શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 11.5.5

૧૧.૫.૫ શતાતિરાત્રસંજ્ઞકં સત્રમ્
દેવાન્વા ઊર્ધ્વાન્ત્સ્વર્ગં લોકં યતઃ। અસુરાસ્તમસાઽન્તરદધુસ્તે હોચુર્ન વા અસ્યાન્યેન સત્ત્રાદપઘાતોઽસ્તિ હન્ત સત્ત્રમાસામહા ઇતિ -

તે શતાગ્નિષ્ટોમં સત્ત્રમુપેયુઃ। તે યાવદાસીનઃ પરાપશ્યેત્તાવતસ્તમોઽપાઘ્નતૈવમેવ શતોક્થ્યેન યાવત્તિષ્ઠન્પરાપશ્યેત્તાવતસ્તમોઽપાઘ્નત -

તે હોચુઃ। અપ વાવ તમો હન્મહે ન ત્વેવ સર્વમિવ હન્ત પ્રજાપતિં પિતરં પ્રત્યયામેતિ તે પ્રજાપતિં પિતરં પ્રતીત્યોચુરસુરા વૈ નો ભગવ ઊર્ધ્વાન્ત્સ્વર્ગંલોકં યતસ્તમસાન્તરદધુઃ -

તે શતાગ્નિષ્ટોમં સત્ત્રમુપૈમ। તે યાવદાસીનઃ પરાપશ્યેત્તાવતસ્તમોઽપાહન્મહ્યેવમેવ શતોક્થ્યેન યાવત્તિષ્ઠન્પરાપશ્યેત્તાવતસ્તમોઽપાહન્મહિ પ્ર નો ભગવઞ્છાધિ યથાસુરાંસ્તમોઽપહત્ય સર્વં પાપ્માનમપહત્ય સ્વર્ગં લોકં પ્રજ્ઞાસ્યામ ઇતિ -

સ હોવાચ અસર્વક્રતુભ્યાં વૈ યજ્ઞાભ્યામગન્ત યદગ્નિષ્ટોમેન ચોક્થ્યેન ચ શતાતિરાત્રં સત્ત્રમુપેત તેનાસુરાંસ્તમોઽપહત્ય સર્વં પાપ્માનમપહત્ય સ્વર્ગં લોકં પ્રજ્ઞાસ્યથેતિ -

તે શતાતિરાત્રં સત્ત્રમુપેયુઃ તેનાસુરાંસ્તમોઽપહત્ય સર્વં પાપ્માનમપહત્યસ્વર્ગં લોકં પ્રજજ્ઞુસ્તેષામર્વાક્પઞ્ચાશેષ્વેવાહઃસ્વહરભિ રાત્રિસામાનિ પરીયૂ રાત્રિમભ્યહઃસામાનિ -

તે હોચુઃ। અમુહામ વૈ ન પ્રજાનીમો હન્ત પ્રજાપતિમેવ પિતરં પ્રત્યયામેતિ તે પ્રજાપતિમેવ પિતરં પ્રતીત્યોચુરહન્નો રાત્રિસામાનિ રાત્ર્યામહ્નો ભવન્તિ નઃ। વિપશ્ચિદ્યજ્ઞાન્મુગ્ધાન્વિદ્વાન્ધીરોઽનુશાધિ ન ઇતિ -

તાન્હૈતદુપજગૌ। મહાહિમિવ વૈ હ્રદાદ્બલીયાનન્વવેત્ય। અનુત્ત સ્વાદાસ્થાનાત્તતઃ સત્ત્રં ન તાયત ઇતિ -

આશ્વિનં વૈ વઃ શસ્યમાનમ્ પ્રાતરનુવાકમાસ્થાનાદનુત્ત યમાસ્થાનાદનુદ્ધ્વં ધીરાઃ સન્તો અધીરવત્। પ્રશાસ્ત્રા તમુપેત શનૈરપ્રતિશંસતેતિ -

તે હોચુઃ। કથં નુ ભગવઃ શસ્તં કથમપ્રતિશસ્તમિતિ સ હોવાચ યત્ર હોતાઽઽશ્વિનં શંસન્નાગ્નેયસ્ય ક્રતોર્ગાયત્રસ્ય છન્દસઃ પારં ગચ્છાત્તત્પ્રતિપ્રસ્થાતા વસતીવરીઃ પરિહૃત્ય મૈત્રાવરુણસ્ય હવિર્ધાનયોઃ પ્રાતરનુવાકમુપાકુરુતાદુચ્ચૈર્હોતા શંસતિ શનૈરિતરો જઞ્જપ્યમાન ઇવાન્વાહ તન્ન વાચા વાચં પ્રત્યેતિ ન ચ્છન્દસા છન્દઃ -

પરિહિતે પ્રાતરનુવાકે। યથાયતનમેવોપાંશ્વન્તર્યામૌ હુત્વા દ્રોણકલશે પવિત્રં પ્રપીડ્યં નિદધાતિ તિરોઽહ્ન્યૈશ્ચરિત્વા પ્રત્યઞ્ચઃ પ્રતિપરેત્ય તિરોહ્ન્યાનેવ ભક્ષયાધ્વા અથાનુપૂર્વં યજ્ઞપુચ્છં સંસ્થાપ્ય ય ઊર્ધ્વા અન્તર્યામાદ્ગ્રહાસ્તાન્ગૃહીત્વા વિપ્રુષાં હોમં હુત્વા સંતનિં ચ બહિષ્પવમાનેન સ્તુત્વાઽહરેવ પ્રતિપદ્યાધ્વા ઇતિ -

તદેતેઽભિ શ્લોકાઃ। ચતુર્ભિઃ સૈન્ધવૈર્યુક્તૈર્ધીરા વ્યજહુસ્તમઃ। વિદ્વાંસો યે શતક્રતુ દેવાઃ સત્ત્રમતન્વતેતિ -

ચત્વારો હ્યત્ર યુક્તા ભવન્તિ। દ્વૌ હોતારૌ દ્વાવધ્વર્યૂ પવેર્નુ શક્વેવ હનૂનિ કલ્પયન્નહ્નોરન્તૌ વ્યતિષજન્ત ધીરાઃ। ન દાનવા યજ્ઞિયં તન્તુમેષાં વિજાનીમો વિતતં મોહયન્તિ નઃ॥ પૂર્વસ્યાહ્નઃ પરિશિંષન્તિ કર્મ તદુત્તરેણાભિવિતન્વતેઽહ્ના॥ દુર્વિજ્ઞાનં કાવ્યં દેવતાનાં સોમાઃ સોમૈર્વ્યતિષક્તાઃ પ્લવન્તે॥ સમાનાન્ત્સદમુક્ષન્તિ હયાન્કાષ્ઠભૃતો યથા। પૂર્ણાન્પરિસ્રુતઃ કુમ્ભાન્જનમેજયસાદન ઇત્યસુરરક્ષસાન્યપેયુઃ -