શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 3.1

જ્યોતિષ્ટોમયાગાધિકારઃ
બ્રાહ્મણમ્ ૧ અગ્નિષ્ટોમે દેવયજનમ્
૧ આદૌ શાલાનિર્માણપ્રભૃતિ-દીક્ષાહુતિપર્યન્તાગ્નિષ્ટોમેતિકર્તવ્યતાવિધાનં તત્ર પૂર્વં શાલાનિર્માણાર્થં દેવયજનપરિગ્રહઃ, તત્રાપિ સમત્વોદક્પૂર્વપ્રવરણત્વાદિધર્મવિશેષાનુકથનં, દેવયજનપ્રાગ્દેશે પરિમિતપ્રદેશાધિક્યસ્ય નિષેધઃ, ઋષીણામાખ્યાનમુખેન દેવયજનસ્ય પ્રાચીનવંશત્વાનુગતં પક્ષાન્તરવિધાનં, પ્રસંગાદ્દીક્ષિતસ્ય શયનવિષયકનિયમવિધાનં, વૃષ્ટ્યાદિપરિહારાય સર્વતઃ પરિશ્રયણવિધાનં, તત્ર- અત્રૈવર્ણિકાનાં શૂદ્રાદીનામભિપ્રાપ્તેર્નિષેધઃ, દીક્ષિતસ્ય સર્વૈઃ સહ વાગ્વ્યવહારસ્ય નિષેધઃ, સમંત્રકશાલાપ્રવેશકથનં તન્મંત્રવ્યાખ્યાનં ચેતિ.
બ્રાહ્મણમ્ ૨ દીક્ષાસંસ્કારાઃ
૨ દીક્ષાસંસ્કારાઃ-તત્ર પૂર્વમપ્સુદીક્ષા તસ્યાં ચ દીક્ષાકાલવિધાનં, દીક્ષિતસ્યાશનવિષયે સર્વાન્નાભ્યનુજ્ઞાનં, શાલોત્તરતઃ ક્ષૌરાર્થં પરિશ્રયણવિધાનં, સર્વાઙ્ગવપનપક્ષસ્ય નિરા- કરણં, સક્રમં સપ્રકારકં સમંત્રકં વપનવિધાનં, વપનનિમિત્તકાશુદ્ધિં પરિહર્તું સપ્રકારકં સ્નાનવિધાનં, સાર્થવાદં પ્રાસઙ્ગિકપુરુષાર્થનિયમ- સહિતં સમંત્રકમહતવાસઃપરિધાન-
વિધાનં, ક્ષૌરાનંતરં સ્નાતસ્ય ભૃતવાસસો દીક્ષિતસ્ય શાલાપ્રવેશવિધાનમ્, અત્રાપ્યવસરે સોપપત્તિકમશનવિષયકનિયમાનુકથનં ચેતિ.
બ્રાહ્મણમ્ ૩ અપઃપ્રણયનમ્, આગ્નાવૈષ્ણવીષ્ટિ ઇત્યાદિ
૩ અપઃપ્રણયનં કૃત્વા દીક્ષાઙ્ગભૂતાયા આગ્નાવૈષ્ણવેષ્ટેઃ પ્રયોગવિધાનં, તત્ર ચ સ્વસમૃદ્ધિફલકામસ્યાદિત્યચરોર્વૈકલ્પિકં વિધાનં, તત્પ્રસઙ્ગેન માર્તણ્ડસ્યોત્પત્તિઃ, સામિધેનીનાં સાપ્ત- દશ્યં-પ્રયાજાનાં પઞ્ચસંખ્યાકત્વમ્-અનુયાજાનાં ત્રિત્વં-પત્નીસંયાજા- નામસ્તિત્વં - સમિષ્ટયજુષોઽભાવશ્ચેત્યાદિપ્રયોગગતવિશેષકથનં, તતો- દીક્ષિતસ્ય સાર્થવાદં સોપક્રમોપસંહારં સ્વધર્મકં નવનીતાભ્યઙ્ગવિધાનં, પૌર્વાપર્યક્રમસહિતં સસાધનં સાર્થવાદં સમન્ત્રકં ત્રૈકકુદેનાક્ષ્ણોરઞ્જનવિધાનં, સમન્ત્રકં દીક્ષિતસ્ય દર્ભૈઃ પાવનવિધાનં, તન્મન્ત્રવ્યાખ્યાનં ચ, આશીરાશંસનં, સપ્રકારકં હસ્તદ્વયેઽપ્યઙ્ગુલીનાં ન્યઞ્ચનં તત્સાધનમંત્રવ્યાખ્યાનં ચ, દીક્ષાહુત્યર્થં શાલાપ્રવેશનવિધાનં ચેત્યાદિ.
બ્રાહ્મણમ્ ૪ ઔદ્ગ્રભણહોમઃ।દીક્ષાહુતિઃ
૪ એવં દીક્ષાસંસ્કારકરણાનન્તરમૌદ્ગ્રભણસંજ્ઞકાનાં પઞ્ચાનાં દીક્ષાહુતીનાં વિધાનમ્,એતાસામુદ્ગ્રહણસાધનતાયા વિભાગપૂર્વકં પ્રશંસનં, પુરાતનવૃત્તાન્તપ્રદર્શનમુખેનૈતેષાં સ્વર્ગોદ્ગ્રહણસાધનતયા ઉપપાદનં, તદ્ગતપઞ્ચસંખ્યાયાઃ પ્રશંસનં, હોમમંત્રવ્યાખ્યાનં તત્ર તૃતીયમંત્રસ્ય જપ્યતાવિધાનં ચ, હોમે તૃતીયમંત્રસ્ય વ્યાખ્યાનમ્, ઉક્તમંત્રત્રયેઽગ્નેઃ પ્રસઙ્ગપ્રદર્શનં, તત્ર પ્રસિદ્ધદેવતાનામભાવં દર્શયિત્વા દેવતાસિદ્ધિપ્રતિપાદનં, ચતુર્થ્યા આહુતેઃ સમંત્રં વિધાનં તન્મંત્રવ્યાખ્યાન ચ, ઉક્તાહુતિચતુષ્ટયસ્યાજ્યસ્થાલ્યાઃ સ્રુવેણ હોમવિધાનં, પઞ્ચમ્યા આહુતેર્ધ્રૌવાજ્યેન સ્રુચા હોમવિધાનં, તસ્ય મન્ત્રં વિધાય પ્રશંસનમ્, એવં પઞ્ચાહુતિપક્ષમુક્ત્વા પઞ્ચમીમેવૈકાં જુહુયાદિતિ કસ્યચિત્પક્ષકથનં, અક્ષરસંખ્યાદ્વારા તન્મંત્રપ્રશંસનં વેતિ. ઇત્યપ્સુદીક્ષા