શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 13.5.4

એતેન હેન્દ્રોતો દૈવાપઃ શૌનકઃ જનમેજયં પારિક્ષિતં યાજયાંચકાર તેનેષ્ટ્વા સર્વાં પાપકૃત્યાં સર્વાં બ્રહ્મહત્યામપજઘાન સર્વાં હ વૈ પાપકૃત્યાં સર્વાં બ્રહ્મહત્યામપહન્તિ યોઽશ્વમેધેન યજતે -

તદેતદ્ગાથયાભિગીતમ્ આસન્દીવતિ ધાન્યાદં રુક્મિણં હરિતસ્રજમ્ અબધ્નાદશ્વં સારઙ્ગં દેવેભ્યો જનમેજય ઇતિ -

એતે એવ પૂર્વે અહની જ્યોતિરતિરાત્રસ્તેન ભીમસેનમેતે એવ પૂર્વે અહની ગૌરતિરાત્રસ્તેનોગ્રસેનમેતે એવ પૂર્વે અહની આયુરતિરાત્રસ્તેન શ્રુતસેનમિત્યેતે પારિક્ષિતીયાસ્તદેતદ્ગાથયાભિગીતં પારિક્ષિતા યજમાના અશ્વમેધૈઃ પરોઽવરમ્ અજહુઃ કર્મ પાપકં પુણ્યાઃ પુણ્યેન કર્મણેતિ -

એતે એવ પૂર્વે અહની અભિજિદતિરાત્રસ્તેન હ પર આટ્ણાર ઈજે કૌસલ્યો રાજા તદેતદ્ગાથયાભિગીતમટ્ણારસ્ય પરઃ પુત્રોઽશ્વં મેધ્યમબન્ધયથૈરણ્યનાભઃ કૌસલ્યો દિશઃ પૂર્ણા અમંહતેતિ -

એતે એવ પૂર્વે અહની વિશ્વજિદતિરાત્રસ્તેન હ પુરુકુત્સો દૌર્ગહેણેજ ઐક્ષ્વાકો રાજા તસ્માદેતદૃષિણાભ્યનૂક્તમસ્માકમત્ર પિતરસ્ત આસન્ત્સપ્ત ઋષયો દૌર્ગહે બધ્યમાન ઇતિ -

એતે એવ પૂર્વે અહની મહાવ્રતમતિરાત્રસ્તેન હ મરુત્ત આવિક્ષિત ઈજ આયોગવો રાજા તસ્ય હ તતો મરુતઃ પરિવેષ્ટારોઽગ્નિઃ ક્ષત્તા વિશ્વે દેવાઃ સભાસદો બભૂવુસ્તદેતદ્ગાથયાભિગીતં મરુતઃ પરિવેષ્ટારો મરુત્તસ્યાવસન્ગૃહે આવિક્ષિતસ્યાગ્નિઃ ક્ષત્તા વિશ્વે દેવાઃ સભાસદ ઇતિ મરુતો હ વૈ તસ્ય પરિવેષ્ટારોઽગ્નિઃ ક્ષત્તા વિશ્વે દેવાઃ સભાસદો ભવન્તિ યોઽશ્વમેધેન યજતે -

એતે એવ પૂર્વે અહની અપ્તોર્યામોઽતિરાત્રસ્તેન હૈતેન ક્રૈવ્યઽઈજે પાઞ્ચાલો રાજા ક્રિવય ઇતિ હ વૈ પુરા પઞ્ચાલાનાચક્ષતે તદેતદ્ગાથયાભિગીતમશ્વં મેધ્યમાલભતે ક્રિવીણામતિપૂરુષઃ। પાઞ્ચાલઃ પરિવક્રાયાં સહસ્રશતદક્ષિણમિતિ -

અથ દ્વિતીયયા સહસ્રમાસન્નયુતા શતા ચ પઞ્ચવિંશતિઃ દિક્તો દિક્તઃ પઞ્ચાલાનામ્ બ્રાહ્મણા યા વિભેજિર ઇતિ -

ત્રિવૃદગ્નિષ્ટોમઃ પઞ્ચદશ ઉક્થ્યઃ સપ્તદશં તૃતીયમહઃ સોક્થકમેકવિંશઃ ષોડશી પઞ્ચદશી રાત્રિસ્ત્રિવૃત્સન્ધિરિત્યેષોઽનુષ્ટુપ્સમ્પન્નસ્તેન હૈતેન ધ્વસા દ્વૈતવન ઈજે માત્સ્યો રાજા યત્રૈતદ્દ્વૈતવનં સરસ્તદેતદ્ગાથયાભિગીતં ચતુર્દશ દ્વૈતવનો રાજા સઙ્ગ્રામજિદ્ધયાનિન્દ્રાય વૃત્રઘ્નેઽબધ્નાત્તસ્માદ્દ્વૈતવનં સર ઇતિ -

ચતુર્વિંશાઃ પવમાનાઃ ત્રિવૃદભ્યાવર્તં ચતુશ્ચત્વારિંશાઃ પવમાના એકવિંશમભ્યાવર્તમષ્ટાચત્વારિંશાઃ પવમાનાસ્ ત્રયસ્ત્રિંશમભ્યાવર્તમાગ્નિષ્ટોમસામાદ્ દ્વાત્રિંશાન્યુક્થાન્યેકવિંશઃ ષોડશી પઞ્ચદશી રાત્રિસ્ત્રિવૃત્સન્ધિરિતિ -

એતદ્વિષ્ણોઃ ક્રાન્તમ્ તેન હૈતેન ભરતો દૌઃષન્તિરીજે તેનેષ્ટ્વેમાં વ્યષ્ટિં વ્યાનશે યેયં ભરતાનાં તદેતદ્ગાથયાભિગીતમ્ અષ્ટાસપ્તતિં ભરતો દૌઃષ્યન્તિર્યમુનામનુ ગઙ્ગાયાં વૃત્રઘ્નેઽબધ્નાત્પઞ્ચપઞ્ચાશતં હયાનિતિ -

અથ દ્વિતીયયા ત્રયસ્ત્રિંશં શતં રાજાશ્વાન્બદ્ધ્વાય મેધ્યાન્સૌદ્યુમ્નિરત્યષ્ટાદન્યાનમાયાન્માયવત્તર ઇતિ -

અથ તૃતીયયા શકુન્તલા નાડપિત્યપ્સરા ભરતં દધે પરઃ સહસ્રાનિન્દ્રાયાશ્વાન્મેધાન્ય આહરદ્વિજિત્ય પૃથિવીં સર્વામિતિ -

અથ ચતુર્થ્યા મહદદ્ય ભરતસ્ય ન પૂર્વે નાપરે જનાઃ દિવં મર્ત્યૈવ બાહુભ્યાં નોદાપુઃ પઞ્ચ માનવા ઇતિ -

એકવિંશસ્તોમેન ઋષભો યાજ્ઞતુર ઈજે શ્વિક્નાનાં રાજા તદેતદ્ગાથયાભિગીતં યાજ્ઞતુરે યજમાને બ્રહ્માણ ઋષભે જનાઃ। અશ્વમેધે ધનં લબ્ધ્વા વિભજન્તેસ્મ દક્ષિણા ઇતિ -

ત્રયસ્ત્રિંશસ્તોમેન શોણઃ સાત્રાસાહ ઈજે પાઞ્ચાલો રાજા તદેતદ્ગાથયાભિગીતં સાત્રાસહે યજમાનેઽશ્વમેધેન તૌર્વશાઃ। ઉદીરતે ત્રયસ્ત્રિંશાઃ ષટ્સહસ્રાણિ વર્મિણામિતિ -

અથ દ્વિતીયયા ષટ્ષટ્ ષડ્ઢા સહસ્રાણિ યજ્ઞે કોકપિતુસ્તવ। ઉદીરતે ત્રયસ્ત્રિંશાઃ ષટ્સહસ્રાણિ વર્મિણામિતિ -

અથ તૃતીયયા સાત્રાસહે યજમાને પાઞ્ચાલે રાજ્ઞિ સુસ્રજિ। અમાદ્યદિન્દ્રઃ સોમેનાતૃપ્યન્બ્રાહ્મણા ધનૈરિતિ -

ગોવિનતેન શતાનીકઃ સાત્રાજિત ઈજે કાશ્યસ્યાશ્વમાદાય તતો હૈતર્દવાક્કાશયોઽગ્નીન્નાદધત આત્તસોમપીથાઃ સ્મ ઇતિ વદન્તઃ -

તસ્ય વિધા। ચતુર્વિંશાઃ પવમાનાઃ ત્રિવૃદભ્યાવર્તં ચતુશ્ચત્વારિંશાઃ પવમાના એકવિંશાન્યાજ્યાનિ ત્રિણવાન્યુક્થાન્યેકવિંશાનિ પૃષ્ઠાનિ ષટ્ત્રિંશાઃ પવમાનાસ્ત્રયસ્ત્રિંશમભ્યાવર્તમાગ્નિષ્ટોમસામાદેકવિંશાન્યુક્થાન્યેકવિંશઃ ષોડશી પઞ્ચદશી રાત્રિસ્ત્રિવૃત્સન્ધિઃ -

તદેતદ્ગાથયાભિગીતમ્ શતાનીકઃ સમન્તાસુ મેધ્યં સાત્રાજિતો હયમ્। આદત્ત યજ્ઞં કાશીનાં ભરતઃ સત્વતામિવેતિ -

અથ દ્વિતીયયા । શ્વેતં સમન્તાસુ વશં ચરન્તં શતાનીકો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય મેધ્યમ્। આદાય સહ્વા દશમાસ્યમશ્વં શતાનીકો ગોવિનતેન હેજ ઇતિ -

અથ ચતુર્થ્યા । મહદદ્ય ભરતાનાં ન પૂર્વે નાપરે જનાઃ। દિવં મર્ત્યૈવ પક્ષાભ્યાં નોદાપુઃ સપ્ત માનવા ઇતિ -

અથાતો દક્ષિણાનામ્ । મધ્યં પ્રતિ રાષ્ટ્રસ્ય યદન્યદ્ભૂમેશ્ચ પુરુષેભ્યશ્ચ બ્રાહ્મણસ્ય ચ વિત્તાત્પ્રાચી દિગ્ઘોતુર્દક્ષિણા બ્રહ્મણઃ પ્રતીચ્યધ્વર્યોરુદીચ્યુદ્ગાતુસ્તદેવ હોતૃકા અન્વાભક્તાઃ -

ઉદયનીયાયાં સંસ્થિતાયામ્ એકવિંશતિં વશા અનૂબન્ધ્યા આલભતે મૈત્રાવરુણીર્વૈશ્વદેવીર્બાર્હસ્પત્યા એતાસાં દેવતાનામાપ્ત્યૈ તદ્યદ્બાર્હસ્પત્યાન્ત્યા ભવન્તિ બ્રહ્મ વૈ બૃહસ્પતિસ્તદુ બ્રહ્મણ્યેવાન્તતઃ પ્રતિતિષ્ઠતિ -

અથ યદેકવિંશતિર્ભવન્તિ એકવિંશો વા એષ ય એષ તપતિ દ્વાદશ માસાઃ પઞ્ચર્તવસ્ત્રય ઇમે લોકા અસાવાદિત્ય એકવિંશ એતામભિસમ્પદમ્ -

ઉદવસાનીયાયાં સંસ્થિતાયામ્ ચતસ્રશ્ચ જાયાઃ કુમારીં પઞ્ચમીં ચત્વારિ ચ શતાન્યનુચરીણાં યથાસમુદિતં દક્ષિણાં દદાતિ -

અથોત્તરં સમ્વત્સરમૃતુપશુભિર્યજતે ષડ્ભિરાગ્નેયૈર્વસન્તે ષડ્ભિરૈન્દ્રૈર્ગ્રીષ્મે ષડ્ભિઃ પાર્જન્યૈર્વા મારુતૈર્વા વર્ષાસુ ષડ્ભિર્મૈત્રાવરુણૈઃ શરદિ ષડ્ભિરૈન્દ્રાવૈષ્ણવૈર્હેમન્તે ષડ્ભિરૈન્દ્રાબાર્હસ્પત્યૈઃ શિશિરે ષડૃતવઃ સમ્વત્સરઃ ઋતુષ્વેવ સમ્વત્સરે પ્રતિતિષ્ઠતિ ષટ્ત્રિંશદેતે પશવો ભવન્તિ ષટ્ત્રિંશદક્ષરા બૃહતી બૃહત્યામધિસ્વર્ગો લોકઃ પ્રતિષ્ઠિતસ્તદ્વન્તતો બૃહત્યૈવ ચ્છન્દસા સ્વર્ગે લોકે પ્રતિતિષ્ઠતિ -