શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 10.2.1

ચિત્યાગ્નિવિષયકવિચારઃ

પ્રજાપતિઃ સ્વર્ગં લોકમજિગાંસત્ । સર્વે વૈ પશવઃ પ્રજાપતિઃ પુરુષોઽશ્વોગૌરવિરજઃ સ એતૈ રૂપૈર્નાશક્નોત્સ એતં વયોવિધમાત્માનમપશ્યદગ્નિં તં વ્યધત્ત સોઽનુપસમુહ્યાનુપાધાયોદપિપતિષત્સ નાશક્નોત્સ ઉપસમુહ્યોપધાયોદપતત્તસ્માદપ્યેતર્હિ વયાંસિ યદૈવ પક્ષા ઉપસમૂહન્તે યદા પત્રાણિ વિસૃજન્તેઽથોત્પતિતું શક્નુવન્તિ -

તં વા અઙ્ગુલિભિર્મિમીતે પુરુષો વૈ યજ્ઞસ્તેનેદં સર્વં મિતં તસ્યૈષાઽવમા માત્રા યદઙ્ગુલયસ્તદ્યાસ્યાવમા માત્રા તામસ્ય તદાપ્નોતિ તયૈનં તન્મિમીતે -

ચતુર્વિંશત્યાઙ્ગુલિભિર્મિમીતે ચતુર્વિંશત્યક્ષરા વૈ ગાયત્રી ગાયત્રોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવૈનં તન્મિમીતે -

સ ચતુરઙ્ગુલમેવોભયતોઽન્તરત ઉપસમૂહતિ ચતુરઙ્ગુલમુભયતો બાહ્યતો વ્યુદૂહતિ તદ્યાવદેવોપસમૂહતિ તાવદ્વ્યુદૂહતિ તન્નાહૈવાતિરેચયતિ નો કનીયઃ કરોતિ તથા પુચ્છસ્ય તથોત્તરસ્ય પક્ષસ્ય -

અથ નિર્ણામૌ પક્ષયોઃ કરોતિ નિર્ણામૌ હિ વયસઃ પક્ષયોર્ભવતો વિતૃતીયે વિતૃતીયે હિ વયસઃ પક્ષયોર્નિર્ણામૌ ભવતોઽન્તરે વિતૃતીયેઽન્તરે હિ વિતૃતીયે વયસઃ પક્ષયોર્નિર્ણામૌ ભવતઃ સ ચતુરઙ્ગુલમેવ પુરસ્તાદુદૂહતિ ચતુરઙ્ગુલં પશ્ચાદુપસમૂહતિ તદ્યાવદેવોદૂહતિ તાવદુપસમૂહતિ તન્નાહૈવાતિરેચયતિ નો કનીયઃ કરોતિ -

સ તસ્મિન્નિર્ણામે એકામિષ્ટકામુપદધાતિ તદ્યેયં વયસઃ પતતો નિર્ણામાદેકા નાડ્યુપશેતે તાં તત્કરોત્યથો ઇદમ્ -

અથ વક્રૌ કરોતિ વક્રૌ હિ વયસઃ પક્ષૌ ભવતઃ સ ચતુરઙ્ગુલમેવ પશ્ચાદુદૂહતિ ચતુરઙ્ગુલં પુરસ્તાદુપસમૂહતિ તદ્યાવદેવોદૂહતિ તાવદુપસમૂહતિ તન્નાહૈવાતિરેચયતિ નો કનીયઃ કરોતિ -

અથ રૂપમુત્તમં કરોતિ અત્રૈષ સર્વોઽગ્નિઃ સંસ્કૃતસ્તસ્મિન્દેવા એતદ્રૂપમુત્તમમદધુસ્તથૈવાસ્મિન્નયમેતદ્રૂપમુત્તમં દધાતિ સ સહસ્રમૃજ્વાલિખિતા ઇષ્ટકાઃ કરોતિ સહસ્રમિત્યાલિખિતાઃ સહસ્રમિત્યાલિખિતાઃ -

અથ પઞ્ચમીં ચિતિમુપધાય ત્રેધાગ્નિં વિમિમીતે સ મધ્યમે વિતૃતીયે સહસ્રમૃજ્વાલિખિતા ઇષ્ટકા ઉપદધાતિ તદ્યાનીમાનિ વયસઃ પ્રત્યઞ્ચિ શીર્ષ્ણ આ પુચ્છાદૃજૂનિ લોમાનિ તાનિ તત્કરોતિ -

અથ સહસ્રમિત્યાલિખિતા દક્ષિણત ઉપદધાતિ તદ્યાનીમાનિ વયસો દક્ષિણતો વક્રાણિ લોમાનિ તાનિ તત્કરોતિ -

અથ સહસ્રમિત્યાલિખિતા ઉત્તરત ઉપદધાતિ તદ્યાનીમાનિ વયસ ઉત્તરતો વક્રાણિ લોમાનિ તાનિ તત્કરોતિ સહસ્રેણ સર્વં વૈ સહસ્રં સર્વેણૈવાસ્મિન્નેતદ્રૂપમુત્તમં દધાતિ ત્રિભિઃ સહસ્રૈસ્ત્રિવૃદગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્મિન્નેતદ્રૂપમુત્તમં દધાતિ -