શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 11.4.2

અથાતઃ સ્રુચોરાદાનસ્ય। તદ્ધૈતદેકે કુશલા મન્યમાના દક્ષિણેનૈવ જુહૂમાદદતે સવ્યેનોપભૃતં ન તથા કુર્યાદ્યો હૈનં તત્ર બ્રૂયાત્પ્રતિપ્રતિં ન્વા અયમધ્વર્યુર્યજમાનસ્ય દ્વિષન્તં ભ્રાતૃવ્યમકત્પ્રત્યુદ્યામિનમિતીશ્વરો હ તથૈવ સ્યાત્ -

ઇત્થમેવ કુર્યાત્। ઉભાભ્યામેવ પાણિભ્યાં જુહૂમ્પરિગૃહ્યોપભૃત્યધિ નિદધ્યાત્તસ્ય નોપમીમાંસાસ્તિ તત્પશવ્યમાયુષ્યં તે અસંશિઞ્જયન્નાદદીત યત્સંશિઞ્જયેદયોગક્ષેમો યજમાનમૃચ્છેત્તસ્માદસંશિઞ્જયન્નાદદીત -

અથાતોઽતિક્રમણસ્ય। વજ્રેણ હ વા અન્યોઽધ્વર્યુર્યજમાનસ્ય પશૂન્વિધમતિ વજ્રેણ હાસ્મા અન્ય ઉપસમૂહત્યેષ હ વા અધ્વર્યુર્વજ્રેણ યજમાનસ્ય પશૂન્વિધમતિ ય આશ્રાવયિષ્યન્દક્ષિણેનાતિક્રામતિ સવ્યેનાશ્રાવ્યાથ હાસ્મા એષ ઉપસમૂહતિ ય આશ્રાવયિષ્યન્ત્સવ્યેનાતિક્રામતિ દક્ષિણેનાશ્રાવ્યૈષ હાસ્મા ઉપસમૂહતિ -

અથાતો ધારણસ્ય। તદ્ધૈતદેકે કુશલા મન્યમાનાઃ પ્રગૃહ્ય બાહૂ સ્રુચૌ ધારયન્તિ ન તથા કુર્યાદ્યો હૈનં તત્ર બ્રૂયાચ્છૂલૌ ન્વા અયમધ્વર્યુર્બાહૂ અકૃત શૂલબાહુર્ભવિષ્યતીતીશ્વરો હ તથૈવ સ્યાદથ હૈષ મધ્યમઃ પ્રાણસ્તસ્માદુ તમુપન્યચ્યેવૈવ ધારયેત્ -

અથાત આશ્રાવણસ્ય। ષડુ વા આશ્રાવિતાનિ ન્યક્તિર્યગૂર્ધ્વં કૃપણં બહિઃશ્ર્યન્તઃશ્રિ -

એતદ્ધ વૈ ન્યક્। યોઽયમુચ્ચૈરાદાય શનૈર્નિદધાતિ સ યમિચ્છેત્પાપીયાન્ત્સ્યાદિતિ તસ્યોચ્ચૈરાદાય શનૈર્નિદધ્યાત્તેન સ પાપીયાન્ભવતિ -

અથ હૈતત્તિર્યક્। યોઽયં યાવતૈવાદત્તે તાવતા નિદધાતિ સ યમિચ્છેન્નૈવ શ્રેયાન્ત્સ્યાન્ન પાપીયાનિતિ તસ્ય યાવતૈવાદદીત તાવતા નિદધ્યાત્તેન સ નૈવ શ્રેયાન્નપાપીયાન્ભવતિ -

અથ હૈતદૂર્ધ્વમ્। યોઽયં શનૈરાદાયોચ્ચૈર્નિદધાતિ સ યમિચ્છેચ્છ્રેયાન્ત્સ્યાદિતિ તસ્ય શનૈરાદાયોચ્ચૈર્નિદધ્યાત્તેન સ શ્રેયાન્ભવતિ -

અથ હૈતત્કૃપણમ્। યોઽયમણુ દીર્ઘમસ્વરમાશ્રાવયતિ યો હૈનં તત્ર બ્રૂયાત્કૃપણં ન્વા અયમધ્વર્યુર્યજમાનમકદ્દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યસ્યોપાવસાયિનમિતીશ્વરો હ તથૈવ સ્યાત્ -

અથ હૈતદ્બહિઃશ્રિ। યોઽયમપવ્યાદાયૌષ્ઠા ઉચ્ચૈરસ્વરમાશ્રાવયતિ શ્રીર્વૈ સ્વરો બાહ્યત એવ તચ્છ્રિયં ધત્તેઽશનાયુકો ભવતિ -

અથ હૈતદન્તઃશ્રિ। યોઽયં સંધાયૌષ્ઠા ઉચ્ચૈઃ સ્વરવદાશ્રાવયતિ શ્રીર્વૈ સ્વરોઽન્તરત એવ તચ્છ્રિયં ધત્તેઽન્નાદો ભવતિ -

સ વૈ મન્દ્રમિવોરસિ। પરાસ્તભ્યોભયતો બાર્હતમુચ્ચૈરન્તતો નિદધ્યાત્તસ્ય નોપમીમાંસાસ્તિ તત્પશવ્યમાયુષ્યમ્ -

અથાતો હોમસ્ય। તદ્ધૈતદેકે કુશલા મન્યમાનાઃ પ્રાચીં સ્રુચમુપાવહૃત્ય હુત્વા પર્યાહૃત્યોપભૃત્યધિનિદધતિ ન તથા કુર્યાદ્યો હૈનં તત્ર બ્રૂયાદનુયુવન્ન્વા અયમધ્વર્યુર્યજમાનમકદ્દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યસ્યાન્વવસાયિનમિતીશ્વરો હ તથૈવ સ્યાત્ -

પાર્શ્વત ઉ હૈકે। સ્રુચમુપાવહૃત્ય હુત્વા પર્યાહૃત્યોપભૃત્યધિનિદધતિ ન તથા કુર્યાદ્યો હૈનં તત્ર બ્રૂયાદતીર્થેન ન્વા અયમધ્વર્યુરાહુતીઃ પ્રારૌત્સીત્સં વા શરિષ્યતે ઘુણિર્વા ભવિષ્યતીતીશ્વરો હ તથૈવ સ્યાત્ -

ઇત્થમેવ કુર્યાત્। પ્રાચીમેવ સ્રુચમુપાવહૃત્ય હુત્વા તેનૈવાધિહૃત્યોપભૃત્યધિનિદધ્યાત્તસ્ય નોપમીમાંસાસ્તિ તત્પશવ્યમાયુષ્યમ્ -

પ્રદગ્ધાહુતિર્હ વા અન્યોઽધ્વર્યુઃ। આહુતીર્હાન્યઃ સંતર્પયત્યેષ હ વૈ પ્રદગ્ધાહુતિરધ્વયુર્યોઽયમાજ્યં હુત્વાઽવદાનાનિ જુહોત્યેતં હ વૈ તદદૃશ્યમાના વાગભ્યુવાદ પ્રદગ્ધાહુતિર્વા અયમધ્વર્યુરિત્યથ હૈના એષ સંતર્પયતિ યોઽયમાજ્યં હુત્વાવદાનાનિ જુહોત્યથ પુનરન્તત આજ્યેનાભિજુહોત્યેષ હૈનાઃ સંતર્પયતિ તાસાં સંતૃપ્તાનાં દેવા હિરણ્મયાંશ્ચમસાન્પૂરયન્તે -

તદુ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ। યદ્વા ઉપસ્તીર્યાવદાયાભિઘારયતિ તદેવૈનાઃ સંતર્પયતિ તાસાં સંતૃપ્તાનાં દેવા હિરણ્મયાંશ્ચમસાન્પૂરયન્તેઽયસ્થૂણગૃહપતીનાં હ વૈ શૌલ્બાયનોઽધ્વર્યુરાસ -

સ હોવાચ। ઇદમહેદં સત્ત્રં કૃશપશ્વલ્પાજ્યમથાયં ગૃહપતિરસ્મીતિ મન્યત ઇતિ -

સ હોવાચ। અધ્વર્યવા વૈ નોઽક્રુક્ષ એતે વૈ તે સ્રુચૌ યે ત્વં સંવત્સરં નાશક આદાતું યદ્વૈ ત્વાહમેતયોરનુશિષ્યાં પ્ર પ્રજયા પશુભિર્જાયેથા અભિ સ્વર્ગં લોકં વહેરિતિ -

સ હોવાચ। ઉપ ત્વાયાનીતિ સ હોવાચાત્ર વાવ ખલ્વર્હસિ યો નઃ સંવત્સરેઽધ્વર્યુરભૂરનુપેતાયૈવ ત એનદ્બ્રવાણીતિ તસ્મા ઉ હૈતદેવ સ્રુચોરાદાનમુવાચ યદેતદ્વ્યાખ્યામ તસ્માદેવંવિદમેવાધ્વર્યું કુર્વીત નાનેવંવિદમ્ -