શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 4.6.4

અથાતો મહાવ્રતીયસ્યૈવ । પ્રજાપતેર્હ વૈ પ્રજાઃ સસૃજાનસ્ય પર્વાણિ વિસસ્રંસુઃ સ વિસ્રસ્તૈઃ પર્વભિર્ન શશાક સંહાતું તતો દેવા અર્ચન્તઃ શ્રામ્યન્તશ્ચેરુસ્ત એતમ્મહાવ્રતીયં દદૃશુસ્તમસ્મા અગૃહ્ણસ્તેનાસ્ય પર્વાણિ સમદધુઃ -

સ સંહિતૈઃ પર્વભિઃ । ઇદમન્નાદ્યમભ્યુત્તસ્થૌ યદિદં પ્રજાપતેરન્નાદ્યં યદ્વૈ મનુષ્યાણામશનં તદ્દેવાનાં વ્રતં મહદ્વા ઇદં વ્રતમભૂદ્યેનાયં સમહાસ્તેતિ તસ્માન્મહાવ્રતીયો નામ -

એવં વા એતે ભવન્તિ । યે સંવત્સરમાસતે યથૈવ તત્પ્રજાપતિઃ પ્રજાઃ સસૃજાન આસીત્સ
યથૈવ તત્પ્રજાપતિઃ સંવત્સરેઽન્નાદ્યમભ્યુદતિષ્ઠદેવમેવૈત એતત્સંવત્સરેઽન્નાદ્યમભ્યુત્તિષ્ઠન્તિ યેષામેવં વિદુષામેતં ગ્રહં ગૃહ્ણન્તિ -

તં વા ઇન્દ્રાયૈવ વિમૃધે ગૃહ્ણીયાત્ । સર્વા વૈ તેષાં મૃધો હતા ભવન્તિ સર્વંજિતં યે સંવત્સરમાસતે તસ્માદ્વિમૃધે વિ ન ઇન્દ્ર મૃધો જહિ નીચા યચ્છ પૃતન્યતઃ । યો અસ્માનભિદાસત્યધરં ગમયા તમઃ । ઉપયામગૃહીતોઽસીન્દ્રાય ત્વા વિમૃધ એષ તે યોનિરિન્દ્રાય ત્વા વિમૃધ ઇતિ -

અથો વિશ્વકર્મણે । વિશ્વં વૈ તેષાં કર્મ કૃતં સર્વં જિતં ભવતિ યે સંવત્સરમાસતે તસ્માદ્વિશ્વકર્મણે વાચસ્પતિં વિશ્વકર્માણમૂતયે મનોજુવં વાજે અદ્યા હુવેમ । સ નો વિશ્વાનિ હવનાનિ જોષદ્વિશ્વશમ્ભૂરવસે સાધુકર્મા ઉપયામગૃહીતોઽસીન્દ્રાય ત્વા વિશ્વકર્મણ એષ તે યોનિરિન્દ્રાય ત્વા વિશ્વકર્મણ ઇતિ -

યદ્યુ ઐન્દ્રીં વૈશ્વકર્મણીં વિદ્યાત્ । તથૈવ ગૃહ્ણીયાદ્વિશ્વકર્મન્હવિષા વર્ધનેન ત્રાતારમિન્દ્રમકૃણોરવધ્યમ્ । તસ્મૈ વિશઃ સમનમન્ત પૂર્વીરયમુગ્રો વિહવ્યો યથાસત્ । ઉપયામગૃહીતોઽસીન્દ્રાય ત્વા વિશ્વકર્મણ એષ તે યોનિરિન્દ્રાય ત્વા વિશ્વકર્મણ ઇતિ
-