શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 10.2.2

ચિત્યાગ્નેઃ સપ્તપુરુષપ્રમાણતાયા વિધાનમ્

યાન્વૈ તાન્ત્સપ્ત પુરુષાન્ એકં પુરુષમકુર્વન્ત્સ પ્રજાપતિરભવત્સ પ્રજા અસૃજત સ પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વોર્ધ્વ ઉદક્રામત્સ એતં લોકમગચ્છદ્યત્રૈષ એતત્તપતિ નો હ તર્હ્યન્ય એતસ્માદત્ર યજ્ઞિય આસ તં દેવા યજ્ઞેનૈવ યષ્ટુમધ્રિયન્ત -

તસ્માદેતદૃષિણાભ્યનૂક્તમ્ યજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવા ઇતિ યજ્ઞેન હિ તં યજ્ઞમયજન્ત દેવાસ્તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાસન્નિતિ તે હિ ધર્માઃ પ્રથમેઽક્રિયન્ત તે હ નાકં મહિમાનઃ સચન્તેતિ સ્વર્ગો વૈ લોકો નાકો દેવા મહિમાનસ્તે દેવાઃ સ્વર્ગં લોકં સચન્ત યે તં યજ્ઞમયજન્નિત્યેતત્ -

યત્ર પૂર્વે સાધ્યાઃ સન્તિ દેવા ઇતિ પ્રાણા વૈ સાધ્યા દેવાસ્ત એતમગ્ર એવમસાધયન્નેતદેવ બુભૂષન્તસ્ત ઉ એવાપ્યેતર્હિ સાધયન્તિ પશ્ચેદમન્યદભવદ્યજત્રમમર્ત્યસ્ય ભુવનસ્ય ભૂનેતિ પશ્ચા હૈવેદમન્યદ્યજ્ઞિયમાસ યત્કિં ચામૃતમ્ -

સુપર્ણો અઙ્ગ સવિતુર્ગરુત્માન્ પૂર્વો જાતઃ સ ઉ અસ્યાનુ ધર્મેતિ પ્રજાપતિર્વૈ સુપર્ણો ગરુત્માનેષ સવિતૈતસ્ય પ્રજાપતિરનુ ધર્મમિત્યેતત્ -

સ વૈ સપ્તપુરુષો ભવતિ સપ્તપુરુષો હ્યયં પુરુષો યચ્ચત્વાર આત્મા ત્રયઃ પક્ષપુચ્છાનિ ચત્વારો હિ તસ્ય પુરુષસ્યાત્મા ત્રયઃ પક્ષપુચ્છાનિ -

તં વા ઉદ્બાહુના પુરુષેણ મિમીતે। પુરુષો વૈ યજ્ઞસ્તેનેદં સર્વં મિતં તસ્યૈષા પરમા માત્રા યદુદ્બાહુસ્તદ્યાસ્ય પરમા માત્રા તામસ્ય તદાપ્નોતિ તયૈનં તન્મિમીતે તત્રોપ યત્પ્રપદેનાભ્યુચ્છ્રિતો ભવતિ તત્પરિશ્રિદ્ભિરાપ્નોતિ તસ્માદુ બાહ્યેનૈવ લેખાં પરિશ્રિદ્ભ્યઃ ખનેત્ -

અથ પક્ષયોરરત્ની ઉપાદધાતિ પક્ષયોસ્તદ્વીર્યં દધાતિ બાહૂ વૈ પક્ષૌ બાહુભ્યામુ વા અન્નમદ્યતેઽન્નાયૈવ તમવકાશં કરોતિ તદ્યત્પક્ષયોરરત્ની ઉપાદધાત્યરત્નિમાત્રાદ્ધ્યન્નમદ્યતે -

અથ પુચ્છે વિતસ્તિમુપાદધાતિ પ્રતિષ્ઠાયાં તદ્વીર્યં દધાતિ પ્રતિષ્ઠા વૈ પુચ્છં હસ્તો વિતસ્તિર્હસ્તેન વા અન્નમદ્યતેઽન્નાયૈવ તમવકાશં કરોતિ તદ્યત્પુચ્છે વિતસ્તિમુપાદધાત્યન્ન એવૈનં તત્પ્રતિષ્ઠાપયતિ તદ્યત્તત્ર કનીય ઉપાદધાત્યન્ને હ્યેવૈનં તત્પ્રતિષ્ઠાપયત્યથો એતાવદ્વા ઇદં મિતં ભવત્યેતાવદિદં તદ્યદેવં મિમીત એતસ્યૈવાપ્ત્યૈ -