શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 14.2.1

ગવાજપયોઽવસેચનં બ્રાહ્મણમ્
અથાતો રોહિણૌ જુહોતિ। અહઃ કેતુના જુષતાં સુજ્યોતિર્જ્યોતિષા સ્વાહેત્યુભાવેતેન યજુષા પ્રાતા રાત્રિઃ કેતુના જુષતાં સુજ્યોતિર્જ્યોતિષા સ્વાહેત્યુભાવેતેન યજુષા સાયમ્ -

તદ્યદ્રોહિણૌ જુહોતિ। અગ્નિશ્ચ હ વા આદિત્યશ્ચ રૌહિણાવેતાભ્યાં હિ દેવતાભ્યાં યજમાનાઃ સ્વર્ગં લોકં રોહન્તિ -

અથો અહોરાત્રે વૈ રૌહિણૌ। આદિત્યઃ પ્રવર્ગ્યોઽમું તદાદિત્યમહોરાત્રાભ્યામ્પરિગૃહ્ણાતિ તસ્માદેષોઽહોરાત્રાભ્યાં પરિગૃહીતઃ -

અથો ઇમૌ વૈ લોકૌ રૌહિણૌ। આદિત્યઃ પ્રવર્ગ્યોઽમું તદાદિત્યમાભ્યાં લોકાભ્યામ્પરિગૃહ્ણાતિ તસ્માદેષ આભ્યાં લોકાભ્યાં પરિગૃહીતઃ -

અથો ચક્ષુષી વૈ રૌહિણૌ। શિરઃ પ્રવર્ગ્યઃ શીર્ષંસ્તચ્ચક્ષુર્દધાતિ -

અથ રજ્જુમાદત્તે। દેવેભ્યસ્ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામાદદે રાસ્નાસીત્યસાવેવ બન્ધુઃ -

અથ ગામાહ્વયતિ। જઘનેન ગાર્હપત્યં યન્નિડ એહ્યદિત એહિ સરસ્વત્યેહીતીડા હિ ગૌરદિતિર્હિ ગૌઃ સરસ્વતી હિ ગૌરથો તૈરાહ્વયતિ નામ્નાઽસાવેહ્યસાવેહીતિ ત્રિઃ

તામાગતામભિદધાતિ। અદિત્યૈ રાસ્નાસીન્દ્રાણ્યા ઉષ્ણીષ ઇતીન્દ્રાણી હ વા ઇન્દ્રસ્ય પ્રિયા પત્ની તસ્યા ઉષ્ણીષો વિશ્વરૂપતમઃ સોઽસીતિ તદાહ તમેવૈનમેતત્કરોતિ -

અથ વત્સમુપાર્જતિ। પૂષાઽસીત્યયં વૈ પૂષા યોઽયં પવત એષ હીદં સર્વમ્પુષ્યત્યેષ ઉ પ્રવર્ગ્યસ્તદેતમેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહ પૂષાઽસીતિ -

અથોન્નયતિ। ઘર્માય દીષ્વેત્યેષ વા અત્ર ઘર્મો રસો ભવતિ યમેષા પિન્વતે તસ્મૈ દયસ્વેત્યેવૈતદાહ -

અથ પિન્વને પિન્વયતિ। અશ્વિભ્યાં પિન્વસ્વેત્યશ્વિનાવેવૈતદાહાશ્વિનૌ વા એતદ્યજ્ઞસ્ય શિરઃ પ્રત્યધત્તાં તાવેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહાશ્વિભ્યાં પિન્વસ્વેતિ

સરસ્વત્યૈ પિન્વસ્વેતિ। વાગ્વૈ સરસ્વતી વાચા વા એતદશ્વિનૌ યજ્ઞસ્ય શિરઃ પ્રત્યધત્તાં તાવેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહ સરસ્વત્યૈ પિન્વસ્વેતિ -

ઇન્દ્રાય પિન્વસ્વેતિ। ઇન્દ્રો વૈ યજ્ઞસ્ય દેવતા સા યૈવ યજ્ઞસ્ય દેવતા તયૈવૈતદશ્વિનૌ યજ્ઞસ્ય શિરઃ પ્રત્યધત્તાં તાવેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહેન્દ્રાય પિન્વસ્વેતિ -

અથ વિપ્રુષોઽભિમન્ત્રયતે। સ્વાહેન્દ્રવત્સ્વાહેન્દ્રવદિતીન્દ્રો વૈ યજ્ઞસ્ય દેવતા સા યૈવ યજ્ઞસ્ય દેવતા તામેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહ સ્વાહેન્દ્રવત્સ્વાહેન્દ્રવદિતિ ત્રિષ્કૃત્વ આહ ત્રિવૃદ્ધિ યજ્ઞોઽવરં સ્વાહાકારં કરોતિ પરાં દેવતામસાવેવ બન્ધુઃ -

અથાસ્યૈ સ્તનમભિપદ્યતે। યસ્તે સ્તનઃ શશયો યો મયોભૂરિતિ યસ્તે સ્તનો નિહિતો
ગુહાયામિત્યેવૈતદાહ યો રત્નધા વસુવિદ્યઃ સુદત્ર ઇતિ યો ધનાનાં દાતા વસુવિત્પણાય્ય ઇત્યેવૈતદાહ યેન વિશ્વા પુષ્યસિ વાર્યાણીતિ યેન સર્વાન્દેવાન્ત્સર્વાણિ ભૂતાનિ બિભર્ષીત્યેવૈતદાહ સરસ્વતિ તમિહ ધાતવેઽકરિતિ વાગ્વૈ સરસ્વતી સૈષા ઘર્મદુઘા યજ્ઞો વૈ વાગ્યજ્ઞમસ્મભ્યં પ્રયચ્છ યેન દેવાન્પ્રીણામેત્યેવૈતદાહાથ ગાર્હપત્યસ્યાર્ધમૈત્યુર્વન્તરિક્ષમન્વેમીત્યસાવેવ બન્ધુઃ -

અથ શફાવાદત્તે। ગાયત્રં ચ્છન્દોઽસિ ત્રૈષ્ટુભં ચ્છન્દોઽસીતિ ગાયત્રેણ ચૈવૈનાવેતત્ત્રૈષ્ટુભેન ચ ચ્છન્દસાદત્તે દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં ત્વા પરિગૃહ્ણામીતીમે વૈ દ્યાવાપૃથિવી પરીશાસાવાદિત્યઃ પ્રવર્ગ્યોઽમું તદાદિત્યમાભ્યાં દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં પરિગૃહ્ણાત્યથ મૌઞ્જેન વેદેનોપમાર્ષ્ટ્યસાવેવ બન્ધુઃ -

અથોપયમન્યોપગૃહ્ણાતિ। અન્તરિક્ષેણોપયચ્છામીત્યન્તરિક્ષં વા ઉપયમન્યન્તરિક્ષેણ હીદં સર્વમુપયતમથો ઉદરં વા ઉપયમન્યુદરેણ હીદં સર્વમન્નાદ્યમુપયતં તસ્માદાહાન્તરિક્ષેણોપયચ્છામીતિ -

અથાજાક્ષીરમાનયતિ। તપ્તો વા એષ શુશુચાનો ભવતિ તમેવૈતચ્છમયતિ તસ્મિઞ્છાન્તે
ગોક્ષીરમાનયતિ -

ઇન્દ્રાશ્વિનેતિ। ઇન્દ્રો વૈ યજ્ઞસ્ય દેવતા સા યૈવ યજ્ઞસ્ય દેવતા તામેવૈતત્પ્રીણાત્યશ્વિનેત્યશ્વિનાવેવૈતદાહાશ્વિનૌ વા એતદ્યજ્ઞસ્ય શિરઃ પ્રત્યધત્તાં તાવેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહેન્દ્રાશ્વિનેતિ -

મધુનઃ સારઘસ્યેતિ। એતદ્વૈ મધુ સારઘં ઘર્મં પાતેતિ રસમ્પાતેત્યેવૈતદાહ વસવ ઇત્યેતે વૈ વસવ એતે હીદં સર્વં વાસયન્તે યજત વાડિતિ તદ્યથા વષટ્કૃતં હુતમેવમસ્યૈતદ્ભવતિ -

સ્વાહા સૂર્યસ્ય રશ્મયે વૃષ્ટિવનય ઇતિ। સૂર્યસ્ય હ વા એકો રશ્મિર્વૃષ્ટિવનિર્નામ યેનેમાઃ સર્વાઃ પ્રજા બિભર્તિ તમેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહ સ્વાહા સૂર્યસ્ય રશ્મયે વૃષ્ટિવનય ઇત્યવરં સ્વાહાકારં કરોતિ પરાં દેવતામસાવેવ બન્ધુઃ -

અથૈતદ્વૈ। આયુરેતજ્જ્યોતિઃ પ્રવિશતિ ય એતમનુ વા બ્રૂતે ભક્ષયતિ વા તસ્ય વ્રતચર્યા યા સૃષ્ટૌ -