શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 11.2.4

એષ વૈ પૂર્ણમાઃ। ય એષ તપત્યહરહર્હ્યેવૈષ પૂર્ણોઽથૈષ એવ દર્શો યચ્ચન્દ્રમા દૃદૃશ ઇવ હ્યેષઃ -

અથો ઇતરથાઽઽહુઃ। એષ એવ પૂર્ણમા યચ્ચન્દ્રમા એતસ્ય હ્યનુ પૂરણં પૌર્ણમાસીત્યાચક્ષતેઽથૈષ એવ દર્શો ય એષ તપતિ દદૃશ ઇવ હ્યેષઃ -

ઇયમેવ પૂર્ણમાઃ। પૂર્ણેવ હીયમસાવેવ દ્યૌર્દર્શો દદૃશ ઇવ હ્યસૌ દ્યૌઃ -

રાત્રિરેવ પૂર્ણમાઃ। પૂર્ણેવ હીયં રાત્રિરહરેવ દર્શો દદૃશ ઇવ હીદમહરેષા નુ દેવત્રા દર્શપૂર્ણમાસયોર્મીમાંસા -

અથાધ્યાત્મમ્। ઉદાન એવ પૂર્ણમા ઉદાનેન હ્યયં પુરુષઃ પૂર્યત ઇવ પ્રાણ એવ દર્શો દદૃશ ઇવ હ્યયં પ્રાણસ્તદેતાવન્નાદશ્ચાન્નપ્રદશ્ચ દર્શપૂર્ણમાસૌ -

પ્રાણ એવાન્નાદઃ। પ્રાણેન હીદમન્નમદ્યત ઉદાન એવાન્નપ્રદ ઉદાનેન હીદમન્નં પ્રદીયતે સ યો હૈતાવન્નાદં ચાન્નપ્રદં ચ દર્શપૂર્ણમાસૌ વેદાન્નાદો હૈવ ભવતિ પ્ર હાસ્મા અન્નાદ્યં દીયતે -

મન એવ પૂર્ણમાઃ। પૂર્ણમિવ હીદં મનો વાગેવ દર્શો દદૃશ ઇવ હીયં વાક્તદેતાવધ્યાત્મં પ્રત્યક્ષં દર્શપૂર્ણમાસૌ સ યદુપવસથે વ્રતોપાયનીયમશ્નાતિ તેનૈતાવધ્યાત્મં પ્રત્યક્ષં દર્શપૂર્ણમાસૌ પ્રીણાતિ યજ્ઞેન પ્રાતર્દેવૌ -

તદાહુઃ। યન્ન પૂર્ણમાસાયેતિ હવિર્ગૃહ્યતે ન દર્શાયેતિ હવિર્ગૃહ્યતે ન પૂર્ણમાસાયાનુબ્રૂહિ ન દર્શાયાનુબ્રૂહિ ન પૂર્ણમાસં યજ ન દર્શં યજેત્યથ કેનાસ્ય દર્શપૂર્ણમાસાવિષ્ટૌ ભવત ઇતિ સ યં મનસ આઘારયતિ મનો વૈ પૂર્ણમાસ્તેન પૂર્ણમાસં યજત્યથ યં વાચ આઘારયતિ વાગ્વૈ દર્શસ્તેનો દર્શં યજત્યેતેનો હાસ્ય દર્શપૂર્ણમાસાવિષ્ટૌ ભવતઃ -

તદ્ધૈકે ચરૂ નિર્વપન્તિ। પૌર્ણમાસ્યાં સરસ્વતેઽમાવાસ્યાયાં સરસ્વત્યા એતત્પ્રત્યક્ષં દર્શપૂર્ણમાસૌ યજામહ ઇતિ વદન્તસ્તદુ તથા ન કુર્યાન્મનો વૈ સરસ્વાન્વાક્સરસ્વતી સ યદેવૈતાવાઘારાવાઘારયતિ તદેવાસ્ય દર્શપૂર્ણમાસાવિષ્ટૌ ભવતસ્તસ્માદેતૌ ચરૂ ન નિર્વપેત્ -

તદાહુઃ। આગૂર્તી વા એષ ભવતિ યો દર્શપૂર્ણમાસાભ્યાં યજતે પૌર્ણમાસેન હીષ્ટ્વા વેદામાવાસ્યેન યક્ષ્ય ઇત્યામાવાસ્યેનેષ્ટ્વા વેદ પુનઃ પૌર્ણમાસેન યક્ષ્ય ઇતિ સ આગૂર્ત્યેવામું લોકમેતિ યદામું લોકમેતિ કથમનાગૂર્તી ભવતીતિ સ યદેવૈતા ઉભયત્રાઘારાવાઘારયતિ તદેવાસ્ય દર્શપૂર્ણમાસૌ સંતિષ્ઠેતે સ સંસ્થિતયોરેવ દર્શપૂર્ણમાસયોરથામું લોકમેતિ તથાનાગૂર્તી ભવતિ -