શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 14.5.1

અજાતશત્રુબ્રાહ્મણં વા પર્યંકવિદ્યાબ્રાહ્મણમ્
દૃપ્તબાલાકિર્હાનૂચાનો ગાર્ગ્ય આસ। સ હોવાચાજાતશત્રું કાશ્યં બ્રહ્મ તે બ્રવાણીતિ સ હોવાચાજાતશત્રુઃ સહસ્રમેતસ્યાં વાચિ દદ્મો જનકો જનક ઇતિ વૈ જના ધાવન્તીતિ -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાસાવાદિત્યે પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા અતિષ્ઠાઃ સર્વેષાં ભૂતાનાં મૂર્દ્ધા રાજેતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તેઽતિષ્ઠાઃ સર્વેષાં ભૂતાનામ્મૂર્દ્ધા રાજા ભવતિ -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાસૌ ચન્દ્રે પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા બૃહન્પાણ્ડરવાસાઃ સોમો રાજેતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તેઽહરહર્હ સુતઃ પ્રસુતો ભવતિ નાસ્યાન્નં ક્ષીયતે -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયં વિદ્યુતિ પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠાસ્તેજસ્વીતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે તેજસ્વી હ ભવતિ તેજસ્વિની હાસ્ય પ્રજા ભવતિ -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયમાકાશે પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠાઃ પૂર્ણમપ્રવર્તીતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે પૂર્યતે પ્રજયા પશુભિર્નાસ્યાસ્માલ્લોકાત્પ્રજોદ્વર્તતે -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયં વાયૌ પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા ઇન્દ્રો વૈકુણ્ઠોઽપરાજિતા સેનેતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે જિષ્ણુર્હાપરાજિષ્ણુર્ભવત્યન્યતસ્ત્યજાયી -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયમગ્નૌ પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા વિષાસહિરિતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે વિષાસહિર્હ ભવતિ વિષાસહિર્હાસ્ય પ્રજા ભવતિ -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયમપ્સુ પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠાઃ પ્રતિરૂપ ઇતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે પ્રતિરૂપં હૈવૈનમુપગચ્છતિ નાપ્રતિરૂપમથો પ્રતિરૂપોઽસ્માજ્જાયતે -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયમાદર્શે પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા રોચિષ્ણુરિતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે રોચિષ્ણુર્હ ભવતિ રોચિષ્ણુર્હાસ્ય પ્રજા ભવત્યથો યૈઃ સંનિગચ્છતિ સર્વાંસ્તાનતિરોચતે -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયં દિક્ષુ પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા દ્વિતીયોઽનપગ ઇતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે દ્વિતીયવાન્હ ભવતિ નાસ્માદ્ગણશ્છિદ્યતે -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયં યન્તં પશ્ચાચ્છબ્દોઽનૂદૈત્યેતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા અસુરિતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે સર્વં હૈવાસ્મિંલોક આયુરેતિ નૈનં પુરા કાલાત્પ્રાણો જહાતિ -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયં છાયામયઃ પુરુષઃ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા મૃત્યુરિતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્તે સર્વં હૈવાસ્મિંલોક આયુરેતિ નૈનં પુરા કાલાન્મૃત્યુરાગચ્છતિ -

સ હોવાચ ગાર્ગ્યો ય એવાયમાત્મનિ પુરુષ એતમેવાહં બ્રહ્મોપાસ ઇતિ સ હોવાચાજાતશત્રુર્મા મૈતસ્મિન્ત્સંવદિષ્ઠા આત્મન્વીતિ વા અહમેતમુપાસ ઇતિ સ ય એતમેવમુપાસ્ત આત્મન્વી હ ભવત્યાત્મન્વિની હાસ્ય પ્રજા ભવતિ સ હ તૂષ્ણીમાસ ગાર્ગ્યઃ -

સ હોવાચાજાતશત્રુઃ। એતાવન્નૂ૩ ઇત્યેતાવદ્ધીતિ નૈતાવતા વિદિતં ભવતીતિ સ હોવાચ ગાર્ગ્ય ઉપ ત્વાયાનીતિ -

સ હોવાચાજાતશત્રુઃ। પ્રતિલોમં વૈ તદ્યદ્બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયમુપેયાદ્બ્રહ્મ મે વક્ષ્યતીતિ વ્યેવ ત્વા જ્ઞપયિષ્યામીતિ તં પાણાવાદાયોત્તસ્થૌ તૌ હ પુરુષં સુપ્તમાજગ્મતુસ્તમેતૈર્નામભિરામન્ત્રયાંચક્રે બૃહન્પાણ્ડરવાસઃ સોમરાજન્નિતિ સ નોત્તસ્થૌ તં પાણિનાઽઽપેષં બોધયાંચકાર સ હોત્તસ્થૌ -

સ હોવાચાજાતશત્રુઃ। યત્રૈષ એતત્સુપ્તોઽભૂદ્ય એષ વિજ્ઞાનમયઃ પુરુષઃ ક્વૈષ તદાભૂત્કુત એતદાગાદિતિ તદુ હ ન મેને ગાર્ગ્યઃ -

સ હોવાચાજાતશત્રુઃ। યત્રૈષ એતત્સુપ્તોઽભૂદ્ય એષ વિજ્ઞાનમયઃ પુરુષસ્તદેષામ્પ્રાણાનાં વિજ્ઞાનેન વિજ્ઞાનમાદાય ય એષોઽન્તર્હૃદય આકાશસ્તસ્મિઞ્છેતે -

તાનિ યદા ગૃહ્ણાતિ। અથ હૈતત્પુરુષઃ સ્વપિતિ નામ તદ્ગૃહીત એવ પ્રાણો ભવતિ ગૃહીતા વાગ્ગૃહીતં ચક્ષુર્ગૃહીતં શ્રોત્રં ગૃહીતં મનઃ -

સ યત્રૈતત્સ્વપ્ન્યયા ચરતિ। તે હાસ્ય લોકાસ્તદુતેવ મહારાજો ભવત્યુતેવ મહાબ્રાહ્મણ ઉતેવોચ્ચાવચં નિગચ્છતિ -

સ યથા મહારાજો જાનપદાન્ગૃહીત્વા। સ્વે જનપદે યથાકામમ્પરિવર્તેતૈવમેવૈષ એતત્પ્રાણાન્ગૃહીત્વા સ્વે શરીરે યથાકામં પરિવર્તતે -

અથ યદા સુષુપ્તો ભવતિ। યદા ન કસ્ય ચન વેદ હિતા નામ નાડ્યો દ્વાસપ્તતિઃ સહસ્રાણિ હૃદયાત્પુરીતતમભિપ્રતિષ્ઠન્તે તાભિઃ પ્રત્યવસૃપ્ય પુરીતતિ શેતે -

સ યથા કુમારો વા મહાબ્રાહ્મણો વા। ઽતિઘ્નીમાનન્દસ્ય ગત્વા શયીતૈવમેવૈષ એતચ્છેતે -

સ યથોર્ણવાભિસ્તન્તુનોચ્ચરેત્। યથાગ્નેઃ ક્ષુદ્રા વિષ્ફુલિઙ્ગા વ્યુચ્ચરન્ત્યેવમેવાસ્માદાત્મનઃ સર્વે પ્રાણાઃ સર્વે લોકાઃ સર્વે દેવાઃ સર્વાણિ ભૂતાનિ સર્વ એત આત્માનો વ્યુચ્ચરન્તિ તસ્યોપનિષત્સત્યસ્ય સત્યમિતિ પ્રાણા વૈ સત્યં તેષામેષ સત્યમ્ -