શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 11.7

બ્રાહ્મણં

૧ પશુબન્ધયાગ: - તત્ર દર્શપૂર્ણમાસવન્નિત્યં પ્રતિસંવત્સરં યષ્ટવ્યસ્યપશુયાગસ્ય વિધાનમ્, ઉક્તપશુયાગસ્ય સાભિપ્રાયં પશુફલસાધનત્વમભિધાય દર્શપૂર્ણમાસવન્નિત્યત્વં પ્રતિપાદયિતુમકરણે પ્રત્યવાયજનકત્વસ્ય પ્રતિપાદનમ્, એવં દોષમુપન્યસ્ય પશુબન્ધસ્ય તત્પરિહારહેતુત્વાભિધાનમ્, અસ્ય પશુબન્ધયાગસ્યાયુર્હેતુત્વમમિધાતુમાત્મનિષ્ક્રયણસાધનત્વસ્ય સોપપત્તિકં નિરૂપણં ચેતિ ।
બ્રાહ્મણં

૨-પશુબન્ધસ્યેષ્ટિસવવિધત્વેન દ્વૈવિધ્યાભિધાયકં બ્રાહ્મણમ્ - તત્ર પ્રથમં પશુ । બન્ધસ્યેષ્ટિવિધત્વં સવવિધત્વં ચેતિ દ્વૈવિધ્યં પ્રદર્શ્ય ક્રમાત્તયોઃ સ્વરૂપવર્ણનં, તત્ર સવવિધત્વસ્યૈવ મીમાંસાપૂર્વકં સિદ્ધાન્તતયા પ્રતિષ્ઠાપનમ્ , તથાઽત્ર સવનત્રયમુપપાદ્ય તદુપજીવનેન દક્ષિણાકાલં વિધાતું શાગ્વાન્તરીયં દક્ષિણાકાલમનૂદ્ય ચ તસ્ય પ્રત્યાખ્યાનમ્, તતઃ સ્વમતેન દક્ષિણાકાલં વિધાય સપ્રકારકં દક્ષિણાદાનવિધાનમ્, ષડ્ઢોતૃહોમસ્ય વિધિત્સયા તસ્ય દીક્ષારૂપતાં સમ્પાદયિતું પ્રશ્નમુદ્ભાવ્ય તદુત્તરત્વેન ષડ્ઢોતૃસંજ્ઞકા એકાઽઽજ્યાહુતિઃ પઞ્ચ વાઽઽજ્યાહુતયો હોતવ્યા ઇતિ વિધાય તત્ર મન્ત્રસ્ય વિનિયોજનમ્ , કઃ પુનરવભૃથ ઇત્યાશઙ્ક્ય તત્સમાધાનકથનમ્, નિરૂઢપશુબન્ધરૂપપાલાશયૂપસ્ય - પ્રકૃતિભૂતપલાશદ્રવ્યવૃક્ષસ્ય વિધિત્સયોપોદ્ઘાતકથનમ્, તત્ર પશુબન્ધસ્ય વિસોમત્વં સસોમત્વં ચેતિ પ્રાગુક્તં પક્ષદ્વયમનૂદ્ય તત્રાન્તિમે પક્ષે પલાશવૃક્ષસ્યૈવ યૂપં કુર્વીતેત્યભિધાનમ્ ,
ઉક્તપક્ષસ્ય નિગમનં ચેત્યાદિ ।
બ્રાહ્મણં

૩-ઇત્થં યૂપસ્ય પાલાશત્વં પ્રતિપાદ્ય તત્રાપિ બહુસારસ્ય પશુવિરોધિત્વમલ્પસારસ્ય પશુસમૃદ્ધિકરણત્વં ચેત્યર્થસ્ય પ્રદર્શનમ્, ઇત્થમલ્પસારસ્ય યૂપાર્હતામુક્ત્વા તસ્યૈવ સન્નિવેશમુપજીવ્ય દોષપ્રદર્શનમ્ , ઉક્તયૂપવૃક્ષે અપનત્યુપનત્યોઃ ક્રમેણાન્નવિરોધિત્વસ્યાન્નસમૃદ્ધિકરત્વસ્ય ચ પ્રદર્શનં ચેતિ ।
બ્રાહ્મણં

૪ । ઇત્થં યૂપાર્હં વૃક્ષં તત્સ્વરૂપં ચાભિધાયેદાનીં યૂપસ્ય તત્તત્ફલાભિધાનપુરઃસરં વિકલ્પેન એકદ્વિત્રિચતુરરત્ન્યાત્મકપ્રમાણવિધાનમ્, ઇતોઽધિકારત્નિપ્રમાણવિશેષસ્ય સોમયાગવિષયત્વપ્રતિપાદનં, તત આજ્યભાગયોરવશ્યકર્તવ્યતાયાઃ સદૃષ્ટાન્તં નિરૂપણં, પશ્વવયવપાકવિષયે કસ્યચિદ્વિશેષસ્ય પ્રતિપાદનમ્, વપાવદાનસ્ય પઞ્ચાવત્તત્વપ્રકારસમ્પાદનદ્વારા પૃથિવ્યાદિલોકત્રયાત્મનાઽગ્ન્યાદિત્યાત્મના ચ પ્રશંસનં, ચેતિ ।