શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 4.4.3

૪.૪.૩ હારિયોજનગ્રહઃ
પશવો વૈ દેવાનાં છન્દાંસિ । તદ્યથેદં પશવો યુક્તા મનુષ્યેભ્યો વહન્ત્યેવં છન્દાંસિ યુક્તાનિ દેવેભ્યો યજ્ઞં વહન્તિ તદ્યત્ર છન્દાંસિ દેવાન્ત્સમતર્પયન્નથ છન્દાંસિ દેવાઃસમતર્પયંસ્તદતસ્તત્પ્રાગભૂદ્યચ્છન્દાંસિ યુક્તાનિ દેવેભ્યો યજ્ઞમવાક્ષુર્યદેનાન્ત્સમતીતૃપન્

અથ હારિયોજનં ગૃહ્ણાતિ । છન્દાંસિ વૈ હારિયોજનશ્છન્દાંસ્યેવૈતત્સંતર્પયતિ તસ્માદ્ધારિયોજનં ગૃહ્ણાતિ

તં વા અતિરિક્તં ગૃહ્ણાતિ । યદા હિ શંયોરાહાથૈનં ગૃહ્ણાતીદં વૈ દેવા અથ છન્દાંસ્યતિરિક્તાન્યથ મનુષ્યા અથ પશવોઽતિરિક્તાસ્તસ્માદતિરિક્તં ગૃહ્ણાતિ

દ્રોણકલશે ગૃહ્ણાતિ । વૃત્રો વૈ સોમ આસીત્તં યત્ર દેવા અઘ્નંસ્તસ્ય મૂર્ધોદ્વવર્ત સ દ્રોણકલશોઽભવત્તસ્મિન્યાવાન્વા યાવાન્વા રસઃ સમસ્રવદતિરિક્તો વૈ સ આસીદતિરિક્ત એષ ગ્રહસ્તદતિરિક્ત એવૈતદતિરિક્તં દધાતિ તસ્માદ્દ્રોણકલશે ગૃહ્ણાતિ

તં વા અપુરોરુક્કં ગૃહ્ણાતિ । ચ્છન્દોભ્યો હ્યેનં ગૃહ્ણાતિ સ યદેવૈનં ચ્છન્દોભ્યો ગૃહ્ણાતિ તેનો હાસ્યૈષ પુરોરુઙ્માન્ભવતિ તસ્માદપુરોરુક્કં ગૃહ્ણાતિ

અથાતો ગૃહ્ણાત્યેવ । ઉપયામગૃહીતોઽસિ હરિરસિ હારિયોજનો હરિભ્યાં ત્વેત્યૃક્સામે વૈ હરી ઋકસામાભ્યાં હ્યેનં ગૃહ્ણાતિ

અથ ધાના આવપતિ । હર્યોર્ધાના સ્થ સહસોમા ઇન્દ્રાયેતિ તદ્યદેવાત્ર મિતં ચ ચ્છન્દોઽમિતં ચ તદેવૈતત્સર્વં ભક્ષયતિ

તસ્યોન્નેતાઽઽશ્રાવયતિ । અતિરિક્તો વા ઉન્નેતા ન હ્યેષોઽન્યસ્યાશ્રાવયત્યતિરિક્ત એષ ગ્રહસ્તદતિરિક્ત એવૈતદતિરિક્તં દધાતિ તસ્માદુન્નેતાઽઽશ્રાવયતિ

મૂર્ધન્નભિનિધાયાશ્રાવયતિ । મૂર્ધા હ્યસ્યૈષોઽથાહ ધાનાસોમેભ્યોઽનુબ્રૂહીત્યાશ્રાવ્યાહ ધાનાસોમાન્પ્રસ્થિતાન્પ્રેષ્યેતિ વષટ્કૃતે જુહોત્યનુવષટ્કૃતેઽથ ધાના વિલિપ્સન્તે ભક્ષાય

તદ્ધૈકે । હોત્રે દ્રોણકલશં પ્રતિપરાહરન્તિ વષટ્કર્તુર્ભક્ષ ઇતિ વદન્તસ્તદુ તથા ન કુર્યાદ્યથાચમસં વા અન્યે ભક્ષા અથૈષોઽતિરિક્તસ્તસ્માદેતસ્મિન્ત્સર્વેષામેવ ભક્ષસ્તસ્માદ્ધાના વિલિપ્સન્તે ભક્ષાય

તા ન દદ્ભિઃ ખાદેયુઃ । પશવો વા એતે નેત્પશૂન્પ્રમ્રદે કરવામહા ઇતિ પ્રાણૈરેવ ભક્ષયન્તિ યસ્તે અશ્વસનિર્ભક્ષો યો ગોસનિરિતિ પશવો હ્યેતે તસ્માદાહ યસ્તે અશ્વસનિર્ભક્ષો યો ગોસનિરિતિ તસ્ય ત ઇષ્ટયજુષ સ્તુતસ્તોમસ્યેતીષ્ટાનિ હિ યજૂંષિ ભવન્તિ સ્તુતા સ્તોમાઃ શસ્તોક્થસ્યેતિ શસ્તાનિ હ્યુક્થાનિ ભવન્ત્યુપહૂતસ્યોપહૂતો ભક્ષયામીત્યુપહૂતસ્ય હ્યેતદુપહૂતો ભક્ષયતિ

તા નાગ્નૌ પ્રકિરેયુઃ । નેદુચ્છિષ્ટમગ્નૌ જુહવામેત્યુત્તરવેદાવેવ નિવપન્તિ તથા ન બહિર્ધા યજ્ઞાદ્ભવન્તિ

અથ પૂર્ણપાત્રાન્ત્સમવમૃશન્તિ । યાનેકેઽપ્સુષોમા ઇત્યાચક્ષતે યથા વૈ યુક્તો વહેદેવમેતે ય આર્ત્વિજ્યં કુર્વન્ત્યુત વૈ યુક્તઃ ક્ષણુતે વા વિ વા લિશતે શાન્તિરાપો ભેષજં તદ્યદેવાત્ર ક્ષણ્વતે વા વિ વા લિશન્તે શાન્તિરાપસ્તદદ્ભિઃ શાન્ત્યા શમયન્તે તદદ્ભિઃ સંદધતે તસ્માત્પૂર્ણપાત્રાન્ત્સમવમૃશન્તિ

તે સમવમૃશન્તિ । સં વર્ચસા પયસા સ તનૂભિરગન્મહિ મનસા સં શિવેન ત્વષ્ટા સુદત્રો વિદધાતુ રાયોઽનુમાર્ષ્ટુ તન્વો યદ્વિલિષ્ટમિતિ યદ્વિવૃઢં તત્સંદધતે

અથ મુખાન્યુપસ્પૃશન્તે । દ્વયં તદ્યસ્માન્મુખાન્યુપસ્પૃશન્તેઽમૃતં વા આપોઽમૃતેનૈવૈતત્સંસ્પૃશન્ત એતદુ ચૈવૈતત્કર્માત્મન્કુર્વતે તસ્માન્મુખાન્યુપસ્પૃશન્તે