શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 2.4.1

૨.૪.૧.
અથ હુતેઽગ્નિહોત્ર ઉપતિષ્ઠતે । ભૂર્ભુવઃ સ્વરિતિ તત્સત્યેનૈવૈતદ્વાચં સમર્ધયતિ યદાહ ભૂર્ભુવઃ સ્વરિતિ તયા સમૃદ્ધયાશિષમાશાસ્તે સુપ્રજાઃ પ્રજાભિઃ સ્યામ ઇતિ। તત્પ્રજામાશાસ્તે। સુવીરો વીરૈઃ ઇતિ। તદ્વીરાનાશાસ્તે। સુપોષઃ પોષૈરિતિ તત્પુષ્ટિમાશાસ્તે -

યદ્વા અદો દીર્ઘમગ્ન્યુપસ્થાનમ્ । આશીરેવ સાશીરિયં તદેતાવતૈવૈતત્સર્વમાપ્નોતિ તસ્માદેતેનૈવોપતિષ્ઠેતૈતેન ન્વેવ વયમુપચરામ ઇતિ હ સ્માહાસુરિઃ -

અથ પ્રવત્સ્યન્ । ગાર્હપત્યમેવાગ્ર ઉપતિષ્ઠતેઽથાહવનીયં -

સ ગાર્હપત્યમુપતિષ્ઠતે । નર્ય પ્રજાં મે પાહીતિ પ્રજાયા હૈષ ઈષ્ટે તત્પ્રજામેવાસ્મા એતત્પરિદદાતિ ગુપ્ત્યૈ -

અથાહવનીયમુપતિષ્ઠતે । શંસ્ય પશૂન્મે પાહીતિ પશૂનાં હૈષ ઈષ્ટે તત્પશૂનેવાસ્મા એતત્પરિદદાતિ ગુપ્ત્યૈ -

અથ પ્ર વા વ્રજતિ પ્ર વા ધાવયતિ । સ યત્ર વેલાં મન્યતે તત્સ્યન્ત્ત્વા વાચં વિસૃજતેઽથ પ્રોષ્ય પરેક્ષ્ય યત્ર વેલાં મન્યતે તદ્વાચં યચ્છતિ સ યદ્યપિ રાજાન્તરેણ સ્યાન્નૈવ તમુપેયાત્ -

સ આહવનીયમેવાગ્ર ઉપતિષ્ઠતે । અથ ગાર્હપત્યં ગૃહા વૈ ગાર્હપત્યો ગૃહા વૈ પ્રતિષ્ઠા તદ્ગૃહેષ્વેવૈતત્પ્રતિષ્ઠાયાં પ્રતિતિષ્ઠતિ -

સ આહવનીયમુપતિષ્ઠતે । આગન્મ વિશ્વવેદસમસ્મભ્યં વસુવિત્તમમગ્ને સમ્રાડભિ દ્યુમ્નમભિ સહ આયચ્છસ્વેત્યથોપવિશ્ય તૃણાન્યપલુમ્પતિ -

અથ ગાર્હપત્યમુપતિષ્ઠતે । અયમગ્નિર્ગૃહપતિર્ગાર્હપત્યઃ પ્રજાયા વસુવિત્તમઃ અગ્ને ગૃહપતેઽભિ દ્યુમ્નમભિ સહ આયચ્છસ્વેત્યથોપવિશ્ય તૃણાન્યપલુમ્પત્યેતન્નુ જપેનૈતેન ન્વેવ ભૂયિષ્ઠા ઇવોપતિષ્ઠન્તે -

સ વૈ ખલુ તૂષ્ણીમેવોપતિષ્ઠેત । ઇદં વૈ યસ્મિન્વસતિ બ્રાહ્મણો વા રાજા વા શ્રેયાન્મનુષ્યો ન્વેવ તમેવ નાર્હતિ વક્તુમિદં મે ત્વં ગોપાય પ્રાહં વત્સ્યામીત્યથાસ્મિન્નેતે શ્રેયાંસો વસન્તિ દેવા અગ્નયઃ ક ઉ તાનર્હતિ વક્તુમિદમ્મે યૂયં ગોપાયત પ્રાહં વત્સ્યામીતિ -

મનો હ વૈ દેવા મનુષ્યસ્યાજાનન્તિ । સ વેદ ગાર્હપત્યઃ પરિદામ્મેદમુપાગાદિતિ તૂષ્ણીમેવાહવનીયમુપતિષ્ઠતે સ વેદાહવનીયઃ પરિદાં મેદમુપાગાદિતિ –

અથ પ્ર વા વ્રજતિ પ્ર વા ધાવયતિ । સ યત્ર વેલાં મન્યતે તત્સ્યત્ત્વા વાચં વિસૃજતેઽથ પ્રોષ્ય પરેક્ષ્ય યત્ર વેલાં મન્યતે તદ્વાચં યચ્છતિ સ યદ્યપિ રાજાન્તરેણ સ્યાન્નૈવ તમુપેયાત્ -

સ આહવનીયમેવાગ્ર ઉપતિષ્ઠતે । અથ ગાર્હપત્યં તૂષ્ણીમેવાહવનીયમુપતિષ્ઠતે તૂષ્ણીમુપવિશ્ય તૃણાન્યપલુમ્પતિ તૂષ્ણીમેવ ગાર્હપત્યમુપતિષ્ઠતે તૂષ્ણીમુપવિશ્ય તૃણાન્યપલુમ્પતિ -

અથાતો ગૃહાણામેવોપચારઃ । એતદ્ધ વૈ ગૃહપતેઃ પ્રોષુષ આગતાદ્ગૃહાઃ સમુત્ત્રસ્તા ઇવ ભવન્તિ કિમયમિહ વદિષ્યતિ કિં વા કરિષ્યતીતિ સ યો હ તત્ર કિંચિદ્વદતિ વા કરોતિ વા તસ્માદ્ગૃહાઃ પ્રત્રસન્તિ તસ્યેશ્વરઃ કુલં વિક્ષોબ્ધોરથ યો હ તત્ર ન વદતિ ન કિં ચન કરોતિ તં ગૃહા ઉપસંશ્રયન્તે ન વા અયમિહાવાદીન્ન કિંચનાકરદિતિ સ યદિહાપિ સુક્રુદ્ધ ઇવ સ્યાચ્છ્વ એવ તતસ્તત્કુર્યાદ્યદ્વદિષ્યન્વા કરિષ્યન્વા સ્યાદેષ ઉ ગૃહાણામુપચારઃ -