શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 3.9.2

.
૩.૯.૨ વસતીવરીગ્રહણમ્
યત્ર વૈ યજ્ઞસ્ય શિરોઽચ્છિદ્યત । તસ્ય રસો દ્રુત્વાપઃ પ્રવિવેષ તેનૈવૈતદ્રસેનાપઃ સ્યન્દન્તે તમેવૈતદ્રસં સ્યન્દમાનં મન્યન્તે -

સ યદ્વસતીવરીરચ્છૈતિ । તમેવૈતદ્રસમાહૃત્ય યજ્ઞે દધાતિ રસવન્તં યજ્ઞં કરોતિ તસ્માદ્વસતીવરીરચ્છૈતિ -

તા વૈ સર્વેષુ સવનેષુ વિભજતિ । સર્વેષ્વેવૈતત્સવનેષુ રસં દધાતિ સર્વાણિ સવનાનિ રસવન્તિ કરોતિ તસ્માત્સર્વેષુ વિભજતિ -

તા વૈ સ્યન્દમાનાનાં ગૃહ્ણીયાત્ । ઐદ્ધિ સ યજ્ઞસ્ય રસસ્તસ્માત્સ્યન્દમાનાનાં ગૃહ્ણીયાત્ -

ગોપીથાય વા એતા ગૃહ્યન્તે । સર્વં વા ઇદમન્યદિલયતિ યદિદં કિં ચાપિ યોઽયમ્પવતેઽથૈતા એવ નેલયન્તિ તસ્માત્સ્યન્દમાનાનાં ગૃહ્ણીયાત્ -

દિવા ગૃહ્ણીયાત્ । પશ્યન્યજ્ઞસ્ય રસં ગૃહ્ણાનીતિ તસ્માદ્દિવા ગૃહ્ણીયાદેતસ્મૈ વૈ ગૃહ્ણાતિ ય એષ તપતિ વિશ્વેભ્યો હ્યેના દેવેભ્યો ગૃહ્ણાતિ રશ્મયો હ્યસ્ય વિશ્વેદેવાસ્તસ્માદ્દિવા ગૃહ્ણીયાદ્દિવેવ વા એષ તસ્માદ્વેવ દિવા ગૃહ્ણીયાત્ -

એતદ્ધ વૈ વિશ્વે દેવાઃ । યજમાનસ્ય ગૃહાનાગચ્છન્તિ સ યઃ પુરાદિત્યસ્યાસ્તમયાદ્વસતીવરીર્ગૃહ્ણાતિ યથા શ્રેયસ્યાગમિષ્યત્યાવસથેનોપકૢપ્તેનોપાસીતૈવં તત્ત એતદ્ધવિઃ પ્રવિશન્તિ તઽએતાસુ વસતીવરીષૂપવસન્તિ સ ઉપવસથઃ -

સ યસ્યાગૃહીતા અભ્યસ્તમિયાત્ । તત્ર પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ક્રિયતે યદિ પુરેજાનઃ સ્યાન્નિનાહ્યાદ્ગૃહ્ણીયાદ્દિવા હિ તસ્ય તાઃ પુરા ગૃહીતા ભવન્તિ યદ્યુ અનીજાનઃ સ્યાદ્ય એનમીજાન ઉપાવસિતો વા પર્યવસિતો વા સ્યાત્તસ્ય નિનાહ્યાદ્ગૃહ્ણીયાદ્દિવા હિ તસ્ય તાઃ પુરા ગૃહીતા ભવન્તિ -

યદ્યુ એતદુભયં ન વિન્દેત્ । ઉલ્કુષીમેવાદાયોપપરેયાત્તામુપર્યુપરિ ધારયન્ગૃહ્ણીયાદ્ધિરણ્યં વોપર્યુપરિ ધારયન્ગૃહ્ણીયાત્તદેતસ્ય રૂપં ક્રિયતે ય એષ તપતિ -

અથાતો ગૃહ્ણાત્યેવ । હવિષ્મતીરિમા આપ ઇતિ યજ્ઞસ્ય હ્યાસુ રસઃ પ્રાવિશત્તસ્માદાહ હવિષ્મતીરિમા આપ ઇતિ હવિષ્માનાવિવાસતીતિ હવિષ્માન્હ્યેના યજમાન આવિવાસતિ તસ્માદાહ હવિષ્માનાવિવાસતીતિ -

હવિષ્માન્દેવો અધ્વર ઇતિ । અધ્વરો વૈ યજ્ઞસ્તદ્યસ્મૈ યજ્ઞાય ગૃહ્ણાતિ તં હવિષ્મન્તં કરોતિ તસ્માદાહ હવિષ્માન્દેવો અધ્વર ઇતિ -

હવિષ્માનસ્તુ સૂર્ય ઇતિ । એતસ્મૈ વૈ ગૃહ્ણાતિ ય એષ તપતિ વિશ્વેભ્યો હ્યેના દેવેભ્યો ગૃહ્ણાતિ રશ્મયો હ્યસ્ય વિશ્વે દેવાસ્તસ્માદાહ હવિષ્માનસ્તુ સૂર્ય ઇતિ -

તા આહૃત્ય જઘનેન ગાર્હપત્યં સાદયતિ । અગ્નેર્વોઽપન્નગૃહસ્ય સદસિ સાદયામીત્યગ્નેર્વોઽનાર્તગૃહસ્ય સદસિ સાદયામીત્યેવૈતદાહાથ યદાગ્નીષોમીયઃ પશુઃ સંતિષ્ઠતેઽથ પરિહરતિ વ્યુત્ક્રામતેત્યાહાગ્રેણ હવિર્ધાને યજમાન આસ્તે તા આદત્તે -

સ દક્ષિણેન નિષ્ક્રામતિ । તા દક્ષિણાયાં શ્રોણૌ સાદયતીન્દ્રાગ્ન્યોર્ભાગધેયી સ્થેતિ વિશ્વેભ્યો હ્યેના દેવેભ્યો ગૃહ્ણાતીન્દ્રાગ્ની હિ વિશ્વે દેવાસ્તાઃ પુનરાહૃત્યાગ્રેણ પત્નીં સાદયતિ સ જઘનેન પત્નીં પર્યેત્ય તા આદત્તે -

સ ઉત્તરેણ નિષ્ક્રામતિ । તા ઉત્તરાયાં શ્રોણૌ સાદયતિ મિત્રાવરુણયોર્ભાગધેયી સ્થેતિ નૈવં સાદયેદતિરિક્તમેતન્નૈવં સમ્પત્સમ્પદ્યત ઇન્દ્રાગ્ન્યોર્ભાગધેયી સ્થેત્યેવ બ્રૂયાત્તદેવાનતિરિક્તં તથા સમ્પત્સમ્પદ્યતે -

ગુપ્ત્યૈ વા એતાઃ પરિહ્રિયન્તે । અગ્નિઃ પુરસ્તાદથૈતાઃ સમન્તં પલ્યઙ્ગ્યન્તે નાષ્ટ્રા રક્ષાંસ્યપઘ્નત્યસ્તા આગ્નીધ્રે સાદયતિ વિશ્વેષાં દેવાનાં ભાગધેયી સ્થેતિ તદાસુ વિશ્વાન્દેવાન્ત્સંવેશયત્યેતે વૈ વસતાં વરં તસ્માદ્વસતીવર્યો નામ વસતાં હ વૈ વરં ભવતિ ય એવમેતદ્વેદ -

તાનિ વા એતાનિ સપ્ત યજૂંષિ ભવન્તિ । ચતુર્ભિર્ગૃહ્ણાત્યેકેન જઘનેન ગાર્હપત્યં સાદયત્યેકેન પરિહરત્યેકેનાગ્નીધ્રે તાનિ સપ્ત યત્ર વૈ વાચઃ પ્રજાતાનિ છન્દાંસિ સપ્તપદા વૈ તેષાં પરાર્ધ્યા શક્વર્યેતામભિસમ્પદં તસ્માત્સપ્ત યજૂંષિ ભવન્તિ -