શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 2.6.3

૨.૬.૩ શુનાસીરીયપર્વ
અક્ષય્યં હ વૈ સુકૃતં ચાતુર્માસ્યયાજિનો ભવતિ । સંવત્સરં હિ જયતિ તેનાસ્યાક્ષય્યં ભવતિ તં વૈ ત્રેધા વિભજ્ય યજતિ ત્રેધા વિભજ્ય પ્રજયતિ સર્વં વૈ સંવત્સરઃ સર્વં વા અક્ષય્યમેતેનો હાસ્યાક્ષય્યં સુકૃતમ્ભવત્યૃતુરુ હૈવૈતદ્ભૂત્વા દેવાનપ્યેત્યક્ષય્યમુ વૈ દેવાનામેતેનો હૈવાસ્યાક્ષય્યં સુકૃતં ભવત્યેતન્નુ તદ્યસ્માચ્ચાતુર્માસ્યૈર્યજતે -

અથ યસ્માચ્છુનાસીર્યેણ યજેત । યા વૈ દેવાનાં શ્રીરાસીત્સાકમેધૈરીજાનાનાં વિજિગ્યાનાનાં તચ્છુનમથ યઃ સંવત્સરસ્ય પ્રજિતસ્ય રસ આસીત્તત્સીરં સા યા ચૈવ દેવાનાં શ્રીરાસીત્સાકમેધૈરીજાનાનાં વિજિગ્યાનાનાં ય ઉ ચ સંવત્સરસ્ય પ્રજિતસ્ય રસ આસીત્તમેવૈતદુભયં પરિગૃહ્યાત્મન્ કુરુતે તસ્માચ્છુનાસીર્યેણ યજતે -

તસ્યાવૃત્ । નોપકિરન્ત્યુત્તરવેદિં ન ગૃહ્ણન્તિ પૃષદાજ્યં ન મન્થન્ત્યગ્નિં પઞ્ચ પ્રયાજા ભવન્તિ ત્રયોઽનુયાજા એકં સમિષ્ટયજુઃ -

અથૈતાન્યેવ પઞ્ચ હવીંષિ ભવન્તિ । એતૈર્વૈ હવિર્ભિઃ પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજતૈતૈરુભયતો વરુણપાશાત્પ્રજાઃ પ્રામુઞ્ચદેતૈર્વૈ દેવા વૃત્રમઘ્નન્નેતૈર્વેવ વ્યજયન્ત યેયમેષાં વિજિતિસ્તાં તથો એવૈષ એતૈર્યા ચૈવ દેવાનાં શ્રીરાસીત્સાકમેધૈરીજાનાનાં વિજિગ્યાનાનાં ય ઉ ચ સંવત્સરસ્ય પ્રજિતસ્ય રસ આસીત્તમેવૈતદુભયં પરિગૃહ્યાત્મન્ કુરુતે તસ્માદ્વા એતાનિ પઞ્ચ હવીંષિ ભવન્તિ -

અથ શુનાસીર્યો દ્વાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ । સ બન્ધુઃ શુનાસીર્યસ્ય યમ્પૂર્વમવોચામ -

અથ વાયવ્યં પયો ભવતિ । પયો હ વૈ પ્રજા જાતા અભિસંજાનતે વિજિગ્યાનં મા પ્રજાઃ શ્રિયૈ યશસેઽન્નાદ્યાયાભિસંજાનાન્તા ઇતિ તસ્માત્પયો ભવતિ -

તદ્યદ્વાયવ્યં ભવતિ । અયં વૈ વાયુર્યોઽયં પવત એષ વા ઇદં સર્વમ્પ્રપ્યાયયતિ યદિદં કિં ચ વર્ષતિ વૃષ્ટાદોષધયો જાયન્ત ઓષધીર્જગ્ધ્વાપઃ પીત્વા તત એતદદ્ભ્યોઽધિ પયઃ સમ્ભવત્યેષ હિ વા એતજ્જનયતિ તસ્માદ્વાયવ્યમ્ભવતિ -

અથ સૌર્ય એકકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ એષ વૈ સૂર્યો ય એષ તપત્યેષ વા ઇદં સર્વમભિગોપાયતિ સાધુના ત્વદસાધુના ત્વદેષ ઇદં સર્વં વિદધાતિ સાધૌ ત્વદસાધૌ ત્વદેષ મા વિજિગ્યાનં પ્રીતઃ સાધુના ત્વદભિગોપાયત્સાધૌ ત્વદ્વિદધદિતિ તસ્માત્સૌર્ય એકકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ -

તસ્યાશ્વઃ શ્વેતો દક્ષિણા । તદેતસ્ય રૂપં ક્રિયતે ય એષ તપતિ યદ્યશ્વં શ્વેતં ન વિન્દેદપિ ગૌરેવ શ્વેતઃ સ્યાત્તદેતસ્ય રૂપં ક્રિયતે ય એષ તપતિ -

સ યત્રૈવ સાકમેધૈર્યજતે । તચ્છુનાસીર્યેણ યજેત યદ્વૈ ત્રિઃ સંવત્સરસ્ય યજતે તેનૈવ સંવત્સરમાપ્નોતિ તસ્માદ્યદૈવ કદા ચૈતેન યજેત -

તદ્ધૈકે । રાત્રીરાપિપયિષન્તિ સ યદિ રાત્રીરાપિપયિષેદ્યદદઃ પુરસ્તાત્ફાલ્ગુન્યૈ પૌર્ણમાસ્યા ઉદ્દૃષ્ટં તચ્છુનાસીર્યેણ યજેત -

અથ દીક્ષેત તં નાનીજાનં પુનઃ ફાલ્ગુની પૌર્ણમાસ્યભિપર્યેયાત્પુનઃ પ્રયાગરૂપ ઇવ હ સ યદેનમનીજાનં પુનઃ ફાલ્ગુની પૌર્ણમાસ્યભિપર્યેયાત્તસ્માદેનં નાનીજાનં પુનઃ ફાલ્ગુની
પૌર્ણમાસ્યભિપર્યેયાદિતિ નૂત્સૃજમાનસ્ય -

અથ પુનઃ પ્રયુઞ્જાનસ્ય । પૂર્વેદ્યુઃ ફાલ્ગુન્યૈ પૌર્ણમાસ્યૈ શુનાસીર્યેણ યજેતાથ પ્રાતર્વૈશ્વદેવેનાથ પૌર્ણમાસેનૈતદુ પુનઃ પ્રયુઞ્જાનસ્ય -

અથાતઃ । પરિવર્તનસ્યૈવ સર્વતોમુખો વા અસાવાદિત્ય એષ વા ઇદં સર્વં નિર્ધયતિ યદિદં કિં ચ શુષ્યતિ તેનૈષ સર્વતોમુખસ્તેનાન્નાદઃ -

સર્વતોમુખોઽયમગ્નિઃ । યતો હ્યેવ કુતશ્ચાગ્નાવભ્યાદધતિ તત એવ પ્રદહતિ તેનૈષ સર્વતોમુખસ્તેનાન્નાદઃ -

અથાયમન્યતોમુખઃ પુરુષઃ । સ એતત્સર્વતોમુખો ભવતિ યત્પરિવર્તયતે સ એવમેવાન્નાદો ભવતિ યથૈતાવેતદ્ય એવં વિદ્વાન્પરિવર્તયતે તસ્માદ્વૈ પરિવર્તયેત -

તદુ હોવાચાસુરિઃ । કિં નુ તત્ર મુખસ્ય યદપિ સર્વાણ્યેવ લોમાનિ વપેત યદ્વૈ ત્રિઃ સંવત્સરસ્ય યજતે તેનૈવ સર્વતોમુખસ્તેનાન્નાદસ્તસ્માન્નાદ્રિયેત પરિવર્તયિતુમિતિ -