શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 2.1.2

કૃત્તિકાસ્વગ્ની આદધીત । એતા વા અગ્નિનક્ષત્રં યત્કૃત્તિકાસ્તદ્વૈ સલોમ યોઽગ્નિનક્ષત્રેઽગ્ની આદધાતૈ તસ્માત્કૃત્તિકાસ્વાદધીત -

એકં દ્વે ત્રીણિ । ચત્વારીતિ વા અન્યાનિ નક્ષત્રાણ્યથૈતા એવ ભૂયિષ્ઠા યત્કૃત્તિકાસ્તદ્ભૂમાનમેવૈતદુપૈતિ તસ્માત્કૃત્તિકાસ્વાદધીત -

એતા હ વૈ પ્રાચ્યૈ દિશો ન ચ્યવન્તે । સર્વાણિ હ વા અન્યાનિ નક્ષત્રાણિ પ્રાચ્યૈ દિશશ્ચ્યવન્તે તત્પ્રાચ્યામેવાસ્યૈતદ્દિશ્યાહિતૌ ભવતસ્તસ્માત્કૃત્તિકાસ્વાદધીત -

અથ યસ્માન્ન કૃત્તિકાસ્વાદધીત । ઋક્ષાણાં હ વા એતા અગ્રે પત્ન્ય આસુઃ સપ્તર્ષીનુ હ સ્મ વૈ પુરર્ક્ષા ઇત્યાચક્ષતે તા મિથુનેન વ્યાર્ધ્યન્તામી હ્યુત્તરા હિ સપ્તર્ષય ઉદ્યન્તિ પુર એતા અશમિવ વૈ તદ્યો મિથુનેન વ્યૃદ્ધઃ સ નેન્મિથુનેન વ્યૃધ્યા ઇતિ તસ્માન્ન કૃત્તિકાસ્વાદધીત -

તદ્વૈવ દધીત । અગ્નિર્વા એતાસાં મિથુનમગ્નિનૈતા મિથુનેન સમૃદ્ધાસ્તસ્માદૈવ દધીત -

રોહિણ્યામગ્ની આદધીત । રોહિણ્યાં હ વૈ પ્રજાપતિઃ પ્રજાકામોઽગ્ની આદધે સ પ્રજા અસૃજત તા અસ્ય પ્રજાઃ સૃષ્ટા એકરૂપા ઉપસ્તબ્ધાસ્તસ્થૂ રોહિણ્ય ઇવૈવ તદ્વૈ રોહિણ્યૈ
રોહિણીત્વં બહુર્હૈવ પ્રજયા પશુભિર્ભવતિ ય એવં વિદ્વાન્રોહિણ્યામાધત્તે -

રોહિણ્યામુ હ વૈ પશવઃ । અગ્ની આદધિરે મનુષ્યાણાં કામં રોહેમેતિ તે મનુષ્યાણાં કામમરોહન્યમુ હૈવ તત્પશવો મનુષ્યેષુ કામમરોહંસ્તમુ હૈવ પશુષુ કામં રોહતિ ય એવં વિદ્વાન્રોહિણ્યામાધત્તે -

મૃગશીર્ષેઽગ્ની આદધીત । એતદ્વૈ પ્રજાપતેઃ શિરો યન્મૃગશીર્ષં શ્રીર્વૈ શિરઃ શ્રીર્હિ વૈ શિરસ્તસ્માદ્યોઽર્ધસ્ય શ્રેષ્ઠો ભવત્યસાવમુષ્યાર્ધસ્ય શિર ઇત્યાહુઃ શ્રિયં હ ગચ્છતિ ય એવં વિદ્વાન્મૃગશીર્ષ આધત્તે -

અથ યસ્માન્ના મૃગશીર્ષ આદધીત । પ્રજાપતેર્વા એતચ્છરીરં યત્ર વા એનં તદાવેધ્યંસ્તદિષુણા ત્રિકાણ્ડેનેત્યાહુઃ સ એતચ્છરીરમજહાદ્વાસ્તુ વૈ શરીરમયજ્ઞિયં નિર્વીર્યં તસ્માન્ન મૃગશીર્ષ આદધીત -

તદ્વૈવ દધીત । ન વા એતસ્ય દેવસ્ય વાસ્તુ નાયજ્ઞિયં ન શરીરમસ્તિ યત્પ્રજાપતેસ્તસ્માદૈવ દધીત પુનર્વસ્વોઃ પુનરાધેયમાદધીતેતિ -

ફલ્ગુનીષ્વગ્ની આદધીત । એતા વા ઇન્દ્રનક્ષત્રં યત્ફલ્ગુન્યોઽપ્યસ્ય પ્રતિનામ્ન્યોઽર્જુનો હ વૈ નામેન્દ્રો યદસ્ય ગુહ્યં નામાર્જુન્યો વૈ નામૈતાસ્તા એતત્પરોઽક્ષમાચક્ષતે ફલ્ગુન્ય ઇતિ કો હ્યેતસ્યાર્હતિ ગુહ્યં નામ ગ્રહીતુમિન્દ્રો વૈ યજમાનસ્તત્સ્વ એવૈતન્નક્ષત્રેઽગ્ની આધત્ત ઇન્દ્રો યજ્ઞસ્ય દેવતૈતેનોહાસ્યૈતત્સેન્દ્રમગ્ન્યાધેયં ભવતિ પૂર્વયોરાદધીત પુરસ્તાત્ક્રતુર્હૈવાસ્મે ભવત્યુત્તરયોરાદધીત શ્વઃશ્રેયસં હૈવાસ્મા ઉત્તરાવદ્ભવતિ -

હસ્તેઽગ્નીઽઆદધીત । ય ઇચ્છેત્પ્ર મે દીયેતેતિ તદ્વા અનુષ્ઠ્યા યદ્ધસ્તેન પ્રદીયતે પ્ર હૈવાસ્મૈ દીયતે -

ચિત્રાયામગ્ની આદધીત । દેવાશ્ચ વા અસુરાશ્ચોભયે પ્રાજાપત્યાઃ પસ્પૃધિરે ત ઉભય એવામું લોકં સમારુરુક્ષાં ચક્રુર્દિવમેવ તતોઽસુરા રૌહિણમિત્યગ્નિં ચિક્યિરેઽનેનામું લોકં સમારોક્ષ્યામ ઇતિ -

ઇન્દ્રો હ વા ઈક્ષાં ચક્રે । ઇમં ચેદ્વા ઇમે ચિન્વતે તત એવ નોઽભિભવન્તીતિ સ બ્રાહ્મણો બ્રુવાણ એકેષ્ટકાં પ્રબધ્યેયાય -

સ હોવાચ । હન્તાહમિમામપ્યુપદધા ઇતિ તથેતિ તામુપાધત્ત તેષામલ્પકાદેવાગ્નિરસંચિત આસ -

અથ હોવાચ । અન્વા અહં તાં દાસ્યે યા મમેહેતિ તામભિપદ્યા બબર્હ તસ્યામાવૃઢાયામગ્નિર્વ્યવશશાદાગ્નેર્વ્યવશાદમન્વસુરા વ્યવશેદુઃ સ તા એવેષ્ટકા વજ્રાન્ કૃત્વા ગ્રીવાઃ પ્રચિચ્છેદ -

તે હ દેવાઃ સમેત્યોચુઃ । ચિત્રં વા અભૂમ ય ઇયતઃ સપત્નાનવધિષ્મેતિ તદ્વૈ ચિત્રાયૈ ચિત્રાત્વં ચિત્રં હ ભવતિ હન્તિ સપત્નાન્હન્તિ દ્વિષન્તં ભ્રાતૃવ્યં ય એવં વિદ્વાંશ્ચિત્રાયામાધત્તે તસ્માદેતત્ક્ષત્રિય એવ નક્ષત્રમુપેર્ત્સેજ્જિઘાંસતીવ હ્યેષ સપત્નાન્વીવ જિગીષતે -

નાના હ વા એતાન્યગ્રે ક્ષત્રાણ્યાસુઃ । યથૈવાસૌ સૂર્ય એવં તેષામેષ ઉદ્યન્નેવ વીર્યં ક્ષત્રમાદત્ત તસ્માદાદિત્યો નામ યદેષાં વીર્યં ક્ષત્રમાદત્ત -

તે હ દેવા ઊચુઃ । યાનિ વૈ તાનિ ક્ષત્રાણ્યભૂવન્ન વૈ તાનિ ક્ષત્રાણ્યભૂવન્નિતિ તદ્વૈ નક્ષત્રાણાં નક્ષત્રત્વં તસ્માદુ સૂર્યનક્ષત્ર એવ સ્યાદેષ હ્યેષાં વીર્યં ક્ષત્રમાદત્ત યદ્યુ નક્ષત્રકામઃ સ્યાદેતદ્વા અનપરાદ્ધં નક્ષત્રં યત્સૂર્યઃ સ એતેનૈવ પુણ્યાહેન યદેતેષાં નક્ષત્રાણાં કામયેત તદુપેર્ત્સેત્તસ્માદુ સૂર્યનક્ષત્ર એવ સ્યાત્ -