શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 10.5.5

કુશ્રિર્હ વાજશ્રવસોઽગ્નિં ચિક્યે। તં હોવાચ સુશ્રવાઃ કૌશ્યો ગૌતમ યદગ્નિમચૈષીઃ પ્રાઞ્ચમેનમચૈષીઃ પ્રત્યઞ્ચમેનમચૈષીર્ન્યઞ્ચમેનમચૈષીરુત્તાનમેનમચૈષીઃ -

યદ્યહૈનં પ્રાઞ્ચમચૈષીઃ યથા પરાચ આસીનાય પૃષ્ઠતોઽન્નાદ્યમુપાહરેત્તાદૃક્તન્ન તે હવિઃ પ્રતિગ્રહીષ્યતિ -

યદ્યુ વા એનં પ્રત્યઞ્ચમચૈષીઃ કસ્માદસ્ય તર્હિ પશ્ચાત્પુચ્છમકાર્ષીઃ -

યદ્યુ વા એનં ન્યઞ્ચમચૈષીઃ યથા નીચઃ શયાનસ્ય પૃષ્ઠેઽન્નાદ્યં પ્રતિષ્ઠાપયેત્તાદૃક્તન્નૈવ તે હવિઃ પ્રતિગ્રહીષ્યતિ -

યદ્યુ વા એનમુત્તાનમચૈષીઃ। ન વા ઉત્તાનં વયઃ સ્વર્ગં લોકમભિવહતિ ન ત્વા સ્વર્ગં લોકમભિવક્ષ્યત્યસ્વર્ગ્ય ઉ તે ભવિષ્યતીતિ -

સ હોવાચ પ્રાઞ્ચમેનમચૈષં પ્રત્યઞ્ચમેનમચૈષં ન્યઞ્ચમેનમચૈષમુત્તાનમેનમચૈષં સર્વા અનુ દિશ એનમચૈષમિતિ -

સ યત્પ્રાઞ્ચં પુરુષમુપદધાતિ। પ્રાચ્યૌ સ્રુચૌ તત્પ્રાઙ્ચીયતેઽથ યત્પ્રત્યઞ્ચં કૂર્મમુપદધાતિ પ્રત્યઞ્ચિ પશુશીર્ષાણિ તત્પ્રત્યઙ્ચીયતેઽથ યન્ન્યઞ્ચં કૂર્મમુપદધાતિ ન્યઞ્ચિ પશુશીર્ષાણિ નીચીરિષ્ટકાસ્તન્ન્યઙ્ચીયતેઽથ યદુત્તાનં પુરુષમુપદધાત્યુત્તાને સ્રુચા ઉત્તાનમુલૂખલમુત્તાનામુખાં તદુત્તાનશ્ચીયતેઽથ યત્સર્વા અનુ દિશઃ પરિસર્પમિષ્ટકા ઉપદધાતિ તત્સર્વતશ્ચીયતે -

અથ હ કોષા ધાવયન્તઃ। નિરૂઢશિરસમગ્નિમુપાધાવયાંઞ્ચક્રુસ્તેષાં હૈક ઉવાચ શ્રીર્વૈ શિરઃ શ્રિયમસ્ય નિરૌહીત્સર્વજ્યાનિં જ્યાસ્યત ઇતિ સ હ તથૈવાસ -

અથ હૈક ઉવાચ। પ્રાણા વૈ શિરઃ પ્રાણાનસ્ય નિરૌહીત્ક્ષિપ્રેઽમું લોકમેષ્યતીતિ સ ઉ હ તથૈવાસ -

ઊર્ધ્વો વા એષ એતચ્ચીયતે। યદ્દર્ભસ્તમ્બો લોગેષ્ટકાઃ પુષ્કરપર્ણં રુક્મપુરુષૌ સ્રુચૌ સ્વયમાતૃણ્ણા દૂર્વેષ્ટકા દ્વિયજૂ રેતઃસિચૌ વિશ્વજ્યોતિરૃતવ્યેઽઅષાઢા કૂર્મોઽથ હાસ્યૈતદેવ પ્રત્યક્ષતમાં શિરો યશ્ચિતેઽગ્નિર્નિધીયતે તસ્માન્ન નિરૂહેત્ -