શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 12.2.3

૧૨.૨.૩.
સ વા એષ સંવત્સરો બૃહતીમભિસંપન્નઃ। દ્વાવાર્ક્ષ્યતામહ્નાં ષડહૌ। દ્વૌ પૃષ્ઠ્યાભિપ્લવૌ। ગોઆયુષી। દશરાત્રઃ। તત્ ષટ્ત્રિંશત્। ષટ્ત્રિંશદક્ષરા વૈ બૃહતી। બૃહત્યા વૈ દેવાઃ સ્વર્ગે લોકેઽયતન્ત। બૃહત્યા સ્વર્ગં લોકમાપ્નુવન્। તથા ઉ એવૈષ એતદ્ બૃહત્યૈવ સ્વર્ગે લોકે યતતે। બૃહત્યા સ્વર્ગં લોકમાપ્નોતિ। અથ યો બૃહત્યાં કામઃ। તમેવૈતેનૈવમ્વિદવરુંધે

યદ્વૈ ચતુર્વિંશમહઃ। દશરાત્રસ્ય વૈ તત્સપ્તમં વા નવમં વા। અભિપ્લવાત્ પૃષ્ઠ્યો નિર્મિતઃ। પૃષ્ઠ્યાદભિજિત્। અભિજિતઃ સ્વરસામાનઃ। સ્વરસામભ્યો વિષુવાન્। વિષુવતઃ સ્વરસામાનઃ। સ્વરસામભ્યો વિશ્વજિત્। વિશ્વજિતઃ પૃષ્ઠ્યઃ। પૃષ્ઠ્યાદભિપ્લવઃ। અભિપ્લવાત્ ગોઆયુષી। ગોઆયુર્ભ્યાં દશરાત્રઃ

અથૈતદહરાર્ક્ષ્યત્, યન્મહાવ્રતમ્। પંચવિંશો હ્યેતસ્ય સ્તોમો ભવતિ। નાક્ષરાચ્છન્દો વ્યેત્યેકસ્માત્। ન દ્વાભ્યામ્। ન સ્તોત્રિયયા સ્તોમઃ

અભિપ્લવં પૂર્વં પુરસ્તાત્ વિષુવત ઉપયન્તિ। પૃષ્ઠ્યમુત્તરમ્। પુત્રા વા અભિપ્લવઃ। પિતા પૃષ્ઠ્યઃ। તસ્માત્ પૂર્વવયસે પુત્રાઃ પિતરમુપજીવન્તિ। પૃષ્ઠ્યમુપરિષ્ટાત્ વિષુવતઃ પૂર્વમુપયન્તિ। અભિપ્લવમુત્તરમ્। તસ્માદુત્તરવયસે પુત્રાન્ પિતોપજીવતિ। ઉપ હ વા એનં પૂર્વવયસે પુત્રા જીવન્તિ। ઉપોત્તરવયસે પુત્રાન્ જીવતિ। ય એવમેતદ્વેદ

તદાહુઃ – યચ્ચતુર્વિંશમહરુપેત્ય પ્રેયાત્। કથમનાગૂર્તી ભવતીતિ। યદેવાદઃ પ્રાયણીયમતિરાત્રમુપયન્તિ। તેનેતિ બ્રૂયાત્

તદાહુઃ – યત્ દ્વાદશ માસાઃ સંવત્સરસ્ય। અથૈતદહરત્યેતિ। યત્ વૈષુવતમ્। અવરેષામેતા ૩ ત્પરેષા ૩ મિતિ। અવરેષાં ચૈવ પરેષાં ચેતિ હ બ્રૂયાત્। આત્મા વૈ સંવત્સરસ્ય વિષુવાન્ । અંગાનિ માસાઃ। યત્ર વા આત્મા તદંગાનિ। યત્રો અંગાનિ તદાત્મા। ન વા આત્મા અંગાન્યતિરિચ્યતે। નાત્માનમંગાન્યતિરિચ્યન્તે। એવમુ હૈતત્ અવરેષાં ચૈવ પરેષાં ચ ભવતિ

અથ હ વા એષ મહાસુપર્ણ એવ। યત્ સંવત્સરઃ। તસ્યા યાન્ પુરસ્તાત્ વિષુવતઃ ષણ્માસાનુપયન્તિ। સઃ અન્યતરઃ પક્ષઃ। અથ યાન્ ષડુપરિષ્ટાત્ સઃ અન્યતરઃ। આત્મા વિષુવાન્। યત્ર વા આત્મા તત્પક્ષૌ। યત્ર વા પક્ષૌ તદાત્મા। ન વા આત્મા પક્ષાવતિરિચ્યતે। નાત્માનં પક્ષાવતિરિચ્યેતે। એવમુ હૈ તત્। અવરેષાં ચૈવ પરેષાં ચ ભવતિ

તદાહુઃ – યત્ પુરસ્તાત્ વિષુવત્ ઊર્ધ્વાન્ સ્તોમાન્ ષણ્માસાનુપયન્તિ। ષડુપરિષ્ટાદાવૃત્તાન્। કથમસ્યૈત ઊર્ધ્વાઃ સ્તોમા ઉપેતા ભવંતીતિ। યમેવામુમૂર્ધ્વસ્તોમં દશરાત્રમુપયન્તિ। તેનેતિ બ્રૂયાત્। દેવેભ્યો હ વૈ મહાવ્રતં ન તસ્થે। કથમૂર્ધ્વૈ સ્તોમૈર્વિષુવન્તમુપાગાત। આવૃત્તૈર્મામિતિ

તે હ દેવા ઊચુઃ। ઉપ તં યજ્ઞક્રતું જાનીત। ય ઊર્ધ્વસ્તોમઃ। યેનેદમાપ્નવામેતિ। ત એતમૂર્ધ્વસ્તોમં દશરાત્રમપશ્યન્ સંવત્સરવિધન્ તસ્ય યઃ પૃષ્ઠ્યઃ ષડહઃ। ઋતવઃ સઃ। ઇમે લોકાશ્છન્દોમાઃ। સંવત્સરો દશમમહઃ।તેનૈનદાપ્નુવન્। તદેભ્યોઽતિષ્ઠત। તિષ્ઠતે હ વા અસ્મૈ મહાવ્રતમ્। ય એવમેતદ્વેદ

અથ વા અતોઽહ્નામભ્યારોહઃ। પ્રાયણીયેનાતિરાત્રેણોદયનીયમતિરાત્રમભ્યારોહન્તિ। ચતુર્વિંશેન મહાવ્રતમ્। અભિપ્લવેન પરમભિપ્લવમ્। પૃષ્ઠ્યેન પરં પૃષ્ઠ્યમ્। અભિજિતા વિશ્વજિતમ્। સ્વરસામભિઃ પરાન્ સ્વરસામ્નઃ। અથૈતદહરનભ્યારૂઢમ્। યત્ વૈષુવતમ્। અભિ હ વૈ શ્રેયાંસં રોહતિ। નૈનં પાપીયાનભ્યારોહતિ। ય એવમેતદ્વેદ

અથ વા અતોઽહ્નાં નિવાહઃ। પ્રાયણીયોઽતિરાત્રશ્ચતુર્વિંશાયાહ્ને નિવહતિ। ચતુર્વિંશમહરભિપ્લવાય। અભિપ્લવઃ પૃષ્ઠ્યાય। પૃષ્ઠ્યોઽભિજિતે। અભિજિત્ સ્વરસામભ્યઃ। સ્વરસામાનો વિષુવતે। વિષુવાન્ સ્વરસામભ્યઃ। સ્વરસામાનો વિશ્વજિતે। વિશ્વજિત્ પૃષ્ઠ્યાય। પૃષ્ઠ્યોઽભિપ્લવાય અભિપ્લવો ગોઆયુર્ભ્યામ્। ગોઆયુષી દશરાત્રાય। દશરાત્રો મહાવ્રતાય। મહાવ્રતમુદયનીયાયાતિરાત્રાય। ઉદયનીયોઽતિરાત્રઃ સ્વર્ગાય લોકાય પ્રતિષ્ઠાયા અન્નાદ્યાય

તાનિ વા એતાનિ યજ્ઞારણ્યાનિ યજ્ઞકૃંતત્રાણિ। તાનિ શતં શતં રથાહ્ન્યાનિ। અન્તરેણ તાનિ યે વિદ્વાંસ ઉપયન્તિ। યથાઽઽરણ્યાન્યાં મુગ્ધાઁશ્ચરતોઽશનાયા વા પિપાસા વા પાપ્માનો રક્ષાંસિ સચેરન્। એવં હૈવૈનાનશનાયા વા પિપાસા વા પાપ્માનો રક્ષાંસિ સચંતે। અથ યે વિદ્વાંસો યથા પ્રવાહાત્પ્રવાહં અભયાદભયમ્। એવં હૈવ તે દેવતાયૈ દેવતામુપસંયન્તિ। તે સ્વસ્તિ સ્વર્ગં લોકં સમશ્નુવતે

તદાહુઃ – કતિ સંવત્સરસ્યાહાનિ પરાઞ્ચિ। કત્યર્વાંચીતિ। સ યાનિ સકૃત્સકૃદુપયન્તિ। તાનિ પરાંચિ। અથ યાનિ પુનઃ પુનઃ। તાન્યર્વાંચિ ઇતિ હ ત્વેવૈનાન્યુપાસીત। ષડહયોર્હિ આવૃત્તિમન્વાવર્તંતે