શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 14.1.4

પ્રવર્ગ્યેઽવકાશોપસ્થાનં બ્રાહ્મણમ્
સ યદૈતદધ્વર્યુઃ ઉપોત્તિષ્ઠન્નાહ રુચિતો ઘર્મ ઇતિ। તદુપોત્થાયાવકાશૈરુપતિષ્ઠન્તે પ્રાણા વા અવકાશાઃ પ્રાણાનેવાસ્મિન્નેતદ્દધાતિ ષડુપતિષ્ઠન્તે ષડ્વા ઇમે શીર્ષન્પ્રાણાસ્તાનેવાસ્મિન્નેતદ્દધાતિ -

ગર્ભો દેવાનામિતિ। એષ વૈ ગર્ભો દેવાનાં ય એષ તપત્યેષ હીદં સર્વં ગૃહ્ણાત્યેતેનેદં સર્વં ગૃભીતમેષ ઉ પ્રવર્ગ્યસ્તદેતમેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહ ગર્ભો દેવાનામિતિ -

પિતા મતીનામિતિ। પિતા હ્યેષ મતીનાં પતિઃ પ્રજાનામિતિ પતિર્હ્યેષ પ્રજાનામ્ -

સં દેવો દેવેન સવિત્રા ગતેતિ। સં હિ દેવો દેવેન સવિત્રા ગત। સં સૂર્યેણ રોચત ઇતિ સં હિ સૂર્યેણ રોચતે -

સમગ્નિરગ્નિનાગતેતિ। સં હ્યગ્નિરગ્નિનાગત સં દૈવેન સવિત્રેતિ સં હિ દૈવેન સવિત્રા ગત સં સૂર્યેણારોચિષ્ટેતિ સં હિ સૂર્યેણારોચિષ્ટ -

સ્વાહા સમગ્નિસ્તપસાગતેતિ। સં હ્યગ્નિસ્તપસા ગતાઽવરં સ્વાહાકારં કરોતિ પરાં દેવતામસાવેવ બન્ધુઃ સં દૈવ્યેન સવિત્રેતિ સં હિ દૈવ્યેન સવિત્રા ગત સં સૂર્યેણારૂરુચતેતિ સં હિ સૂર્યેણારૂરુચત -

તે વા એતે ત્રયોઽવકાશા ભવન્તિ ત્રયો વૈ પ્રાણાઃ પ્રાણ ઉદાનો વ્યાનસ્તેનૈવાસ્મિન્નેતદ્દધાતિ -

ધર્તા દિવો વિભાતિ તપસસ્પૃથિવ્યામિતિ। ધર્તા હ્યેષ દિવો વિભાતિ તપસસ્પૃથિવ્યાં ધર્તા દેવો દેવાનામમર્ત્યસ્તપોજા ઇતિ ધર્તા હ્યેષ દેવો દેવાનામમર્ત્યસ્તપોજા વાચમસ્મે નિયચ્છ દેવાયુવમિતિ યજ્ઞો વૈ વાગ્યજ્ઞમસ્મભ્યં પ્રયચ્છ યેન દેવાન્પ્રીણામેત્યેવૈતદાહ -

અપશ્યં ગોપામનિપદ્યમાનમિતિ। એષ વૈ ગોપા ય એષ તપત્યેષ હીદં સર્વં ગોપાયત્યથો ન નિપદ્યતે તસ્માદાહાપશ્યં ગોપામનિપદ્યમાનમિતિ -

આ ચ પરા ચ પથિભિશ્ચરન્તમિતિ। આ ચ હ્યેષ પરા ચ દેવૈઃ પથિભિશ્ચરતિ સ સધ્રીચીઃ સ વિષૂચીર્વસાન ઇતિ સધ્રીચીશ્ચ હ્યેષ વિષૂચીશ્ચ દિશો વસ્તેઽથો રશ્મીનાવરીવર્ત્તિ ભુવનેષ્વન્તરિતિ પુનઃ પુનર્હ્યેષ એષુ લોકેષુ વરીવર્ત્યમાનશ્ચરતિ -

વિશ્વાસાં ભુવાં પતે। વિશ્વસ્ય મનસસ્પતે વિશ્વસ્ય વચસસ્પતે સર્વસ્ય વચસસ્પત ઇત્યેતસ્ય સર્વસ્ય પત ઇત્યેતદ્દેવશ્રુત્ત્વં દેવ ધર્મ દેવો દેવાન્પાહીતિ નાત્ર તિરોહિતમિવાસ્તિ -

અત્ર પ્રાવીરનુ વાં દેવવીતય ઇતિ। અશ્વિનાવેવૈતદાહાશ્વિનૌ વા એતદ્યજ્ઞસ્ય શિરઃ પ્રત્યધત્તાં તાવેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહાત્ર પ્રાવીરનુ વાં દેવવીતય ઇતિ -

મધુ માધ્વીભ્યાં મધુ માધૂચીભ્યામિતિ। દધ્યઙ્હ વા આભ્યામાથર્વણો મધુ નામ બ્રાહ્મણમુવાચ તદેનયોઃ પ્રિયં ધામ તદેવૈનયોરેતેનોપગચ્છતિ તસ્માદાહ મધુ માધ્વીભ્યાં મધુ માધૂચીભ્યામિતિ -

હૃદે ત્વા મનસે ત્વા દિવે ત્વા સૂર્યાય ત્વા। ઊર્ધ્વો અધ્વરં દિવિ દેવેષુ ધેહીતિ નાત્ર તિરોહિતમિવાસ્તિ -

પિતા નોઽસિ પિતા નો બોધીતિ। એષ વૈ પિતા ય એષ તપત્યેષ ઉ પ્રવર્ગ્યસ્તદેતમેવૈતત્પ્રીણાતિ તસ્માદાહ પિતા નોઽસિ પિતા નો બોધીતિ નમસ્તે અસ્તુ મા મા હિંસીરિત્યાશિષમેવૈતદાશાસ્તે -

અથ પત્ન્યૈ શિરોઽપાવૃત્ય। મહાવીરમીક્ષમાણાં વાચયતિ ત્વષ્ટૃમન્તસ્ત્વા સપેમેતિ વૃષા વૈ પ્રવર્ગ્યો યોષા પત્ની મિથુનમેવૈતત્પ્રજનનં ક્રિયતે -

અથૈતદ્વૈ। આયુરેત્જ્જ્યોતિઃ પ્રવિશતિ ય એઽતમનુ વા બ્રૂતે ભક્ષયતિ વા તસ્ય વ્રતચર્યા યા સૃષ્ટૌ -