શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 4.5.8

૪.૫.૮ ગર્ગત્રિરાત્રમહીનમ્
તદ્યત્રૈતત્ત્રિરાત્રે સહસ્રં દદાતિ । તદેષા સાહસ્રી ક્રિયતે સ પ્રથમેઽહંસ્ત્રીણિ ચ શતાનિ નયતિ ત્રયસ્ત્રિંશતં ચૈવમેવ દ્વિતીયેઽહંસ્ત્રીણિ ચૈવ શતાનિ નયતિ ત્રયસ્ત્રિંશતં ચૈવમેવ તૃતીયેઽહંસ્ત્રીણિ ચૈવ શતાનિ નયતિ ત્રયસ્ત્રિંશતં ચાથૈષા સાહસ્ર્યતિરિચ્યતે -

સા વૈ ત્રિરૂપા સ્યાદિત્યાહુઃ । એતદ્ધ્યસ્યૈ રૂપતમમિવેતિ રોહિણી હ ત્વેવોપધ્વસ્તા સ્યાદેતદ્ધૈવાસ્યૈ રૂપતમમિવ -

સા સ્યાદપ્રવીતા । વાગ્વા એષા નિદાનેન યત્સાહસ્ર્યયાતયામ્ની વાઽઇયં વાગયાતયામ્ન્યપ્રવીતા તસ્માદપ્રવીતા સ્યાત્ -

તાં પ્રથમેઽહન્નયેત્ । વાગ્વા એષા નિદાનેન યત્સાહસ્રી તસ્યા એતત્સહસ્રં વાચઃ પ્રજાતં પૂર્વા હૈષૈતિ પશ્ચાદેનાં પ્રજાતમન્વેત્યુત્તમેવૈનામહન્નયેત્પૂર્વમહાસ્યૈ પ્રજાતમેતિ પશ્ચાદેષાન્વેતિ સો એષા મીમાંસૈવોત્તમ એવૈનામહન્નયેત્પૂર્વમહાસ્યૈ પ્રજાતમેતિ પશ્ચાદેષાન્વેતિ -

તામુત્તરેણ હવિર્ધાને । દક્ષિણેનાગ્નીધ્રં દ્રોણકલશમવઘ્રાપયતિ યજ્ઞો વૈ દ્રોણકલશો યજ્ઞમેવૈનામેતદ્દર્શયતિ -

આજિઘ્ર કલશમ્ । મહ્યા ત્વા વિશન્ત્વિન્દવ ઇતિ રિરિચાન ઇવ વા એષ ભવતિ યઃ સહસ્રં દદાતિ તમેવૈતદ્રિરિચાનં પુનરાપ્યાયયતિ યદાહાજિઘ્ર કલશં મહ્યાત્વા વિશન્ત્વિન્દવ ઇતિ -

પુનરૂર્જા નિવર્તસ્વેતિ । તદ્વેવ રિરિચાનં પુનરાપ્યાયયતિ યદાહ પુનરૂર્જા નિવર્તસ્વેતિ -

સા નઃ સહસ્રં ધુક્ષ્વેતિ । તત્સહસ્રેણ રિરિચાનં પુનરાપ્યાયયતિ યદાહ સા નઃ સહસ્રં ધુક્ષ્વેતિ -

ઉરુધારા પયસ્વતી પુનર્માવિશતાદ્રયિરિતિ । તદ્વેવ રિરિચાનં પુનરાપ્યાયયતિ યદાહ પુનર્માવિશતાદ્રયિરિતિ -

અથ દક્ષિણે કર્ણ આજપતિ । ઇડે રન્તે હવ્યે કામ્યે ચન્દ્રે જ્યોતેઽદિતિ સરસ્વતિ મહિ વિશ્રુતિ એતા તે અઘ્ન્યે નામાનિ દેવેભ્યો મા સુકૃતં બ્રૂતાદિતિ વોચેરિતિ વૈતાનિ હ વા અસ્યૈ દેવત્રા નામાનિ સા યાનિ તે દેવત્રા નામાનિ તૈર્મા દેવેભ્યઃ સુકૃતમ્બ્રૂતાદિત્યેવૈતદાહ -

તામવાર્જન્તિ । સા યદ્યપુરુષાભિવીતા પ્રાચીયાત્તત્ર વિદ્યાદરાત્સીદયં યજમાનઃ કલ્યાણં લોકમજૈષીદિતિ યદ્યુદીચીયાઞ્છ્રેયાનસ્મિંલોકે યજમાનો ભવિષ્યતીતિ વિદ્યાદ્યદિ પ્રતીચીયાદિભ્યતિલ્વિલ ઇવ ધાન્યતિલ્વિલો ભવિષ્યતીતિ વિદ્યાદ્યદિ દક્ષિણેયાત્ક્ષિપ્રેઽસ્માલ્લોકાદ્યજમાનઃ પ્રૈષ્યતીતિ વિદ્યાદેતાનિ વિજ્ઞાનાનિ -

તદ્યા એતાસ્તિસ્રસ્તિસ્રસ્ત્રિંશત્યધિ ભવન્તિ । તાસ્વેતામુપસમાકુર્વન્તિ વિ વા એતાં વિરાજં વૃહન્તિ યાં વ્યાકુર્વન્તિ વિચ્છિન્નો એષા વિરાડ્યા વિવૃઢા દશાક્ષરા વૈ વિરાટ્તત્કૃત્સ્નાં વિરાજં સંદધાતિ તાં હોત્રે દદ્યાદ્ધોતા હિ સાહસ્રસ્તસ્માત્તાં હોત્રે દદ્યાત્ -

દ્વૌ વોન્નેતારૌ કુર્વીત । તયોર્યતરો નાશ્રાવયેત્તસ્મા એનાં દદ્યાદ્વ્યૃદ્ધો વા એષ ઉન્નેતા ય ઋત્વિક્સન્નાશ્રાવયતિ વ્યૃદ્ધો એષા વિરાડ્યા વિવૃઢા તદ્વ્યૃદ્ધ એવૈતદ્વ્યૃદ્ધં દધાતિ -

તદાહુઃ । ન સહસ્રેઽધિ કિં ચન દદ્યાત્સહસ્રેણ હ્યેવ સર્વાન્ કામાનાપ્નોતીતિ તદુ હોવાચાસુરિઃ કામમેવ દદ્યાત્સહસ્રેણાહ સર્વાન્ કામાનાપ્નોતિ કામેનોઅસ્યેતરદ્દત્તં ભવતીતિ -

અથ યદિ રથં વા યુક્તં દાસ્યન્ત્સ્યાત્ । યદ્વા વશાયૈ વા વપાયાં હુતાયાં દદ્યાદુદવસાનીયાયાં વેષ્ટૌ -

સ વૈ દક્ષિણા નયન્ । અન્યૂના દશતો નયેદ્યસ્મા એકાં દાસ્યન્ત્સ્યાદ્દશભ્યસ્તેભ્યો દશતમુપાવર્તયેદ્યસ્મૈ દ્વે દાસ્યન્ત્સ્યાત્પઞ્ચભ્યસ્તેભ્યો દશતમુપાવર્તયેદ્યસ્મૈ તિસ્રો દાસ્યન્ત્સ્યાત્ત્રિભ્યસ્તેભ્યો દશતમુપાવર્તયેદ્યસ્મૈ પઞ્ચ દાસ્યન્ત્સ્યાદ્દ્વાભ્યાં તાભ્યાં દશતમુપાવર્તયેદેવમા શતાત્તથો હાસ્યૈષાન્યૂના વિરાડમુષ્મિંલોકે કામદુઘા ભવતિ -