શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 4.5.7

૪.૫.૭ પ્રાયશ્ચિત્તમ્
તા વા એતાઃ । ચતુસ્ત્રિંશદ્વ્યાહૃતયો ભવન્તિ પ્રાયશ્ચિત્તયો નામૈષ વૈ પ્રજાપતિર્ય એષ યજ્ઞસ્તાયતે યસ્માદિમાઃ પ્રજાઃ પ્રજાતા એતમ્વેવાપ્યેતર્હ્યનુ પ્રજાયન્તે -

અષ્ટૌ વસવઃ । એકાદશ રુદ્રા દ્વાદશાદિત્યા ઇમે એવ દ્યાવાપૃથિવી ત્રયસ્ત્રિંશ્યૌ ત્રયસ્ત્રિંશદ્વૈ દેવાઃ પ્રજાપતિશ્ચતુસ્ત્રિંશસ્તદેનં પ્રજાપતિં કરોત્યેતદ્વા અસ્ત્યેતદ્ધ્યમૃતં યદ્ધ્યમૃતં તદ્ધ્યસ્ત્યેતદુ તદ્યન્મર્ત્યં સ એષ પ્રજાપતિઃ સર્વં વૈ પ્રજાપતિસ્તદેનં પ્રજાપતિં કરોતિ તસ્માદેતાશ્ચતુસ્ત્રિંશદ્વ્યાહૃતયો ભવન્તિ પ્રાયશ્ચિત્તયો નામ -

તા હૈકે । યજ્ઞતન્વ ઇત્યાચક્ષતે યજ્ઞસ્ય હ ત્વેવૈતાનિ પર્વાણિ સ એષ યજ્ઞસ્તાયમાન એતા એવ દેવતા ભવન્નેતિ -

સ યદિ ઘર્મદુઘા હ્વલેત્ । અન્યામુપસંક્રામેયુઃ સ યસ્યામેવૈનં વેલાયાં પુરા પિન્વયન્તિ તદ્વૈવૈનામુદીચીં સ્થાપયેદગ્રેણ વા શાલાં પ્રાચીમ્ -

તદ્યે એતે અભિતઃ । પુચ્છકાણ્ડં શિખણ્ડાસ્થે અનુચ્છયાતે તયોર્યદ્દક્ષિણં તસ્મિન્નેતાશ્ચતુસ્ત્રિંશતમાજ્યાહુતીર્જુહોત્યેતાવાન્વૈ સર્વો યજ્ઞો યાવત્ય એતાશ્ચતુસ્ત્રિંશદ્વ્યાહૃતયો ભવન્તિ તદસ્યાં કૃત્સ્નમેવ સર્વં યજ્ઞં દધાત્યેષા હ્યતો ઘર્મં પિન્વત એષો તત્ર પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ક્રિયતે -

અથ યદ્યજ્ઞસ્ય હ્વલેત્ । તત્સમન્વીક્ષ્ય જુહુયાદ્દીક્ષોપસત્સ્વાહવનીયે પ્રસુતઆગ્નીધ્રે વિ વા એતદ્યજ્ઞસ્ય પર્વ સ્ર્ંસતે યદ્ધ્વલતિ સા યૈવ તર્હિ તત્ર દેવતા ભવતિ તયૈવૈતદ્ભિષજ્યતિ તયા સંદધાતિ -

અથ યદિ સ્કન્દેત્ । તદદ્ભિરુપનિનયેદદ્ભિર્વા ઇદં સર્વમાપ્તં સર્વસ્યૈવાપ્ત્યૈ વૈષ્ણવવારુણ્યર્ચા યદ્વા ઇદં કિં ચાર્ચતિ વરુણ એવેદં સર્વમાર્પયતિ યયોરોજસા સ્કભિતા રજાંસિ વીર્યેભિર્વીરતમા શવિષ્ઠા યા પત્યેતે અપ્રતીતા સહોભિર્વિષ્ણૂ અગન્વરુણા પૂર્વહૂતાવિતિ યજ્ઞો વૈ વિષ્ણુસ્તસ્યૈતદાર્ચ્છતિ વરુણો વા આર્પયિતા તદ્યસ્યાશ્ચૈવૈતદ્દેવતાયા આર્ચ્છતિ યો ચ દેવતાર્પયતિ તાભ્યામવૈતદુભાભ્યામ્ભિષજ્યત્યુભાભ્યાં સંદધાતિ -

અથો અભ્યેવ મૃશેત્ । દેવાન્દિવમગન્યજ્ઞસ્તતો મા દ્રવિણમષ્ટુ મનુષ્યાનન્તરિક્ષમગન્યજ્ઞસ્તતો મા દ્રવિણમષ્ટુપિતૄન્પૃથિવીમગન્યજ્ઞસ્તતો મા દ્રવિણમષ્ટુ યં કં ચ લોકમગન્યજ્ઞસ્તતો મે ભદ્રમભૂદિત્યેવૈતદાહ -

તદ્ધ સ્મૈતદારુણિરાહ । કિં સ યજેત યો યજ્ઞસ્ય વ્યૃદ્ધ્યા પાપીયાન્મન્યેત યજ્ઞસ્ય વા અહં વ્યૃદ્ધ્યા શ્રેયાન્ભવામીત્યેતદ્ધ સ્મ સ તદભ્યાહ યદેતા આશિષ ઉપગચ્છતિ -