ્ય યદેનેનેન્દ્રોઽયજત ક્ષત્રં હીન્દ્રં ક્ષત્રં રાજન્યઃ -

રાજ્ઞ એવ રાજસૂયમ્ । રાજા વૈ રાજસૂયેનેષ્ટ્વા ભવતિ ન વૈ બ્રાહ્મણો રાજ્યાયાલમવરં વૈ રાજસૂયં પરં વાજપેયમ્ -

રાજા વૈ રાજસૂયેનેષ્ટ્વા ભવતિ । સમ્રાઙ્વાજપેયેનાવરં હિ રાજ્યં પરં સામ્રાજ્યં કામયેત વૈ રાજા સમ્રાડ્ભવિતુમવરં હિ રાજ્યં પરં સામ્રાજ્યં ન સમ્રાટ્કામયેત રાજા ભવિતુમવરં હિ રાજ્યં પરં સામ્રાજ્યમ્ -

સ યો વાજપેયેનેષ્ટ્વા સમ્રાડ્ભવતિ । સ ઇદં સર્વં સંવૃઙ્ક્તે સકર્મણઃકર્મણઃ પુરસ્તાદેતાં સાવિત્રીમાહુતિં જુહોતિ દેવ સવિતઃ પ્રસુવ યજ્ઞમ્પ્રસુવ યજ્ઞપતિં ભગાયેતિ -

તદ્યથૈવાદો બૃહસ્પતિઃ । સવિતારં પ્રસવાયોપાધાવત્સવિતા વૈ દેવાનામ્પ્રસવિતેદં મે પ્રસુવ ત્વત્પ્રસૂત ઇદમુજ્જયાનીતિ તદસ્મૈ સવિતા પ્રસવિતા પ્રાસુવત્તત્સવિતૃપ્રસૂત ઉદજયદેવમેવૈષ એતત્સવિતારમેવ પ્રસવાયોપધાવતિ સવિતા વૈ દેવાનાં પ્રસવિતેદં મે પ્રસુવ ત્વત્પ્રસૂત ઇદમુજ્જયાનીતિ તદસ્મૈ સવિતા પ્રસવિતા પ્રસૌતિ તત્સવિતૃપ્રસૂત ઉજ્જયતિ -

તસ્માદાહ । દેવ સવિતઃ પ્રસુવ યજ્ઞં પ્રસુવ યજ્ઞપતિં ભગાય દિવ્યો ગન્ધર્વઃ કેતપૂઃ કેતં નઃ પુનાતુ વાચસ્પતિર્વાજં નઃ સ્વદતુ સ્વાહેતિ પ્રજાપતિર્વૈ વાચસ્પતિરન્નં વાજઃ પ્રજાપતિર્ન ઇદમદ્યાન્નં સ્વદત્વિત્યેવૈતદાહ સ એતામેવાહુતિં જુહોત્યા શ્વઃસુત્યાયા એતદ્ધ્યસ્યૈતત્કર્મારબ્ધં ભવતિ પ્રસન્ન એતં યજ્ઞં ભવતિ -