શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 12.4.4

૧૨.૪.૪.
અથ પ્રાતર્ભસ્માન્યુદ્ધૃત્ય, ગોમયેનાલિપ્ય, અરણ્યોરેવાગ્ની સમારોહ્ય પ્રત્યવસ્યતિ। મથિત્વા ગાર્હપત્યમ્, ઉદ્ધૃત્યાહવનીયમ્, આહૃત્યાન્વાહાર્યપચનમ્, અગ્નયે પથિકૃતેઽષ્ટાકપાલં પુરોડાશં નિર્વપેત્। તસ્યાવૃત્। તા એવ સપ્તદશ સામિધેનીરનુબ્રૂયાત્। વાર્ત્રઘ્નાવાજ્યભાગૌ। વિરાજૌ સંયાજ્યે। અથૈતે યાજ્યાનુવાક્યે – વેત્થા હિ વેધો અધ્વનઃ પથશ્ચ દેવાંજસા। અગ્ને યજ્ઞેષુ સુક્રતો – ઇતિ। અથ યાજ્યા – દેવાનામપિ પન્થામગન્મ યચ્છક્નવામ તદનુ પ્રવોઢુમ્। અગ્નિર્વિદ્વાન્ત્સ યજાત્સેદુ હોતાસો અધ્વરાન્ત્સ ઋતૂન્કલ્પયાતિ ઇતિ। અગ્નિર્વૈ પથિકૃત્। પથામપિ નેતા। સ એવૈનં યજ્ઞપથમપિનયતિ। એતદેવ તત્ર કર્મ

તદાહુઃ – યસ્યાગ્નયઃ સંસૃજ્યેરન્। કિ તત્ર કર્મ। કા પ્રાયશ્ચિત્તિરિતિ। સ યદિ પરસ્તાદહં ન ભીયાત્। તદ્વિદ્યાત્। પરસ્તાન્મા શુક્રમાગન્નુપ માં દેવાઃ પ્રાભૂવન્ શ્રેયાન્ ભવિષ્યામિ ઇતિ। યદ્યુ અસ્ય હૃદયં વ્યેવ લિખેત અગ્નયે વિવચયેઽષ્ટાકપાલં પુરોડાશં નિર્વપેત્. તસ્યાવૃત્। તા એવ સપ્તદશ સામિધેનીરનુબ્રૂયાત્। વાર્ત્રઘ્નાવાજ્યભાગૌ। વિરાજૌ સંયાજ્યે। અથૈતે યાજ્યાઽનુવાક્યે – વિ તે વિષ્વગ્વાતજૂતાસો અગ્ને ભામાસઃ શુચે શુચયશ્ચરન્તિ। તુવિમ્રક્ષાસો દિવ્યા નવગ્વા વના વનન્તિ ધૃષતા રુજન્તઃ ઇતિ। અથ યાજ્યા – ત્વામગ્ને માનુષીરીડતે વિશો હોત્રાવિદં વિવિચિં રત્નધાતમમ્। ગુહા સંતં સુભગ વિશ્વદર્શતં તુવિષ્વણસં સુયુજં ઘૃતશ્રિયમ્ ઇતિ। અથો હ યો દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યાદ્વ્યાવિવૃત્સેત। તત્કામ એતયા યજેત। વિ હૈવાસ્માદ્વર્તતે। એતદેવ તત્ર કર્મ

યદ્વયમિતોદહં ન ભીયાત્। તદ્વિદ્યાત્। અભિ દ્વિષંતં ભ્રાતૃવ્યં ભવિષ્યામિ, શ્રેયાન્ ભવિષ્યામીતિ। યદ્યુ અસ્ય હૃદયં વ્યેવ લિખેત્। અગ્નયે સંવર્ગાયાષ્ટાકપાલં પુરોડાશં નિર્વપેત્। તસ્યાવૃત્। તા એવ સપ્તદશ સામિધેનીરનુબ્રૂયાત્। વાર્ત્રઘ્નાવાજ્યભાગૌ। વિરાજૌ સંયાજ્યે। અથૈતે યાજ્યાનુવાક્યે – પરસ્યા અધિ સંવતોઽવરાઁ૨ઽ અભ્યાતર. યત્રાહમસ્મિ તાઁ૨ઽ અવ ઇતિ। અથ યાજ્યા – મા નો અસ્મિન્મહાધને પરાવર્ગ્ભારભૃદ્યથા। સંવર્ગં સંરયિં જય ઇતિ। અથો હ યો દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યાત્ સંવિવૃક્ષેત। તત્કામ એતયા યજેત। સં હૈવાસ્માત્ વૃંક્તે। એતદેવ તત્ર કર્મ

તદાહુઃ – યસ્ય વૈદ્યુતો દહેત્। કિં તત્ર કર્મ। કા પ્રાયશ્ચિત્તિરિતિ। તદ્વિદ્યાત્। ઉપરિષ્ટાન્મા શુક્રમાગન્નુપ માં દેવાઃ પ્રાભૂવન્ શ્રેયાન્ ભવિષ્યામિ ઇતિ। યદ્યુ અસ્ય હૃદયં વ્યેવ લિખેત્। અગ્નયેઽપ્સુમતેઽષ્ટાકપાલં પુરોડાશં નિર્વપેત્. તસ્યાવૃત્। તા એવ સપ્તદશ સામિધેનીરનુબ્રૂયાત્। વાર્ત્રઘ્નાવાજ્યભાગૌ। વિરાજૌ સંયાજ્યે। અથૈતે યાજ્યાઽનુવાક્યે – અપ્સ્વગ્ને સધિષ્ટવ સૌષધીરનુરુધ્યસે। ગર્ભે સઞ્જાયસે પુનઃ ઇતિ। અથ યાજ્યા – ગર્ભો અસ્યોષધીનાં ગર્ભો વનસ્પતીનામ્। ગર્ભો વિશ્વસ્ય ભૂતસ્યાગ્ને ગર્ભો અપામસિ ઇતિ। શાંતિમેવાભ્યામેતદ્વદતિ। યજમાનસ્ય પ્રજાયૈ પશૂનામહિંસાયૈ। એતદેવ તત્ર કર્મ

તદાહુઃ - યસ્યાગ્નયોઽમેધ્યૈરગ્નિભિઃ સંસૃજ્યેરન્। કિં તત્ર કર્મ। કા પ્રાયશ્ચિત્તિરિતિ। અગ્નયે શુચયેઽષ્ટાકપાલં પુરોડાશં નિર્વપેત્। તસ્યાવૃત્। તા એવ સપ્તદશ સામિધેનીરનુબ્રૂયાત્। વાર્ત્રઘ્નાવાજ્યભાગૌ। વિરાજૌ સંયાજ્યે। અથૈતે યાજ્યાઽનુવાક્યે – અગ્નિઃ શુચિવ્રતતમઃ શુચિર્વિપ્રઃ શુચિઃ કવિઃ। શુચી રોચત આહુતઃ ઇતિ। અથ યાજ્યા – ઉદગ્ને શુચયસ્તવ શુક્રા ભ્રાજંત ઈરતે। તવ જ્યોતીંષ્યર્ચયઃ ઇતિ। શાંતિમેવાભ્યામેતદ્વદતિ। યજમાનસ્ય પ્રજાયૈ પશૂનામહિંસાયૈ। એતદેવ તત્ર કર્મ

તદાહુઃ - યસ્યાહવનીયમનુદ્ધૃતમાદિત્યોઽભ્યસ્તમિયાત્। કિં તત્ર કર્મ। કા પ્રાયશ્ચિત્તિરિતિ। એતે વૈ રશ્મયો વિશ્વે દેવાઃ। તેઽસ્માદપપ્રયન્તિ। તદસ્મૈ વ્યૃધ્યતે। યસ્માદ્દેવા અપપ્રયન્તિ। તામનુવ્યૃદ્ધિં યશ્ચ વેદ। યશ્ચ ન। તા ઉભાવાહતુઃ। અનુદ્ધૃતમસ્યાભ્યસ્તમગાદિતિ। તત્રેત્થં કુર્યાત્। હરિતં હિરણ્યં દર્ભે પ્રબધ્ય પશ્ચાદ્ધર્તવૈ બ્રૂયાત્। તદેતસ્ય રૂપં ક્રિયતે। ય એષ તપતિ। અહર્વા એષઃ। તદહ્નો રૂપં ક્રિયતે। પવિત્રં દર્ભાઃ। પવયત્યેવૈનં તત્। અથેધ્મમાદીપ્ય પ્રાંચં હર્તવૈ બ્રૂયાત્। બ્રાહ્મણ આર્ષ ઉદ્ધરેત્। બ્રાહ્મણો વા આર્ષેયઃ સર્વા દેવતાઃ। સર્વાભિરેવૈનં તદ્દેવતાભિઃ સમર્દ્ધયતિ। તમુપસમાધાય પ્રતિપરેત્ય ગાર્હપત્ય આજ્યમધિશ્રિત્ય ઉદ્વાસ્યોત્પૂયાવેક્ષ્ય ચતુર્ગૃહીતમાજ્યં ગૃહીત્વા સમિધમુપસંગૃહ્ય પ્રાઙુદાદ્રવતિ। અથાહવનીયે સમિધમભ્યાધાય દક્ષિણં જાન્વાચ્ય જુહોતિ – વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સ્વાહા ઇતિ। સ યથા બ્રાહ્મણમાવસથવાસિં ક્રુદ્ધં યંતમુક્ષવે હતોપમન્ત્રયેત। એવમેવૈતત્ વિશ્વાન્દેવાનુપમન્ત્રયતે। જાનન્તિ હૈનમ્। ઉપ હૈનમાવર્તંતે। એતદેવ તત્ર કર્મ

તદાહુઃ – યસ્યાહવનીયમનુદ્ધૃતમ્ આદિત્યોઽભ્યુદિયાત્। કિં તત્ર કર્મ। કા પ્રાયશ્ચિત્તિરિતિ। એતે વૈ રશ્મયો વિશ્વે દેવાઃ। તેઽસ્માદૂષિવાંસોઽપપ્રયંતિ। તદસ્મૈ વ્યૃધ્યતે। યસ્માદ્દેવા અપપ્રયંતિ। તામનુવ્યૃદ્ધિં યશ્ચ વેદ। યશ્ચ ન। તા ઉભાવાહતુઃ। અનુદ્ધૃતમસ્યાભ્યુદગાદિતિ। તત્રેત્થં કુર્યાત્। રજતં હિરણ્યં દર્ભે પ્રબધ્ય પુરસ્તાદ્ધર્તવૈ બ્રૂયાત્। તચ્ચંદ્રમસો રૂપં ક્રિયતે। રાત્રિર્વૈ ચંદ્રમાઃ। તદ્રાત્રે રૂપં ક્રિયતે। પવિત્રં દર્ભાઃ। પવયત્યેવૈનં તત્। અથેધ્મમાદીપ્ય અન્વંચં હર્તવૈ બ્રૂયાત્। બ્રાહ્મણ આર્ષેય ઉદ્ધરેત્। બ્રાહ્મણો વા આર્ષેયઃ સર્વા દેવતાઃ। કર્વાભિરેવૈનં તદ્દેવતાભિઃ સમર્દ્ધયતિ। તમુપસમાધાય પ્રતિપરેત્ય ગાર્હપત્ય આજ્યમધિશ્રિત્ય ઉદ્વાસ્યોત્પૂયાવેક્ષ્ય યથાગૃહીતમાજ્યં ગૃહીત્વા સમિધમુપસંગૃહ્ય પ્રાઙુદાદ્રવતિ। અથાહવનીયે સમિધમભ્યાધાય દક્ષિણં જાન્વાચ્ય જુહોતિ – વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સ્વાહા ઇતિ। સોઽસાવેવ હંધુઃ। ન હ વૈ તત્ર કાચનાર્તિઃ। ન રિષ્ટિર્ભવતિ। યત્રૈષા પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ક્રિયતે। એતદેવ તત્ર કર્મ