શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 12.7.1

૧૨.૭.૧
અથ સૌત્રામણી યાગઃ।
વિશ્વરૂપં વૈ ત્વાષ્ટ્રમિન્દ્રોઽહન્। તં ત્વષ્ટા હતપુત્રોઽભ્યચરત્। સોઽભિચરણીયમપેન્દ્રં સોમમાહરત્। તસ્યેન્દ્રો યજ્ઞવેશસં કૃત્વા પ્રાસહા સોમમપિબત્। સ વિષ્વઙ્વ્યાર્ચ્છત્। તસ્યેન્દ્રિયં વીર્યમઙ્ગાદઙ્ગાદસ્રવત્

તસ્યાક્ષિભ્યામેવ તેજોઽસ્રવત્, સોઽજઃ પશુરભવદ્ધૂમ્રઃ। અથ યત્પક્ષ્મભ્યસ્તે ગોધૂમાઃ। યદશ્રુભ્યસ્તત્કુવલમ્

નાસિકાભ્યામેવાસ્ય વીર્યમસ્રવત્, સોઽવિઃ પશુરભવન્મેષઃ। અથ યત્ શ્લેષ્મણસ્તા ઉપવાકાઃ। યત્ સ્નીહા તદ્બદરમ્

મુખાદેવાસ્ય બલમસ્રવત્, સ ગૌઃ પશુરભવદૃષભઃ। અથ યે ફેનાસ્તે યવાઃ। યત્ સ્નેહઃ તત્કર્કન્ધુ

શ્રોત્રાદેવાસ્ય યશોઽસ્રવત્, તદેકશફમભવત્, અશ્વોઽશ્વતરો ગર્દ્દભઃ

સ્તનાભ્યામેવાસ્ય શુક્રમસ્રવત્, તત્પયોઽભવત્, પશૂનાં જ્યોતિઃ। ઉરસ એવાસ્ય હૃદયાત્ત્વિષિરસ્રવત્, સ શ્યેનોઽપાષ્ઠિહાઽભવત્, વયસાં રાજા

નાભ્યા એવાસ્ય શૂષોઽસ્રવત્, તત્સીસમભવત્, નાયઃ, ન હિરણ્યમ્। રેતસ એવાસ્ય રૂપમસ્રવત્, તત્ સુવર્ણં હિરણ્યમભવત્। શિશ્નાદેવાસ્ય રસોઽસ્રવત્, સા પરિસ્રુદભવત્। સ્ફિગીભ્યામેવાસ્ય ભામોઽસ્રવત્, સા સુરાઽભવત્, અન્નસ્ય રસઃ

મૂત્રાદેવાસ્યૌજોઽસ્રવત્, સ વૃકોઽભવત્, આરણ્યાનાં પશૂનાં જૂતિઃ। ઊવધ્યાદેવાસ્ય મન્યુરસ્રવત્, સ વ્યાઘ્રોઽભવત્, આરણ્યાનાં પશૂનાં રાજા। લોહિતાદેવાસ્ય સહોઽસ્રવત્, સ સિંહોઽભવત્, આરણ્યાનાં પશૂનામીશઃ

લોમભ્ય એવાસ્ય ચિત્તમસ્રવત્, તે શ્યામાકા અભવન્। ત્વચ એવાસ્યાપચિતિરસ્રવત્, સો ઽશ્વત્થો વનસ્પતિરભવત્। માંસેભ્ય એવાસ્યોર્ગસ્રવત્, સ ઉદુંબરોઽભવત્। અસ્થિભ્ય એવાસ્ય સ્વધાઽસ્રવત્, સ ન્યગ્રોધોઽભવત્। મજ્જભ્ય એવાસ્ય ભક્ષઃ સોમપીથોઽસ્રવત્, તે વ્રીહયોઽભવન્। એવમસ્યેન્દ્રિયાણિ વીર્યાણિ વ્યુદક્રામન્

અથ હ વૈ તર્હિ નમુચિનૈવાસુરેણ સહ ચચાર। સ ઐક્ષત નમુચિઃ, અપુનર્વા અયમભૂત્। હંત અસ્યેન્દ્રિયં વીર્યં સોમપીથમન્નાદ્યં હરાણીતિ। તસ્યૈતયૈવ સુરયેન્દ્રિયં વીર્યં સોમપીથમન્નાદ્યમહરત્। સ હ ન્યર્ણઃ શિશ્યે। તં દેવા ઉપસંજગ્મિરે। શ્રેષ્ઠો વૈ નોઽયમભૂત્। તમિમં પાપ્માઽવિદત્। હન્ત ઇમં ભિષજ્યામેતિ

તેઽશ્વિનાવબ્રુવન્। યુવં વૈ બ્રહ્માણૌ ભિષજૌ સ્થઃ। યુવમિમં ભિષજ્યતમિતિ। તાવબ્રૂતામ્। અસ્તુ નૌ ભાગ ઇતિ। તેઽબ્રુવન્। ય એષોઽજઃ, સ વાં ભાગ ઇતિ। તથેતિ। તસ્માદાશ્વિનો ધૂમ્રો ભવતિ

તે સરસ્વતીમબ્રુવન્। ત્વં વૈ ભૈષજ્યમસિ। ત્વમિમં ભિષજ્યેતિ। સાઽબ્રવીત્। અસ્તુ મે ભાગ ઇતિ। તેઽબ્રુવન્। ય એષોઽવિઃ, સ તે ભાગ ઇતિ। તથેતિ। તસ્માત્સારસ્વતો મેષો ભવતિ

અથાબ્રુવન્। એતાવદ્વા અસ્મિન્ એતર્હિ। યાવત્ અયમૃષભઃ। અસ્યૈવાયમસ્ત્વિતિ। તથેતિ। તસ્માદૈન્દ્ર ઋષભો ભવતિ

તાવશ્વિનૌ ચ સરસ્વતી ચ ઇંદ્રિયં વીર્યં નમુચેરાહૃત્ય તદસ્મિન્પુનરદધુઃ। તં પાપ્મનોઽત્રાયંત। સુત્રાતં બતૈનં પાપ્મનોઽત્રાસ્મહીતિ। તદ્વાવ સૌત્રામણ્યભવત્। તત્સૌત્રામણ્યૈ સૌત્રામણીત્વમ્। ત્રાયતે મૃત્યોરાત્માનમ્। અપ પાપ્માનં હતે। ય એવમેતત્સૌત્રામણ્યૈ સૌત્રામણીત્વં વેદ। ત્રયસ્ત્રિંશદ્દક્ષિણા ભવંતિ। ત્રયસ્ત્રિંશદ્ધિ તં દેવતા અભિષજ્યન્। તસ્માદાહુઃ। ભેષજં દક્ષિણા ઇતિ