શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 3.3

પ્રથમં બ્રાહ્મણમ્
૧ -સોમક્રયણ્યનુગમાદ્યુપસદન્તપ્રયોગનિરૂપણં તત્ર સમન્ત્રં સોમક્રયણ્યા ગોરનુક્રમણ- વિધાનં, યજ્રમાનર્ત્વિજાં સપ્તમે પદે પર્યુપવે- શનકથનં, હોમાય હિરણ્યનિધાનસ્ય પ્રશંસા, હોમસાધનાજ્યસ્ય પ્રશંસા, પદે સમંત્રકં હોમવિધાનં, સાર્થવાદં સમંત્રકં પદે પરિલેખનવિધાનં, પ્રશંસાસહિતં સપ્રયોજનં પરિલિખિતપ્રદેશેઽપાંનિનયનવિધાનમ્, અધ્વર્ય્વર્પિતસ્ય પદપાંસો સમંત્રકં પ્રતિગ્રહવિધાનં, અધ્વર્યોરાત્મોપસ્પર્શનકથનં- નેષ્ટ્રકર્તૃકપત્નીવાચનવિધાનં, સંખ્યાપનમંત્રપઠનં, સોમક્રયણ્યા ગોર્લક્ષણાભિધાનમ્, તત્ર વિનિયોગસહકૃતં મુખ્યકલ્પાનુકલ્પવર્ણનં સાર્થવાદં સોમક્રયણ્યા ગર્ભાત્પ્રાગવસ્થા- વત્ત્વાઙ્ગવૈકલ્યરાહિત્યયોઃ કથનં ચેત્યાદિ
દ્વિતીયં બ્રાહ્મણમ્
૨ -અધ્વર્યોઃ પાત્રે પાંસુપ્રક્ષેપાનન્તરં સાર્થવાદં હસ્તપ્રક્ષાલનકથનં, સાર્થવાદમધ્વર્યોઃ સ્વાનામિકાયાં હિરણ્યબન્ધનવિધાનં, સોમાર્થમધ્વર્યોઃ સોમોપહનન-સોમપર્યાણહન-ઉષ્ણીષાણામાહરણસમ્પ્રૈષકથનં તત્રોષ્ણીષસ્થાને વિકલ્પકથનં, ઉપરવપ્રદેશે સોમરાજસ્ય વિવેચનવિધાનં, ક્રયદેશમા- યત્સુ ઋત્વિગ્યજમાનેષુ અધ્વર્યુકર્તૃકં યજ. માનવાચનવિધાનં, ક્રીયમાણસ્ય સોમસ્ય પ્રશંસા, વિવેચિતસ્ય સોમસ્યાભિમર્શન- વિધાનં, વિવેચને પક્ષાન્તરમુપન્યસ્ય તન્નિરાકરણમ્ આસ્તૃતે વાસસિ સમંત્રં સોમસ્યોન્માનવિધાનં તત્ર વિધીયમાનો- ન્માનમંત્રસ્ય દેવતાદ્વારા પ્રશંસનં મન્ત્ર- ગતચ્છન્દઃપ્રશંસનં ચઽ, દશકૃત્વ ઉન્માને એક એવ મન્ત્ર ઇતિ પ્રદર્શનમ્, અંગુલીનાં ક્રમાદુત્સર્ગે સંયોજને ચ કૃતેઽર્થસિદ્ધસ્ય સમઞ્ચનપ્રસારણભાવગતમાનસ્ય બહુધા પ્રશંસનં, માનગતસંખ્યાયાઃ પ્રશંસનં, સાર્થવાદં સમંત્રમુષ્ણીષેણ ગ્રન્થિં કુર્યા- દિતિવિધાનં, ગ્રંથિમધ્યે સમંત્રકં સુષિરકરણવિધાનં, સોમપણનોપક્રમશ્ચેત્યાદિ
તૃતીયં બ્રાહ્મણમ્ (સોમક્રયણમ્)
૩ સપ્રકારં સોમક્રયાર્થં વ્યવહારવિધાનં, તત્પ્રસઙ્ગેન સોમવિક્રેતૃપ્રયુક્તસોમમહત્ત્વાપેક્ષયાઽધ્વર્યોઃ સમેક્રયસાધનભૂતાયા ગોરધિકમહત્ત્વવર્ણનં તત્ર વ્યવહારપૂર્વકક્રય્યસ્ય કલાશફાદિરૂપપઞ્ચવરપણનસ્ય ચ પ્રશંસનં, એકહાયન્યા ગવા સહ દેયેષુ હિરણ્યાદિદશદ્રવ્યેષુ મધ્યહિરણ્યદાનાવસરેઽધ્વર્યુકર્તૃકં યજમાનવાચનવિધાનં, સમંત્રકં સોમવિક્રયિણો- હિરણ્યેનાભિપ્રકમ્પનવિધાનં તન્મંત્રાભિપ્રાયકથનં ચ, ક્રયાય દત્તાં પ્રત્યઙ્ગમુખીમજામાલભ્યાધ્વર્યોર્યજમાનવાચનવિધાનં વાચનમંત્રવ્યાખ્યાનં ચ, ક્રમાદ્વામદક્ષિણબાહ્વોરજાપ્રદાને સોમાદાને ચ વિનિયોગપ્રદર્શનં, સાર્થવાદં સવ્યાખ્યાનં સોમસ્યાદાને નિધાને ચ મંત્રવિધાનં, સાર્થવાદં સમંત્રં સોમક્રયણાનામનુદેશનં, દીક્ષાકાલે ધૃતસ્ય શિરઃ પ્રાવરણસ્યાપવારણવિધાનમ્, અઘ્વર્યુકર્તૃકં ગૃહીતસોમસ્ય યજમાનસ્ય વાચનવિધાનં, રાજાન (સોમ )માદાય સમંત્રમુત્થાનશકટારોહણયોર્વિધાનં તત્રારોહણમંત્રસ્યાખ્યાયિકયા પ્રશંસનં ચ, ઉદકુમ્ભસમીપે ક્રયસ્ય તત્સાધનભૂતસ્ય દશસંખ્યાવિશિષ્ટસ્ય દ્રવ્યજાતસ્ય પ્રશંસનં ચેત્યાદિ
ચતુર્થં બ્રાહ્મણમ્ (સોમાનયનમ્)
૪ સોમાનયનં તત્ર શકટમધ્યે સોમનિધાનાર્થં કૃષ્ણાજિનસ્તરણવિધાનં, સોમ- સ્યાસાદનકથનં, અધ્વર્યુકર્તૃકં સોમાલમ્ભનપૂર્વકં યજમાનવાચનવિધાનં, વાચનમંત્રસ્ય ચતુર્ધા વિભાગેન વ્યાખ્યાનં, સાર્થવાદં સમંત્રં સોમપર્યાણહનેન વાસસા પર્યાહનનવિધાનં, કૃષ્ણાજિનસ્ય દ્વિત્વપક્ષ એકત્વપક્ષે ચ મંત્રમંત્રાર્થવાદસહિતઃ પ્રતિનાહવિધિઃ, પ્રૌગાદુન્નતયોઃ ફલકયોરન્તરા સ્થિતસુ બ્રહ્મણ્યકર્તૃકં સાર્થવાદં સાભિપ્રાયં પલાશ- શાખયાઽનુત્પ્રાજનવિધાનં, મંત્રતદ્વ્યાખ્યાનસહિતમુસ્રયોજનવિધાનમ્, અનુડુહોર્વર્ણ- વિશેષસ્ય કથનમ્, ઐચ્છિકવિકલ્પાશ્રયેણ સોમાય ક્રીતાય સોમાય પર્યુહ્યમાણાય વાનુવાચનવિધાનમ્, અધ્વર્યુકર્તૃકં યજમાનવાચનવિધાનં તન્મંત્રવ્યાખ્યાનં ચ, સાર્થવાદં સપ્રકારકં સુબ્રહ્મણ્યાહ્વાનવિધાનં, સાર્થવાદં સપ્રકારકં શાલાં પૂર્વેણ પ્રતિપ્રસ્થાતુરગ્નીષોમીયં પશુમાદાય પ્રત્યુપસ્થાનવિધાનમ, અગ્નીષોમીયિપશોર્દ્વૈરૂપ્યે કારણનિદેશપૂર્વકં પ્રતિનિધિદ્વયસ્ય નિર્દેશનં, અજે આગતે સતિ તમાલભ્ય વાચનં વિધાનં, તન્મંત્રાર્થવિવરણં ચ, અધ્વર્યોઃ શકટારોહણવિમુઞ્ચનપૂર્વકં સમંત્રં શકટસ્યોત્તંભનેનોપસ્તમ્ભનવિધાનં, શમ્યયોઃ મંત્રતદ્વ્યાખ્યાનયુતમુદ્ધરણવિધાનમ્, અધ્વર્યુમુખાનાં તદ્વર્ગ્યાણાં ચતુર્ણામૃત્વિજાં સાર્થવાદં રાજાસન્દ્યા આદાનવિધાનં રાજાસન્દ્યા ઔદુમ્બરીત્વં વિધિપૂર્વકં પ્રશંસ્ય પ્રમાણકથનં સમંત્રકં તદભિમર્શન- વિધાનં ચ, યજમાનપઞ્ચમાનાં પ્રાગુક્તચતુર્ણામૃત્વિજાં શાલાપ્રપાદનં તદવસરે ચાધ્વર્યુકર્તૃકં યજમાનવાચનવિધાનં, વાચન મંત્રસ્યાર્થવિવરણં તાત્પર્યનિરૂપણં ચ, ઉદ પાત્રનિનયનં કર્તવ્યમિતિ કસ્યચિત્પક્ષં પ્રતિપાદ્ય તન્નિરાકરણં ચેત્યાદિ.