શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 11.5.2

પ્રજાપતિર્હ ચાતુર્માસ્યૈરાત્માનં વિદધે। સ ઇમમેવ દક્ષિણં બાહું વૈશ્વદેવં હવિરકુરુત તસ્યાયમેવાઙ્ગુષ્ઠ આગ્નેયં હવિરિદં સૌમ્યમિદં સાવિત્રં -

સ વૈ વર્ષિષ્ઠઃ પુરોડાશો ભવતિ। તસ્માદિયમાસાં વર્ષિષ્ઠેદં સારસ્વતમિદમ્પૌષ્ણમથ ય એષ ઉપરિષ્ટાદ્ધસ્તસ્ય સંધિસ્તન્મારુતમિદં વૈશ્વદેવં દોર્દ્યાવાપૃથિવીયં તદ્વા અનિરુક્તં ભવતિ તસ્માત્તદનિરુક્તમ્ -

અયમેવ દક્ષિણ ઊરુર્વરુણપ્રઘાસાઃ તસ્ય યાનિ પઞ્ચ હવીંષિ સમાયીનિ તા ઇમાઃ પઞ્ચાઙ્ગુલયઃ કુલ્ફાવેવૈન્દ્રાગ્નં હવિસ્તદ્વૈ દ્વિદેવત્યં ભવતિ તસ્માદિમૌ દ્વૌ કુલ્ફાવિદં વારુણમિદં મારુતમનૂકં કાયં તદ્વા અનિરુક્તં ભવતિ તસ્માત્તદનિરુક્તમ્ -

મુખમેવાસ્યાનીકવતીષ્ટિઃ। મુખં હિ પ્રાણાનામનીકમુરઃ સાંતપનીયોરસા હિ સમિવ તપ્યત ઉદરં ગૃહમેધીયા પ્રતિષ્ઠા વા ઉદરં પ્રતિષ્ઠિત્યા એવ શિશ્નાન્યેવાસ્ય ક્રૈડિનં હવિઃ શિશ્નૈર્હિ ક્રીડતીવાયમેવાવાઙ્પ્રાણ આદિત્યેષ્ટિઃ -

અયમેવોત્તર ઊરુર્મહાહવિઃ। તસ્ય યાનિ પઞ્ચ હવીંષિ સમાયીનિ તા ઇમાઃ પઞ્ચાઙ્ગુલયઃ કુલ્ફાવેવૈન્દ્રાગ્નં હવિસ્તદ્વૈ દ્વિદેવત્યં ભવતિ તસ્માદિમૌ દ્વૌ કુલ્ફાવિદં માહેન્દ્રમિદં વૈશ્વકર્મણં તદ્વા અનિરુક્તં ભવતિ તસ્માત્તદનિરુક્તમથ યદિદમન્તરુદરે તત્પિતૃયજ્ઞસ્તદ્વા અનિરુક્તં ભવતિ તસ્માત્તદનિરુક્તમ્ -

અયમેવોત્તરો બાહુઃ શુનાસીરીયમ્। તસ્ય યાનિ પઞ્ચ હવીંષિ સમાયીનિ તા ઇમાઃ પઞ્ચાઙ્ગુલયોઽથ ય એષ ઉપરિષ્ટાદ્ધસ્તસ્ય સંધિસ્તચ્છુનાસીરીયમિદં વાયવ્યં દોઃ સૌર્યં તદ્વા અનિરુક્તં ભવતિ તસ્માત્તદનિરુક્તમ્ -

તાનિ વા એતાનિ। ચાતુર્માસ્યાનિ ત્રિષંધીનિ દ્વિસમસ્તાનિ તસ્માદિમાનિ પુરુષસ્યાઙ્ગાનિ ત્રિષંધીનિ દ્વિસમસ્તાનિ તેષાં વૈ ચતુર્ણાં દ્વયોસ્ત્રીણિ ત્રીણિ હવીંષ્યનિરુક્તાનિ ભવન્તિ દ્વેદ્વે દ્વયોઃ -

તેષાં વૈ ચતુર્ષ્વગ્નિં મન્થન્તિ તસ્માચ્ચતુર્ભિરઙ્ગૈરાયુતે દ્વયોઃ પ્રણયન્તિ તસ્માદ્દ્વાભ્યામેત્યેવમુ હ પ્રજાપતિશ્ચાતુર્માસ્યૈરાત્માનં વિદધે તથો એવૈવંવિદ્યજમાનશ્ચાતુર્માસ્યૈરાત્માનં વિધત્તે -

તદાહુઃ। સર્વગાયત્રં વૈશ્વદેવં હવિઃ સ્યાત્સર્વત્રૈષ્ટુભં વરુણપ્રઘાસાઃ સર્વજાગતં મહાહવિઃ સર્વાનુષ્ટુભં શુનાસીરીયં ચતુષ્ટોમસ્યાપ્ત્યા ઇતિ તદુ તથા ન કુર્યાદ્યત્ત્વા એતાન્યભિસમ્પદ્યન્તે તેનૈવાસ્ય સ કામ ઉપાપ્તો ભવતિ -

તાનિ વા એતાનિ ચાતુર્માસ્યાનિ દ્વાષષ્ટાનિ ત્રીણિ શતાનિ બૃહત્યઃ સમ્પદ્યન્તે તદેભિઃ સંવત્સરં ચ મહાવ્રતં ચાપ્નોત્યથો દ્વિપ્રતિષ્ઠો વા અયં યજમાનો યજમાનમેવૈતત્સ્વર્ગે લોક આયાતયતિ પ્રતિષ્ઠાપયતિ -