શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 12.5.2

૧૨.૫.૨.
અથ હ સ્માહ નાકો મૌદ્ગલ્યઃ॥ મરિષ્યંતં ચેદ્યજમાનં મન્યેત। યત્રૈવાસ્મા આશસનં જોષિતં સ્યાત્। તદરણ્યોરગ્ની સમારોહ્ય નિર્મથ્ય જુહ્વદ્વસેત્। સ યદાઽસ્માલ્લોકાદ્યજમાનઃ પ્રેયાત્

અથૈનમન્તરેણાગ્નીંશ્ચિતિં ચિત્વા। તમગ્નિભિઃ સમુપોષેદિતિ। તદુ તથા ન કુર્યાત્ અતસ્થાનો વા એષ તસ્મૈ। યદેનં શવદહ્યાયા ઇવ જુહુયુઃ। યજ્ઞાય વા એષઃ। આહુતિભ્યસ્તસ્થાન સ હૈનમમૃષ્યમાણસ્તૃપ્રં સચતે

ઇત્થમેવ કુર્યાત્। તિસ્ર એવ સ્થાલીરેષ્ટવૈ બ્રૂયાત્। તાસુ ગોમયાનિ ચ શુંબલાનિ ચાવધાય। નાના ત્રિષ્વગ્નિષુ પ્રવૃંજ્યાત્। તે યે તતઃ સન્તાપાદગ્નયો જાયેરન્। તૈરેનં દહેયુઃ। તથો હ તૈરેવ દગ્ધો ભવતિ। નો પ્રત્યક્ષમિવ

તસ્માદપિ એતત્ ઋષિણાઽભ્યનૂક્તમ્ – યો અગ્નિરગ્રેરધ્યજાયત શોકાત્પૃથિવ્યા ઉત વા દિવસ્પરિ। યેન પ્રજા વિશ્વકર્મા જજાન તમગ્ને હેડઃ પરિ તે વૃણક્તુ ઇતિ। યથા ઋક્ તથા બ્રાહ્મણમ્

અથૈનં વિપુરીષં કૃત્વા। અસ્યાં પુરીષં પ્રતિષ્ઠાપયતિ। પુરીષં વા ઇયમ્। તત્પુરીષ એવૈતત્પુરીષં દધાતિ। યા હ વા અસ્યૈષા વૃકલા સપુરીષા। તસ્યૈ હ વિદગ્ધાયૈ સૃગાલઃ સંભવતિ। નેત્ સૃગાલઃ સંભવદિતિ। તદુ તથા ન કુર્યાત્। ક્ષોધુકા હાસ્ય પ્રજા ભવતિ। તમંતરતઃ પ્રક્ષાલ્ય, આજ્યેનાન્વનક્તિ। મેધ્યમેવૈનં તત્કરોતિ

અથાસ્ય સપ્તસુ પ્રાણાયતનેષુ સપ્ત હિરણ્યશકલાન્ પ્રાસ્યતિ। જ્યોતિર્વા અમૃતં હિરણ્યમ્। જ્યોતિરેવાસ્મિંસ્તદમૃતં દધાતિ

અથૈનમંતરેણાગ્નીન્ ચિતિં ચિત્વા। કૃષ્ણાજિનમુત્તરલોમ પ્રાચીનગ્રીવં પ્રસ્તીર્ય। તસ્મિન્નેનમુત્તાનં નિપાદ્ય। જુહૂં ઘૃતેન પૂર્ણાં દક્ષિણે પાણાવાદધાતિ। સવ્ય ઉપભૃતમ્। ઉરસિ ધ્રુવામ્। મુખેઽગ્નિહોત્રહવણીમ્। નાસિકયોઃ સ્રુવૌ। કર્ણયોઃ પ્રાશિત્રહરણે। શીર્ષંશ્ચમસં પ્રણીતાપ્રણયનમ્। પાર્શ્વયોઃ શૂર્પે। ઉદરે પાત્રીં સમવત્તધાનીં પૃષદાજ્યવતીમ્। શિશ્નસ્યાંતે શમ્યામ્। આંડયોરંતે વૃષાસ્વૌ। અન્વગુલૂખલં ચ મુસલં ચ। અંતરેણોરૂ અન્યાનિ યજ્ઞપાત્રાણિ। દક્ષિણે પાણૌ સ્ફ્યમ્

સ એષ યજ્ઞાયુધી યજમાનઃ યથા બિભ્યદામોષમતીયાત્। એવમેવ યોઽસ્ય સ્વર્ગે લોકો જિતો ભવતિ। તમભ્યત્યેતિ। તમેતે સંતાપ્યા અગ્નયો યથા પુત્રાઃ પિતરં પ્રોષુષમાગતં શિવમુપસ્પૃશંતિ। એવં શિવં હૈવૈનમુપસ્પૃશંતિ। પ્ર હૈવૈનં કલ્પયંતિ

તં યદિ ગાર્હપત્યઃ પૂર્વઃ પ્રાપ્નુયાત્। તદ્વિદ્યાત્। પ્રતિષ્ઠ એનમગ્નિઃ પૂર્વઃ પ્રાપત્। પ્રતિષ્ઠાસ્યતિ। પ્રત્યેવ તેઽસ્મિન્ લોકે સ્થાસ્યંતિ। યેઽસ્માત્પ્રત્યંચ ઇતિ

અથ યદ્યાહવનીયઃ। તદ્વિદ્યાત્। મુખ્ય એનમગ્નિઃ પૂર્વઃ પ્રાપત્। મુખતો લોકાનજૈષીત્। મુખમેવ તેઽસ્મિન્ લોકે ભવિષ્યંતિ। યેઽસ્માત્પ્રત્યંચ ઇતિ

અથ યદ્યન્વાહાર્યપચનઃ। તદ્વિદ્યાત્। અન્નાદ એનમગ્નિઃ પૂર્વઃ પ્રાપત્। અન્નમત્સ્યતિ। અન્નમેવ તેઽસ્મિન્ લોકેઽત્સ્યન્તિ। યેઽસ્માત્પ્રત્યંચ ઇતિ

અથ યદિ સર્વે સકૃત્। તદ્વિદ્યાત્। કલ્યાણં લોકમજૈષીદિતિ। એતાન્યસ્મિન્ વિજ્ઞાનાનિ

તાં વા એતાં યજમાનાત્માહુતિમંતતો જુહોતિ। સ યોઽસ્ય સ્વર્ગે લોકો જિતો ભવતિ। તત આહુતિમયોઽમૃતઃ સંભવતિ

અથ યાન્યશ્મમયાનિ ચ મૃન્મયાનિ ચ ભવન્તિ। તાનિ બ્રાહ્મણાય દદ્યાત્। શવોદ્વહમુ હ તં મન્યન્તે। યસ્તાનિ પ્રતિગૃહ્ણાતિ। અપ એવૈનાન્યભ્યવહરેયુઃ। આપો વા અસ્ય સર્વસ્ય પ્રતિષ્ઠા। તદેનમપ્સ્વેવ પ્રતિષ્ઠાપયતિ

અથૈતામાહુતિં જુહોતિ। પુત્રો વા ભ્રાતા વા યો વાઽન્યો બ્રાહ્મણઃ સ્યાત્ – અસ્માત્ત્વમધિ જાતોઽસિ ત્વદયં જાયતાં પુનઃ। અસૌ સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા ઇતિ। અનપેક્ષમેત્ય અપ ઉપસ્પૃશંતિ