શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 4.2.2

૪.૨.૨ આગ્રયણગ્રહઃ
આત્મા હ વા અસ્યાગ્રયણઃ । સોઽસ્યૈષ સર્વમેવ સર્વં હ્યયમાત્મા તસ્માદનયા ગૃહ્ણાત્યસ્યૈ હિ સ્થાલી ભવતિ સ્થાલ્યા હ્યેનં ગૃહ્ણાતિ સર્વં વા ઇયં સર્વમેષ ગ્રહસ્તસ્માદનયા ગૃહ્ણાતિ -

પૂર્ણં ગૃહ્ણાતિ । સર્વં વૈ પૂર્ણં સર્વમેષ ગ્રહસ્તસ્માત્પૂર્ણં ગૃહ્ણાતિ -

વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યો ગૃહ્ણાતિ । સર્વં વૈ વિશ્વે દેવાઃ સર્વમેષ ગ્રહસ્તસ્માદ્વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યો ગૃહ્ણાતિ -

સર્વેષુ સવનેષુ ગૃહ્ણાતિ । સર્વં વૈ સવનાનિ સર્વમેષ ગ્રહસ્તસ્માત્સર્વેષુ સવનેષુ ગૃહ્ણાતિ -

સ યદિ રાજોપદસ્યેત્ । તમત એવ તન્વીરન્નતઃ પ્રભાવયેયુરાત્મા વા આગ્રયણ આત્મનો વા ઇમાનિ સર્વાણ્યઙ્ગાનિ પ્રભવન્ત્યેતસ્માદન્તતો હારિયોજનં ગ્રહં ગૃહ્ણાતિ તદાત્મન્યેવાસ્યાં પ્રતિષ્ઠાયામન્તતો યજ્ઞઃ પ્રતિતિષ્ઠતિ -

અથ યસ્માદાગ્રયણો નામ । યાં વા અમૂં ગ્રાવાણમાદદાનો વાચં યચ્છત્યત્ર વૈ સાગ્રેઽવદત્તદ્યત્સાત્રાગ્રેઽવદત્તસ્માદાગ્રયણો નામ -

રક્ષોભ્યો વૈ તાં ભીષા વાચમયચ્છન્ । ષડ્વા અતઃ પ્રાચો ગ્રહાન્ગૃહ્ણાત્યથૈષ સપ્તમઃ ષડ્વા ઋતવઃ સંવત્સરસ્ય સર્વં વૈ સંવત્સરઃ -

તાં દેવાઃ । સર્વસ્મિન્વિજિતેઽભયેઽનાષ્ટ્રેઽત્રાગ્રે વાચમવદંસ્તથો એવૈષ એતાં સર્વસ્મિન્વિજિતેઽભયેઽનાષ્ટ્રેઽત્રાગ્રે વાચં વદતિ -

અથાતો ગૃહ્ણાત્યેવ । યે દેવાસો દિવ્યેકાદશ સ્થ પૃથિવ્યામધ્યેકાદશ સ્થ અપ્સુક્ષિતો મહિનૈકાદશ સ્થ તે દેવાસો યજ્ઞમિમં જુષધ્વમુપયામગૃહીતોઽસ્યાગ્રયણોઽસિ સ્વાગ્રયણ ઇતિ વાચમેવૈતદયાતયામ્નીં કરોતિ તસ્માદનયા સમાનં સદ્વિપર્યાસં વદત્યજામિતાયૈ જામિ હ કુર્યાદ્યદાગ્રયણોઽસ્યાગ્રયણોઽસીતિ ગૃહ્ણીયાત્તસ્માદાહાગ્રયણોઽસિ સ્વાગ્રયણ ઇતિ -

પાહિ યજ્ઞં પાહિ યજ્ઞપતિમિતિ । વાચમેવૈતદુત્સૃષ્ટામાહ ગોપાય યજ્ઞમિતિ પાહિ યજ્ઞપતિમિતિ વાચમેવૈતદુત્સૃષ્ટામાહ ગોપાય યજમાનમિતિ યજમાનો હિ યજ્ઞપતિર્વિષ્ણુસ્ત્વામિન્દ્રિયેણ પાતુ વિષ્ણું ત્વં પાહીતિ વાચમેવૈતદુત્સૃષ્ટામાહ યજ્ઞો વૈ વિષ્ણુર્યજ્ઞસ્ત્વાં વીર્યેણ ગોપાયત્વિતિ વિષ્ણું ત્વં પાહીતિ વાચમેવૈતદુત્સૃષ્ટામાહ યજ્ઞં ત્વં ગોપાયેત્યભિ સવનાનિ પાહીતિ તદેતં ગ્રહમાહ સર્વાણિ હ્યેષ સવનાનિ પ્રતિ -

અથ દશાપવિત્રમુપગૃહ્ય હિઙ્કરોતિ । સા હૈષા વાગનુદ્યમાના તતામ તસ્યાં દેવા વાચિ તાન્તાયાં હિઙ્કારેણૈવ પ્રાણમદધુઃ પ્રાણો વૈ હિઙ્કારઃ પ્રાણો હિ વૈ હિઙ્કારસ્તસ્માદપિગૃહ્ય નાસિકે ન હિઙ્કર્તું શક્નોતિ સૈતેન પ્રાણેન સમજિહીત યદા વૈ તાન્તઃ પ્રાણં લભતેઽથ સ સંજિહીતે તથો એવૈષ એતદ્વાચિ તાન્તાયાં હિઙ્કારેણૈવ પ્રાણં દધાતિ સૈતેન પ્રાણેન સંજિહીતે ત્રિષ્કૃત્વો હિઙ્કરોતિ ત્રિવૃદ્ધિ યજ્ઞઃ -

અથાહ સોમઃ પવત ઇતિ । સ યામેવામૂં ભીષાઽસુરરક્ષસેભ્યો ન નિરબ્રુવંસ્તામેવૈતત્સર્વસ્મિન્વિજિતેઽભયેઽનાષ્ટ્રેઽત્ર નિરાહ તામાવિષ્કરોતિ તસ્માદાહ સોમઃ પવત ઇતિ -

અસ્મૈ બ્રહ્મણેઽસ્મૈ ક્ષત્રાયેતિ । તદ્બ્રહ્મણે ચ ક્ષત્રાય ચાહાસ્મૈ સુન્વતે યજમાનાય પવત ઇતિ તદ્યજમાનાયાહ -

તદાહુઃ । એતાવદેવોક્ત્વા સાદયેદેતાવદ્વા ઇદં સર્વં યાવદ્બ્રહ્મ ક્ષત્રં વિડિન્દ્રાગ્ની વા ઇદં સર્વં તસ્માદેતાવદેવોક્ત્વા સાદયેદિતિ -

તદુ બ્રૂયાદેવ ભૂયઃ । ઇષ ઊર્જે પવત ઇતિ વૃષ્ટ્યૈ તદાહ યદાહેષ ઇત્યૂર્જ ઇતિ યો વૃષ્ટાદૂર્ગ્રસો જાયતે તસ્મૈ તદાહાદ્ભ્ય ઓષધીભ્યઃ પવત ઇતિ તદદ્ભ્યશ્ચૌષધીભ્યશ્ચાહ દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં પવત ઇતિ તદાભ્યાં દ્યાવાપૃથિવીભ્યામાહ યયોરિદં સર્વમધિ સુભૂતાય પવત ઇતિ સાધવે પવત ઇત્યેવૈતદાહ -

તદુ હૈક આહુઃ । બ્રહ્મવર્ચસાય પવત ઇતિ તદુ તથા ન બ્રૂયાદ્યદ્વા આહાસ્મૈ બ્રહ્મણ ઇતિ તદેવ બ્રહ્મવર્ચસાયાહ વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્ય એષ તે યોનિર્વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્ય ઇતિ સાદયતિ વિશ્વેભ્યો હ્યેનં દેવેભ્યો ગૃહ્ણાતિ તં વૈ મધ્યે સાદયત્યાત્મા હ્યસ્યૈષ મધ્ય ઇવ હ્યયમાત્મા દક્ષિણોક્થ્યસ્થાલી ભવત્યુત્તરાદિત્યસ્થાલી -