શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 13.7

બ્રાહ્મણ ૧
૧ સર્વમેધઃ-તત્ર પ્રથમ સર્વકામનયાસ્નુષ્ઠેયસ્ય સર્વમેધસ્ય ક્રતોરુત્પત્તેરાખ્યાયિકયા સોપપત્તિકમભિધાનં, સ એષ સર્વમેધાખ્યો યજ્ઞકતુર્દશરાત્રો ભવતીતિ પ્રતિપાદ્યૈતસ્ય દશસંખ્યાયા વિરાડાત્મના પ્રશંસનમ્, અસ્ય સર્વમેધસ્ય સર્વયજ્ઞાનાં મધ્યે પરમત્વપ્રતિપાદનં, સર્વમેધે પ્રથમદિવસોઽગ્નિષ્ટુન્નામૈકાહોઽગ્નિષ્ટોમસંસ્થો ભવતિ-તત્ર આગ્નેયા ગ્રહાઃ-આગ્નેય્યઃ પુરોરુચશ્ચ ભવન્તિ-ઇત્યાદિ સોપપત્તિકં સાર્થવાદમભિધાનં, દ્વિતીયદિવસ ઇન્દ્રસ્તુદુક્થ્યો ભવતિ-તત્ર ઐન્દ્રા ગ્રહાઃ-ઐન્દ્ર્યઃ પુરોરુચશ્ચ ભવન્તિ-ઇત્યાદિ સકારણં સાર્થવાદમભિધાનં, તૃતીય દિવસઃ સૂર્યસ્તુદુક્થ્યો ભવતિ-તત્ર સૌર્યા ગ્રહાઃ સૌર્યઃ પુરોરુચશ્ચ ભવન્તિ-ઇત્યાદિ સકારણં સાર્થવાદમભિધાનં, ચતુર્થદિવસો વૈશ્વદેવસ્તુદુક્થ્યો ભવતિ-તત્ર વૈશ્વદેવા ગ્રહાઃ-વૈશ્વદેવ્યઃ પુરોરુચશ્ચ ભવન્તિ ઇત્યાદિ સકારણં સાર્થવાદમભિધાનં, પઞ્ચમદિવસ આશ્વમેધિકો મધ્યમઃ પઞ્ચમો દિવસો ભવતિ મેધ્યમતશ્વમાલભતે ઇતિ સપ્રયોજનં પ્રતિપાદનં, ષષ્ઠો દિવસઃ પૌરુષમેધિકો મધ્યમો દિવસો ભવતિ તત્ર મેધ્યાન્પુરુષાનાલભતે ઇતિ સપ્રયોજનમભિધાનં, સપ્તમદિવસોઽપ્તોર્યામાત્મકો ભવતીતિ સપ્રયોજનં તદ્ગતેતિકર્તવ્યતાવિશેષસહિતં સાર્થવાદં નિરૂપણમ્, અષ્ટમદિવસસ્ત્રિણવસ્તોમકો ભવતીતિ સાર્થવાદમભિધાનં, નવમદિવસસ્ત્રયસ્ત્રિંશસ્તોમકો ભવતીતિ સાર્થવાદમભિધાનં, દશમદિવસો વિશ્વજિત્સર્વપૃષ્ઠોઽતિરાત્રો ભવતીતિ સકારણં સાર્થવાદમભિધાનં, વિજયમધ્યાત્પ્રાચ્યાદિક્રમેણ ચતુર્દિક્ષુ યદુત્પન્નં દ્રવ્યં તત્તેનૈવ ક્રમેણ હોતૃબ્રહ્માધ્વર્યૂદ્ગાતૃભ્યઃ પ્રદેયં સભૂમિપુરુષં બ્રાહ્મણસ્વવર્જં યથા ભવેત્તથેતિ દક્ષિણાદાનવિધાનં, ભૌવનસ્ય વિશ્વકર્મણો રાજ્ઞો દૃષ્ટાન્તેન સર્વમેધેન યષ્ટુઃ સર્વમેધં વેદિતુશ્ચાતિષ્ઠારૂપં ફલં ભવતીતિ પ્રતિપાદનમ્ , એતં વિશ્વકર્માણં રાજાનં કશ્યપો યાજયાઞ્ચકાર તસ્મિન્સર્વમેધે યદા ચ વિશ્વકર્મા અસ્મૈ કશ્યપાય ભૂમિં દાતું પ્રવૃત્તસ્તદા " ન માં કશ્ચન મર્ત્યઃ કદાઽપિ દાતુમર્હતિ, હે ! વિશ્વકર્મસ્ત્વં મન્દોઽસિ, યદિ બલાન્માં દાસ્યતિ તર્હિ સલિલે મગ્ના ભવિષ્યામિ તતશ્ચ તે પ્રતિજ્ઞા વૃથા સ્યાત્" ઇત્યાદ્યાર્થકં શ્લોકં ભૂમિર્જગાવિતિ નિરૂપણં ચેત્યાદિ.